VIII SAB/Wa 11/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Adam Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. ze skargi K. L., I. L. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. oddala skargę. Pismem z dnia [...] października 2005 r. (data wpływu) K. L. i I. L. wystąpili do Dyrektora Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów złożonych zdaniem skarżących w dniu [...] sierpnia 1998 r. w Izbie Skarbowej w R., tj. pełnomocnictwa udzielonego przez nich radcy prawnemu K. K. z dniem [...] kwietnia 1995 r. w sprawie [...] spółka cywilna oraz zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 1998 r. o wycofaniu tego pełnomocnictwa. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismem z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] poinformował wnioskodawców, iż nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów, z uwagi na postępowania toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Organ wskazał, iż postępowania te zakończyły się wyrokami oddalającymi skargi kasacyjne, jednak nie otrzymał akt przedmiotowych spraw. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej poinformował podatników, iż akta podatkowe innych postępowań prowadzonych z ich udziałem przez wnioskodawców zostały przekazane do Ministerstwa Finansów. Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. skierowanym do Ministra Finansów K. i I. L. złożyli ponaglenie na Dyrektora Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R., który ich zdaniem pod pozorem braku wiedzy, gdzie znajdują się żądane dokumenty uchyla się od ich wydania, pozostając w bezczynności. Jednocześnie poinformowali organ, iż dokumenty te zostały złożone " w oryginale i po uwierzytelnieniu" w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w Warszawie do spraw o sygn. akt III SA 45-46/99 oraz III SA 1072-1077/00, jednak zostały usunięte z tych akt, co zdaniem wnioskodawców zostało potwierdzone prawomocnymi orzeczeniami Prokuratury Rejonowej [...] i Sądu Rejonowego dla [...]. W związku z powyższym wnioskodawcy wnieśli o zobowiązanie Dyrektora Izby Skarbowej w W. do niezwłocznego doręczenia im żądanych dokumentów, gdyż zapewnienia organu, iż nie wie gdzie znajdują się żądane dokumenty w ich ocenie nie zasługują na wiarę. Nadto wskazali, iż organ mógł wystąpić o wypożyczenie akt danej sprawy do innego organu lub sądu w celu sporządzenia i wydania żądanych dokumentów. Minister Finansów pismem z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w odpowiedzi na pismo K. i I. L. z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdził, iż zarzuty dotyczące bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej w W. są bezzasadne, gdyż organ ten odpowiadając na wniosek z dnia [...] października 2005 r. o wydanie dokumentów dochował terminu określonego w art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. Jednocześnie pismo zbliżonej treści zawierające wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w związku z bezczynnością datowane również na dzień [...] stycznia 2006 r. K. i I. L. złożyli do Dyrektora Izby Skarbowej w W., który pismem z dnia [...] lutego 2006 r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2005 r., wobec czego skarżący pismem z dnia [...] marca 2006 r. złożyli skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga ta postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. została odrzucona z uwagi na naruszenie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej jako Ordynacja podatkowa. W dniu [...] grudnia 2006 r. K. i I. L. złożyli do Ministra Finansów pismo zatytułowane "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" argumentując, iż w świetle stanowiska Ministra Finansów wyrażonego w piśmie z dnia [...] lipca 2006 r. jak również w związku z odrzuceniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z uwagi na niewyczerpanie środków ochrony prawnej wnoszą o ponowne przeanalizowanie sprawy i wyznaczenie dodatkowego terminu na jej załatwienie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] Minister Finansów działając na mocy art. 216 w związku z art. 141 Ordynacji podatkowej po rozpatrzeniu ponaglenia K. i I. L. na niezałatwienie wniosku z dnia [...] października 2005 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. we właściwym terminie uznał je za niezasadne. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania podał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie jest w bezczynności, gdyż w jednomiesięcznym terminie poinformował wnioskodawców, iż sprawa nie zostanie załatwiona w ustawowym terminie, a nadto z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż nie jest w posiadaniu akt sprawy z uwagi na toczące się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W dniu [...] marca 2007 r. do Wojewódzkiego Sad Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga K. i I. L. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Skarżący domagali się przymuszenia wyrokiem sądu Dyrektora Izby Skarbowej w W. do zaniechania naruszenia prawa poprzez pozostawanie w bezczynności i przymuszenia do wydania skarżącym żądanych dokumentów. Nadto skarżący wnieśli o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi K. i I. L. podali, iż pismem z dnia [...] października 2005 r. zwrócili się do Dyrektora Izby Skarbowej w W. OZ w R. o przesłanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów - pełnomocnictwa udzielonego przez nich radcy prawnemu K. K. z dniem [...] kwietnia 1995 r. w sprawie [...] spółka cywilna oraz zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 1998 r. o wycofaniu tego pełnomocnictwa. W odpowiedzi organ poinformował, iż nie jest w posiadaniu oryginałów żądanych dokumentów, dlatego też skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. zwrócili się do Dyrektora Izby Skarbowej w W. o "zaniechanie bezczynności i doręczenie żądanych dokumentów", a także złożyli ponaglenie w tej sprawie do Ministra Finansów. Nadto skarżący podali, iż zgodnie z zaleceniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. złożyli do Ministra Finansów wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na powyższy wniosek Minister Finansów pismem z dnia [...] listopada 2006 r. wyjaśnił, iż załatwi sprawę w terminie do [...] lutego 2007 r., czego jednak nie uczynił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ podniósł, iż w dniu [...] listopada 2005 r. i [...] grudnia 2005 r. z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostały zwrócone akta podatkowe dotyczące określenia dla skarżących podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 i 1995 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga I. L. i K. L. