IV SA/Wa 140/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Oskar Sitek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV SA/Wa l40/07 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...) Główny Geodeta Kraju uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...)orzekające o zwrocie podania w sprawie skorygowania treści fragmentu mapy zasadniczej w ten sposób, że "wykreślona zostanie z niej służebność gruntowa" oraz umorzył postępowanie w sprawie. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy. W dniu (...) czerwca 2006 r. B. J. złożył do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) podanie o wykreślenie z załączonej kopii mapy służebności gruntowej (drogi koniecznej), w oparciu o art. 293 § 1 i art. 295 kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu wniosku B. J. podniósł, iż nieruchomością obciążoną L. kat. (...) włada samoistnie od 1968 r. W obecnej chwili ma zamiar wznieść obiekt gospodarczy murowany na tej nieruchomości od strony południowej. Chcąc wystąpić o dokumentację techniczną planowanej zabudowy musi mieć uregulowaną sytuację terenowo - prawną. Wnoszący podanie wskazał nadto, iż nakreślona na mapce geodezyjnej droga konieczna jest "martwą literą" gdyż nigdy nie została ona wytyczona i nikt z niej nie korzysta. Rolę jaką by miała spełniać droga konieczna, spełnia dogodny wjazd na teren nieruchomości, na której zlokalizowane są obiekty: szkoła podstawowa, budynek mieszkalny nr (...), (...). Organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, iż zgodnie z przywołanymi przez wnioskodawcę przepisami prawnymi, właściwym w sprawie wygaśnięcia, zniesienia służebności gruntowej jest sąd powszechny. Wobec powyższego organ stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie rozpoznania podania i postanowił zwrócić je wnoszącemu. Na powyższe postanowienie organu I instancji B. B. wniósł zażalenie do Głównego Geodety Kraju. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia (...) listopada 2006 r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (..) i umorzył postępowanie. IV SA/Wal 40/07 W uzasadnieniu podniesiono, iż przedmiotem wystąpienia B. J. nie jest służebność gruntowa, tylko treść fragmentu mapy zasadniczej. Prowadzenie mapy zasadniczej nie odbywa się jednak w trybie postępowania administracyjnego, a zatem w sprawie nie znajduje zastosowania art. 65 § 1 kpa. Rozpatrzenie podania zainteresowanego, zdaniem organu, może nastąpić w trybie przepisów Rozdziału VIII kpa dotyczącego skarg i wniosków, po uprzednim wyjaśnieniu jego żądań. Nadto organ wskazał, iż przy wyjaśnianiu żądań zainteresowanego trzeba mieć na uwadze, że zarówno z treści aktu notarialnego jak i fragmentu mapy zasadniczej nie wynika, aby nieruchomość stanowiąca działkę ewidencyjną nr (...) objęta była służebnością gruntową. Skargę na powyższe postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia (...) listopada 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł B. J.. W skardze przedstawił on szczegółowy opis stanu faktycznego dotyczącego nabycia działki nr ewidencyjny (...) położonej we wsi P., gmina S. oraz przytoczył okoliczności dotyczące działek sąsiednich, ich granic i podziałów, wskazując na brak przesłanek do stwierdzenia istnienia służebności gruntowej (drogi koniecznej) na jego nieruchomości. Tym samym wniósł o zniesienie służebności gruntowej, która, zdaniem skarżącego, przede wszystkim nigdy nie została prawnie ustanowiona, a jej istnienie jest jedynie wynikiem "zakłamańczej działalności urzędników". W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. IV SA/Wal 40/07 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż skarga ma usprawiedliwione podstawy jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. W ocenie Sądu, zasadnie przyjął organ I instancji, iż "prośba" B. J. z dnia (...) czerwca 2006 r. skierowana do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...), stanowi w istocie roszczenie o zniesienie służebności gruntowej. Z treści powołanego pisma jednoznacznie wynika, że skarżący domaga się "wykreślenia" służebności gruntowej (drogi koniecznej) - podaje on także podstawę prawną swojego żądania tj. art. 293 § 1 i art. 295 kodeksu cywilnego. Nadto skarżący wyraźnie wskazuje okoliczności będące przesłankami zniesienia bądź wygaśnięcia służebności, a więc fakt, iż służebność gruntowa pozostaje "martwą literą" bowiem nikt z niej nie korzysta (art. 293 § 1 kc) oraz okoliczność, iż rolę służebności gruntowej spełnia inny, dogodny wjazd (art. 295 kc). Wskazane przez skarżącego okoliczności faktyczne, jak również podstawa prawna stwarzają możliwość zaistnienia dwóch sytuacji. Po pierwsze, stosownie do treści art. 293 kc, dotychczasowa służebność gruntowa wygasa ex lege wskutek niewykonywania przez lat dziesięć. Dla celów wpisu (wykreślenia) do księgi wieczystej niezbędny jest jednak wyrok sądu ustalający wygaśnięcie służebności. Po drugie, w myśl art. 295 kc, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie. W tej sytuacji nie znajduje zastosowania konstrukcja wygaśnięcia ex lege służebności bezużytecznych. Ustawodawca przyznał natomiast właścicielowi nieruchomości obciążonej roszczenie o zniesienie służebności w okolicznościach wskazanych w przedmiotowej normie. Jest jednak zadaniem sądu orzekającego badanie przesłanek roszczenia i w razie uwzględnienia powództwa konstytutywne orzeczenie o zniesieniu służebności. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż z przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego wynika, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) zasadnie zastosował normę art. 66 § 3 kpa i zwrócił podanie wnoszącemu. IV SA/Wal 40/07 Stosownie bowiem do treści powołanego przepisu jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. W tych sytuacjach na organie administracji publicznej nie ciąży obowiązek przekazania sprawy do organu właściwego, a jedynie zwrot podania wnoszącemu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem gdy organ ustalił, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny, a więc słusznie postanowiono o zwrocie podania. Tymczasem Główny Geodeta Kraju na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie twierdząc, iż przedmiotem wystąpienia B. J. nie jest służebność gruntowa, tylko "część mapy zasadniczej", a zatem w sprawie nie znajduje zastosowania art. 65 § 1 kpa lecz przepisy Rozdziału VIII kpa dotyczące skarg i wniosków. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w powołanym przepisie. Powołany przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Przyjąć zatem należy, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji czyli przepis art. 105 kpa, zgodnie z którym organ administracji ma obowiązek umorzyć postępowanie, jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Należy zauważyć, iż tak w doktrynie jak i w orzecznictwie reprezentowany jest pogląd, że bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez niewłaściwy organ a tym bardziej wtedy, gdy organy administracji w ogóle nie są właściwe do rozpoznania sprawy (tak m. in. Borkowski w Adamiak/Borkowski KPA Komentarz, 6, wyd. Warszawa 2005, art. 105 Nb 5). Z taką sytuacją moglibyśmy mieć do czynienia w niniejszej sprawie gdyby Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa (...) wszczął postępowanie w przedmiocie żądania B. J.. Bezprzedmiotowe bowiem jest postępowanie prowadzone w sprawie o charakterze cywilnym, która nie została przekazana do właściwego organu (sądu). Jednakże organ I instancji uznając w niniejszej sprawie właściwość sądu powszechnego, zwrócił podanie wnoszącemu zgodnie z treścią art. 66 § 3 kpa. IV SA/Wa 140/07 Nie jest również zasadnym, w ocenie Sądu, twierdzenie organu odwoławczego, iż rozpoznanie podania skarżącego może nastąpić w trybie przepisów Rozdziału VIII kpa. Postępowanie skargowe, w rozumieniu przepisów Rozdziału VIII kpa, wyraża się bowiem w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do wnioskodawcy, a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi. Z merytorycznego punktu widzenia jest to rodzaj procedury kontrolnej. Czynności postępowania skargowego nie mogą zastępować regularnej procedury sądowej, administracyjnej, uwalniać od ich wymagań i rygorów, nie mogą podważać trwałości orzeczeń sądowych lub decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu B. J. w sposób nie budzących wątpliwości wystąpił z konkretnym roszczeniem - o zniesienie (stwierdzenie wygaśnięcia) służebności gruntowej - w trybie przepisów art. 293 § 1 oraz (bądź) 295 kodeksu cywilnego, co do których właściwym do rozpoznania jest sąd powszechny. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia (...) listopada 2006 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co skutkuje jego uchyleniem. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a.