III SA/Lu 339/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. z udziałem Prokuratora Rejonowego w Biłgoraju sprawy ze skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.H. kwotę 500 (pięćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Rejonowego od decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwoleń nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa i nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5% do 18% alkoholu z wyjątkiem piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczo-przemysłowym przy ul. B. w J., którego właścicielem jest A.H., wydanych w dniu [...] czerwca 2004 r. na czas określony od [...] czerwca 2004 r. do [...] czerwca 2006 r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz. 1231 ze zm.), uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i orzekło o cofnięciu A. H. wyżej wymienionych zezwoleń. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte po otrzymaniu z Posterunku Policji pisma z dnia [...] stycznia 2006 r. L.dz. [...] informującego organ o postępowaniu niezgodnym z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a polegającym na sprzedaży alkoholu osobom nieletenim. W toku postępowania na podstawie dokumentów przedłożonych przez Prokuratora Rejonowego , a zebranych w postępowaniu karnym, ustalono, że w dniu [...] listopada 2005 r. K. H. zatrudniona w sklepie spożywczo-przemysłowym przy ul. B. w J. sprzedała osobie nieletniej alkohol. Powyższy fakt potwierdził prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. VI Wydział Grodzki z dnia [...] stycznia 2006 r. sygn. akt [...], na mocy którego uznano, że K. H. popełniła zarzucany jej czyn i postępowanie karne warunkowo umorzono na okres 1 roku. Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. A. H. zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o umorzenie postępowania administracyjnego. Burmistrz umorzył postępowanie administracyjne, uzasadniając rozstrzygnięcie tym, że była to jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej, a jednorazowe tego typu zachowanie nie uzasadnia cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Z takim stanowiskiem nie zgodził się Prokurator Prokuratury Rejonowej i wniósł odwołanie zarzucając decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisów proceduralnych poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., z pominięciem art. 105, oraz przepisów materialnych przez przyjęcie błędnego poglądu, że sam fakt jednorazowej sprzedaży alkoholu osobie nieletniej nie może skutkować cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz. 1231 ze zm.), zgodnie z którym zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku między innymi nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw – wskazuje jednoznacznie, że decyzja w sprawie cofnięcia zezwolenia nie jest decyzją uznaniową organu decyzyjnego, ale ma charakter obligatoryjny i do jej podjęcia jest wystarczające stwierdzenie zaistnienia jednej z okoliczności przewidzianej w tym przepisie. W niniejszej sprawie okolicznością stanowiącą podstawę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było ustalenie, że w sklepie spożywczo-przemysłowym przy ul. B. w J., stanowiącym własność A. H., miała miejsce sprzedaż alkoholu nieletniemu. Fakt ten został ustalony w postępowaniu karnym w sprawie prowadzonej przeciwko K. H., oskarżonej o popełnienie czynu z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i uznanej za winną zarzucanego jej czynu, wobec której na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B.VI Wydział Grodzki z dnia [...] lutego 2006 r. sygn. akt [...] postępowanie karne umorzono na okres roku próby. Orzeczenie to jest dowodem winy oskarżonej. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ, który wydał stronie zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, zobowiązany był je cofnąć. Należy mieć na uwadze, że ustalenia dokonane w postępowaniu karnym, stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, wiążą organ administracji, który w sprawie niniejszej nie musiał przeprowadzić odrębnego postępowania w tym zakresie. Na powyższą decyzję organu drugiej instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł A.H., wskazując, że w dniu i o porze podanej przez organy sprzedaży małoletniemu Ł. nie było, natomiast piwo i inne alkohole były sprzedawane osobom, których nazwiska skarżący odtworzył. Ponieważ w ocenie strony warunkowe umorzenie postępowania nie stanowi o popełnieniu przestępstwa, a tym samym zachodziła konieczność sprawdzenia przez SKO wszystkich okoliczności tej sprawy. Jako dowód, że sprzedaż alkoholu małoletniemu nie nastąpiła, skarżący załączył do skargi wydruk z kasy fiskalnej. Ponadto podtrzymuje stanowisko Burmistrza , że jednorazowa sprzedaż, nawet gdyby taka miała miejsce, nie powoduje automatycznego cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji i wskazując, że niedopuszczalne jest kwestionowanie przez stronę prawomocnych orzeczeń sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Uwzględnienie skargi następuje między innymi w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Prawidłowe rozstrzygnięcie przez organ administracji publicznej indywidualnej sprawy, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zaskarżoną decyzję oparto na przepisie prawa materialnego art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz. 1231 ze zm.), w myśl którego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży organ zezwalający cofa w przypadku między innymi nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. W niniejszej sprawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży nr [...] i [...], wydane w dniu [...] czerwca 2004 r. cofnięto z uwagi na fakt sprzedaży w sklepie spożywczo-przemysłowym przy ul. B. w J. w dniu [...] listopada 2005 r. napojów alkoholowych osobie nieletniej. Ustalenie powyżej przytoczonego stanu faktycznego organ sprowadził do skorzystania w sprawie z ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy w B. VI Wydział Grodzki w wyroku karnym zapadłym przeciwko K. H. z dnia [...] lutego 2006 r. (sygn. akt [...]) umarzającym warunkowo postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że fakt sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim został ustalony w postępowaniu karnym, że wyrok Sądu Rejonowego VI Wydział Grodzki z dnia [...] lutego 2006 r. (sygn. akt [...]) jest dowodem winy oskarżonej oraz że "ustalenia dokonane w postępowaniu karnym, stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu wiążą organ administracji, który w sprawie niniejszej nie musiał przeprowadzać odrębnego postępowania w tym zakresie". Tymczasem zwrócić należy uwagę na brak w Kodeksie postępowania administracyjnego odpowiednika art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Przepis art. 11 p.p.s.a. oznacza, że sąd administracyjny jest związany sentencją skazującego wyroku karnego, nie jest natomiast związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu takiego wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 3097/99, PP 2001/7/59). Pomijając w tym miejscu istotny skądinąd fakt, że w postępowaniu karnym przeciwko K. H. wydano wyrok nie skazujący, lecz umarzający warunkowo postępowanie karne, podkreślić należy że – jak wspomniano powyżej – w Kodeksie postępowania administracyjnego nie ma przepisu wprowadzającego związanie organu administracji publicznej ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym wyroku nie tylko skazującego, ale i jakiegokolwiek innego. Również w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ustawodawca nie wprowadził jako przesłanki cofnięcia zezwolenia: wydania przez sąd wyroku w postępowaniu karnym, lecz nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ustalenia poczynione przez sąd powszechny w wydanym w postępowaniu karnym wyroku nie zwalniają organ administracji publicznej od przeprowadzenia wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym orzekające organy nie mogą zrezygnować z przeprowadzenia postępowania dowodowego, a ustalenia sądu karnego zawarte w uzasadnieniu wyroku, jak i pozostały materiał dowodowy zebrany w postępowaniu karnym – organy są obowiązane ocenić tak jak inne dowody zgromadzone w danej sprawie administracyjnej, w myśl zasad określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przy zastosowaniu pozostałych przepisów postępowania administracyjnego. Nie czyniąc powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło wyżej przytoczone przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zatem podzielić zarzut wyrażony w skardze przez A. H., że organ odwoławczy zobowiązany był sprawdzić wszystkie okoliczności dotyczące przedmiotowej sprawy. Powyżej wyłożone wady proceduralne zaskarżonej decyzji uniemożliwiają merytoryczną ocenę stanowisk organów w przedmiocie sprawy Przeprowadzając ponownie postępowanie administracyjne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórnie zbada sprawę cofnięcia A. H. zezwoleń na alkohol, przeprowadzi prawidłowe postępowanie dowodowe, podda całościowej i wnikliwej analizie zebrany materiał dowodowy i stosując właściwie przepisy postępowania i prawa materialnego, wyda rozstrzygnięcie administracyjne, które będzie mogło – w razie zaskarżenia – zostać poddane merytorycznej ocenie sądowoadministracyjnej, bądź uznawszy, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części – uchyli decyzję wydaną w pierwszej instancji przez Burmistrza (z dnia [...] kwietnia 2006 r. znak [...]), dotkniętą zresztą identycznymi błędami proceduralnymi co decyzja drugoinstancyjna (choć organ odwoławczy akurat nie dopatrzył się błędów w tym zakresie) - w całości i przekaże sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Nadmienić w tym miejscu należy, że fakt wygaśnięcia przedmiotowych zezwoleń – nr [...]na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa i nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5% do 18% alkoholu z wyjątkiem piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczo-przemysłowym przy ul. B. w J., którego właścicielem jest A. H., wydanych w dniu [...] czerwca 2004 r. na czas określony – w dniu [...] czerwca 2006 r. nie czyni postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia owych zezwoleń bezprzedmiotowym. Rozpatrywany bowiem przez organy fakt nieprzestrzegania zasad sprzedaży napojów alkoholowych miał miejsce w czasie, gdy oba zezwolenia obowiązywały. W świetle art. 18 ust. 11 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ewentualne cofnięcie zezwolenia, a więc co za tym idzie fakt stwierdzenia nieprzestrzegania przez przedsiębiorcę zasad sprzedaży napojów alkoholowych oraz innych wskazanych w ustawie przesłanek cofnięcia zezwolenia – ma wpływ na ponowne wydanie zezwolenia. Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego zaś są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych (...) – art. 1 ust. 1 ustawy. Z powyżej przytoczonych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach wynika z treści art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.