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, zaś § 2 powołanego artykułu stanowi, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach wskazanych w pkt 1-4 tego przepisu. Z dyspozycji art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika natomiast, iż jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia, w którym dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie. Żądanie skarżących zawarte w piśmie z dnia [...] października 2005 r. dotyczące wydania uwierzytelnionych odpisów wskazanych przez nich dokumentów znajduje oparcie w treści art. 178 § 1-3 Ordynacji podatkowej. Z przepisów tych wynika, iż organ podatkowy w każdym stadium postępowania obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzenie z nich notatek, kopii lub odpisów. Nadto strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. W związku z powyższym, skoro oczywistym jest, iż skarżący wnieśli żądanie na podstawie art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej, zastosowanie znajdą tu również przepisy Rozdziału 4 Ordynacji podatkowej dotyczące terminów załatwiania spraw. Art. 139 ordynacji podatkowej stanowi, iż załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy stanowią inaczej. W każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ ma obowiązek zawiadomić o tym stronę podając przyczyny niedotrzymania terminu oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 140 Ordynacji podatkowej). Na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie przepisy Ordynacji podatkowej przewidują środek wymuszający określany jako ponaglenie, który w przypadku, gdy sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej przysługuje do ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 141 Ordynacji podatkowej). Ponaglenie na niezałatwienie sprawy jest specyficznym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym, przysługuje na czynność organu administracyjnego, która w tym przypadku będzie przybierała formę milczenia. Niemniej doktryna traktuje ponaglenie jako środek zaskarżenia (por.: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, UNIMEX Wrocław 2003 r.), bowiem jego konsekwencją jest konieczność zajęcia przez organ wyższej instancji stanowiska w sprawie bezczynności. W razie uznania ponaglenia za uzasadnione organ podatkowy wyznacza dodatkowy termin do załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej). W przypadku natomiast, gdy organ uznaje ponaglenie za nieuzasadnione winien w formie postanowienia rozstrzygnąć o jego nieuwzględnieniu. Wydanie takiego postanowienia będzie uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu (zob. R. Hauser [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 452). Podobne stanowisko w powyższej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt (I FSK 588/05, lex 193106), zgodnie z którym skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależniona jest od rozpatrzenia ponaglenia złożonego w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, a ponaglenie to winno być załatwione stosownie do art. 139 § 2 Ordynacji podatkowej, niezwłocznie nie później jednak niż w terminie 30 dni od daty jego wniesienia. Należy zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie skarżący wyczerpali wskazany tryb, co otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Odpowiedź Dyrektora Izby Skarbowej w W. na pismo skarżących z dnia [...] października 2005 r. należy traktować jako pismo informujące o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej, pomimo tego, że organ podatkowy nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. skarżący złożyli ponaglenie do Ministra Finansów, który w formie postanowienia uznał ponaglenie za niezasadne, otwierając skarżącym drogę do złożenia skargi na bezczynność organu. Rozpoznając zasadność żądania skarżących zawartego w skardze sąd uznał, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Kontrola zasadności działania organu, którego bezczynność została zaskarżona – Dyrektora Izby Skarbowej w W. sprowadza się do oceny, czy wniosek skarżących z dnia [...] października 2005 r. został załatwiony w terminie oraz czy odmowa wydania żądanych dokumentów była zasadna. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odpowiedział na pismo skarżących w dniu [...] listopada 2005 r., a pismo to zostało im prawidłowo doręczone w dniu [...] listopada 2005 r., tak więc nie ulega wątpliwości, iż organ nie przekroczył ustawowego miesięcznego terminu do załatwienia sprawy określonego w art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej. Sam fakt nie wydania żądanych dokumentów nie świadczy o bezczynności organu, bowiem ta zachodzi dopiero wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Skoro organ w ustawowym terminie wypowiedział się co do możliwości załatwienia wniosku skarżących nie można zarzucić mu pozostawania w bezczynności. Natomiast kwestią odmienną jest to, czy okoliczności jakie organ przytoczył dla uzasadnienia niemożności wydania żądanych dokumentów są uzasadnione. Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko skarżących, iż Dyrektor Izby Skarbowej w W. pozostaje w bezczynności, bowiem pod pozorem, iż nie jest w posiadaniu akt sprawy odmawia wydania żądanych dokumentów. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby uznać twierdzenia organu, iż nie posiada żądanych dokumentów za pozorne czy nieprawdziwe. Skarżący sami przyznają w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r., iż dokumenty te mogą znajdować się w dyspozycji innych organów lub sądów. Okolicznością niekwestionowaną jest, iż z udziałem skarżących toczą się liczne postępowania podatkowe, co zdaniem Sądu czyni wiarygodnym, iż przedmiotowe akta mogły w chwili składania wniosku być w dyspozycji innego organu lub sądu. Wobec tego nie sposób skutecznie żądać od organu wydania odpisu dokumentu, którego organ ten nie posiada, zaś skarga w której strona domaga się dokonania czynności, która jest obiektywie niewykonalna lub zgłasza żądania, które nie mogą być spełnione z przyczyn niezależnych od organu, nie może zostać uwzględniona. Ustaleniem okoliczności zaginięcia dokumentów złożonych przez skarżących zajmowały się organy ścigania umarzając postępowanie z uwagi na niewykrycie sprawców przestępstwa (postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2005 r. sygn. akt [...], potwierdza to więc ustalenia faktyczne o niemożliwości wydania przez organy żądanych dokumentów. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.