I FZ 532/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 sierpnia 2007 r., o sygn. akt III SA/Gl 1083/07 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Jerzego W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 grudnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2007 r., sygn. akt III SA/GL 1083/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił J. W. termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 grudnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 5 czerwca 2007 r. J. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższą decyzję, natomiast organ podatkowy wniósł o jego odrzucenie jako bezprzedmiotowego, gdyż sprawa została już przez Sąd prawomocnie osądzona. Sąd pierwszej instancji, uznając, że zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 87 § 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: u.p.p.s.a., a okoliczności wskazane przez stronę uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu, przywrócił termin do wniesienia skargi w oparciu o art. 86 § 1 i § 5 u.p.p.s.a. Powyższe rozstrzygnięcie w całości zakwestionował Dyrektor Izby Skarbowej w K.. W zażaleniu z dnia 7 września 2007 r. pełnomocnik organu zarzucił postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 86 § 1 u.p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; art. 87 § 1 u.p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, iż skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w związku z art. 167 u.p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie stanowiska zawartego przez Sąd, niewyjaśnienie jakim okolicznościom dał wiarę, brak ustalenia czy brak winy w uchybieniu terminu dotyczy podatnika czy jego pełnomocnika. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Autor zażalenia opisał w uzasadnieniu dotychczasowy przebieg sprawy i w tych ramach wskazał, że postanowieniem z dnia 5 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 grudnia 2005 r., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia oddalił ją, które to rozstrzygnięcie jest prawomocne. W powyższych orzeczeniach Sąd obu instancji stwierdził, że pełnomocnik podatnika uchybił terminowi do wniesienia skargi. W zażaleniu podkreślono, że niezachowanie terminu przez pełnomocnika procesowego musi być traktowane jako zaniechanie samej strony, która za działania pełnomocnika ponosi odpowiedzialność. A zatem podnoszone przez stronę we wniosku okoliczności, iż nie zna przepisów prawa i nie może ponosić konsekwencji niewłaściwego zachowania pełnomocnika nie powinny być potraktowane jako uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Tymczasem Sąd skarżonym postanowieniem przywrócił termin na wniosek samego podatnika, mimo iż w aktach sprawy znajduje się w prawidłowy sposób udzielone, nieodwołane dotychczas pełnomocnictwo. Ponadto podniesiono, że z samego wniosku wynika, że strona przez cały czas pozostawała w kontakcie ze swoim pełnomocnikiem i wiedziała o wniesieniu skargi kasacyjnej do NSA na postanowienie o odrzuceniu skargi. Następnie autor zażalenia wskazał, że z uzasadnienia skarżonego postanowienia nie wynika jak Sąd liczył 7-dniowy termin od dnia ustania przyczyny uchybienia. Jeżeli strona reprezentowana jest przez pełnomocnika termin do złożenia wniosku od przywrócenie terminu liczy się od momentu kiedy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Na końcu wnoszący zażalenie zauważył, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej swego rozstrzygnięcia stwierdzając jedynie, że zostały spełnione przesłanki z art. 87 § 1 do § 4 u.p.p.s.a., a okoliczności wskazane przez stronę uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Lakoniczne i ogólnikowe rozstrzygnięcie pozbawiło organ podatkowy informacji o przesłankach podjętego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy w pełni podzielić argumentację przedstawioną przez stronę w zażaleniu i uwzględnić je. Odnosząc się do zarzutu wskazanego w zażaleniu jako ostatni należy przyznać rację pełnomocnikowi organu, że uzasadnienie skarżonego postanowienia nie spełnia wymogów zakreślonych w § 4 art. 141 u.p.p.s.a. Poza przytoczeniem brzmienia przepisów art. 86 oraz 87 u.p.p.s.a. znajdujących zastosowanie w sprawie podstawa prawna rozstrzygnięcia nie została w żaden sposób wyjaśniona, Sąd w uzasadnieniu nie odzwierciedlił dokonanego procesu subsumcji normy prawnej do analizowanego stanu faktycznego. Ponadto, w podstawie prawnej rozstrzygnięcia Sąd wskazuje na art. 86 § 1 i § 5 u.p.p.s.a., podczas gdy art. 86 omawianej ustawy składa się z jedynie trzech jednostek redakcyjnych w postaci paragrafów. Powyższe uchybienia dotyczące konstrukcji uzasadnienia to nie jedyny powód, dla których skarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji nie odpowiada prawu. Przede wszystkim w świetle okoliczności sprawy brak jest podstaw by przyjąć, że złożony przez podatnika w dniu 5 czerwca 2007 r. wniosek o przywrócenie terminu może zostać uwzględniony. Przystępując do badania stosownego wniosku sprawdzić należy w pierwszej kolejności, czy został on wniesiony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 u.p.p.s.a.). Dopiero w sytuacji gdy Sąd ustali, że wniosek złożony został w terminie, zajmie się jego "zawartością", a więc zbada czy strona w dostateczny sposób uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W omawianej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek złożony przez stronę osobiście w dniu 5 czerwca 2007 r. jest wnioskiem spóźnionym, bowiem przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustała w dniu, kiedy strona dowiedziała się o odrzuceniu skargi z powodu niezachowania terminu do jej wniesienia. W przypadku gdy w sprawie za stronę działa pełnomocnik, to skutek w postaci ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi nastąpił w momencie, gdy pełnomocnik dowiedział się o odrzuceniu skargi z powodu wniesienia jej po terminie. Działanie pełnomocnika nie wyklucza osobistego działania strony, ale z drugiej strony, jak słusznie podkreśla autor zażalenia, konsekwencje wszelkich działań lub zaniechań pełnomocnika obciążają stronę. W omawianej sprawie pełnomocnik po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi nie złożył wniosku o przywrócenie terminu, czego zresztą skarżący, jak sam przyznaje, był świadom. Powyższe rozważania doprowadziły tutejszy Sąd do wniosku, że przywrócenie skarżącemu terminu przez Sąd pierwszej instancji jest rozstrzygnięciem nieprawidłowym, które musi zostać uchylone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zbadać ponownie pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 88 u.p.p.s.a. Wobec powyższego, zgodnie z art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153m poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w postanowieniu. O zwrocie kosztów niniejszego postępowania nie orzeczono, gdyż stosownie do art. 203 i 204 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga w tym zakresie jedynie wtedy, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania zażalenia na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu.