I SAB/Wa 11/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku dotyczącego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] oddala skargę. Dnia 17 stycznia 2007 r. K. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., który postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. został zobowiązany do rozpoznania do dnia 31 sierpnia 2006 r. wniosku S. D. z dnia 30 marca 1999 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że pomimo licznych wniosków skierowanych do Prezydenta W. oraz upływu terminu wyznaczonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do dnia wniesienia skargi wniosek nie został przez organ I instancji rozpoznany. Wydane w dniach [...] sierpnia 2006 r. oraz [...] lutego 2007 r. postanowienia o zawieszeniu przedmiotowego postępowania okazały się bezzasadne i zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniami z dnia [...] listopada 2006 r. oraz z dnia [...] maja 2007 r. W tej sytuacji skarżąca uznała złożoną skargę za całkowicie uzasadnioną. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpatrywanej skargi jest bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania wniosku S. D. z dnia [...] marca 1999 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r., po rozpatrzeniu zażalenia na bezczynność Prezydenta W., zobowiązało ten organ do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku z dnia 30 marca 1999 r. w terminie do dnia 31 sierpnia 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. organ I instancji zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu stwierdzenia nabycia spadku po jednej ze stron postępowania J. B. Postanowienie to zostało uchylone przez organ II instancji, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Pismem z dnia 21 lutego 2007 r. organ I instancji poinformował Sąd, że postanowieniem z tego samego dnia (czyli [...] lutego 2007 r.) nr [...] Prezydent W. ponownie zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu przedstawienia prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej w trakcie postępowania administracyjnego M. W. Z nadesłanej przez skarżącą kserokopii postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] (k-[...]) wynika zaś, że postanowienie to zostało uchylone, a sprawa zawieszenia przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdza, że "w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania ze względu na wystąpienie przesłanki określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa." jednakże z powodu nieprawidłowego zastosowania art. 100 § 1 kpa i nałożenia na stronę obowiązku, który już wcześniej został przez nią wykonany, a także stwierdzonych uchybień w doręczeniach, zaskarżone postanowienie z powodu "istotnych naruszeń proceduralnych" musi zostać uchylone, a sprawa zawieszenia przez organ I instancji z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa ponownie rozpatrzona. Wyjaśnić należy, że przywołane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] nie podlega w niniejszej sprawie ocenie przez Sąd z punktu zgodności z prawem. Rozstrzygając zasadność złożonej skargi Sąd stanął na stanowisku, że w każdym stadium toczącego się postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu zgodnie z treścią art. 10 § 1 kpa, który to przepis ustanawia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, jest kontrolowanie i dbanie o prawidłowe ustalenie kręgu podmiotów mających przymiot strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest bowiem kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wznowienia na wniosek strony postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Jeśli więc organ uzyskał, jak w rozpatrywanej sprawie, informację, że jedna ze stron toczącego się postępowania administracyjnego zmarła, to jego obowiązkiem jest podjąć odpowiednie czynności zmierzające do ustalenia następców prawnych tej osoby i dopiero po tym ustaleniu lub ustanowieniu kuratora prowadzić postępowanie dalej. W tej sytuacji za nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach prawa uznać należy żądanie skarżącej, by obecnie organ z pominięciem następców prawnych jednej ze stron, ze względu na długotrwały dotychczasowy tryb postępowania administracyjnego, wydał decyzję administracyjną merytorycznie rozstrzygająca zasadność złożonego wniosku, nie czekając na ustalenie przez sąd powszechny spadkobierców M. W., a tym samym zamykając tym osobom możliwość wzięcia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż w sprawach dotyczących rozpoznawania skarg na bezczynność organów administracji publicznej Sąd orzeka, biorąc za podstawę stan rzeczy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia (a nie w chwili złożenia skargi, np. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SAB/Gd 29/96, niepubl., wyrok NSA z dnia 16 września 1998 r. sygn. akt IV SAB 37/97, niepubl.). Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie, iż organ administracji pozostawał w bezczynności, lecz spowodowanie ustania stanu bezczynności. Podkreśla to art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którym w wyroku Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy może tylko zobowiązać organ administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Skoro jak wynika z zebranego materiału dowodowego, na dzień rozpatrywania przez Sąd skargi na bezczynność Prezydenta W., trwa postępowanie administracyjne dotyczące ponownego rozpatrzenia zawieszenia przez organ I instancji z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a z informacji udzielonych przez skarżącą na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007 r. (k-46) wynika, że sprawa sądowa o stwierdzenie nabycia spadku po M. W. toczy się przed Sądem Rejonowym (sygn. akt [...]) i nie została dotychczas zakończona, to uznać należało, że w rozpatrywanej sprawie na dzień rozpatrywania skargi brak jest podstaw do uznania jej za zasadną. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.