II OSK 887/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-06-21

Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Ludwik Żukowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu warunków zabudowy, która wykracza poza granice wniosku inwestora (zarówno podmiotowo, jak i przedmiotowo) oraz nie odnosi się do właściwego obszaru miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, może zostać uznana za rażąco naruszającą prawo, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż decyzja Wójta Gminy M. o ustaleniu warunków zabudowy rażąco naruszyła prawo. Naruszenia te polegały na wyjściu poza podmiotowe i przedmiotowe granice wniosku inwestora (art. 41 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym) oraz na braku odniesienia się do właściwego obszaru miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 40 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Te wady materialnoprawne uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję SKO w R. SKO stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy M. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków usługowo-handlowych. Wójt Gminy M. pierwotnie ustalił warunki zabudowy dla terenu oznaczonego symbolem MN2, a następnie dokonał sprostowania tej decyzji, wpisując symbol RPZ, RPR I. SKO uznało, że Wójt rażąco naruszył prawo, wykraczając poza granice wniosku (który dotyczył jednego pawilonu i był złożony tylko przez B. L.) oraz odnosząc się do niewłaściwego symbolu planu miejscowego. WSA w Warszawie podzielił te argumenty, a NSA oddalił skargę kasacyjną skarżących.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz del. sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz ( spr.) sędzia NSA Ludwik Żukowski Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. L. i B. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 858/05 w sprawie ze skargi B. L. i B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 858/05 oddalił skargę wniesioną przez B. L. i B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], utrzymującą własną decyzję z dnia [....] października 2004 r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy M. z dnia 26 listopada 2002 r. nr [...], którą ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków usługowo-handlowych z przeznaczeniem pod usługi medyczne z częścią mieszkalną wraz z przyłączem wodnokanalizacyjnym i energetycznym na działce nr 324/46 w B. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] października 2004 r. nr [...] wskazało, iż ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji nastąpiło po rozpoznaniu wniosku B. L., dotyczącego ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie pawilonu handlowo-usługowego z częścią mieszkalną wraz z przyłączem wodnokanalizacyjnym i energetycznym na działce nr 324/46 w B. Wójt Gminy M. natomiast decyzją z dnia 26 listopada 2002 r. nr [...] ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków usługowo handlowych z przeznaczeniem pod usługi medyczne z częścią mieszkalną wraz z przyłączem wodnokanalizacyjnym i energetycznym na działce nr 324/46 w B. W decyzji tej wskazano, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M. z dnia 29 marca 1994 r., a teren objęty zamierzoną inwestycją położony jest na obszarze oznaczonym symbolem MN2 – tereny zabudowy jednorodzinnej z usługami nieuciążliwymi, a ponadto określono linie zabudowy od krawędzi jezdni drogi gminnej na minimum 15 m i podano, że linie rozgraniczające teren inwestycji oznaczone są na mapie stanowiącej załącznik do decyzji literami ABCDE. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2004 r. o znaku [...] Wójt Gminy M. dokonał w trybie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowania decyzji z dnia 26 listopada 2002 r. nr [...] w ten sposób, że zamiast symbolu planu miejscowego "MN2" wpisał symbol "RPZ, RPR I – teren produkcji zwierzęcej, roślinnej i funkcji dodatkowych, zainwestowanie istniejącego sektora hodowlano-roślinnego RSP "B" przewidziane do adaptacji, modernizacji i stosownych uzupełnień z możliwością okresowej lub stałej zmiany funkcji podstawowych i towarzyszących – bez zwiększenia uciążliwości dla sąsiadujących terenów mieszkaniowych." Zdaniem Wójta Gminy M. przywołanie w decyzji symbolu planu "MN2" było następstwem oczywistej pomyłki. Następnie Sąd I instancji wskazał, że zdaniem Kolegium Wójt Gminy M. rażąco naruszył przepis art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ decyzją objął również B. D., która nie złożyła pisemnego wniosku. Za rażące naruszenie tego przepisu uznano również ustalenie warunków zabudowy dla innej inwestycji, niż określono we wniosku. W związku z brakiem modyfikacji wniosku Wójt Gminy M. nie miał prawa wychodzić poza granice wniosku. Nadto SKO podało, że w decyzji z dnia 26 listopada 2002 r. nr [...] Wójt Gminy M. odniósł swoją ocenę zgodności inwestycji z planem miejscowym do terenu oznaczonego symbolem "MN2", a nie do terenu oznaczonego w planie "RPZ, RPR I", gdzie w rzeczywistości inwestycja miała być zlokalizowana. Sprostowanie decyzji postanowieniem z dnia 17 lutego 2004 r. rażąco naruszyło art. 113 § 1 k.p.a., ponieważ sprostowaniu podlegają tylko oczywiste omyłki, a dokonane sprostowanie dotyczyło istoty rozstrzygnięcia. W związku z nieważnością sprostowania decyzja Wójta Gminy M. jest sprzeczna z obowiązującym w dacie jej wydania planem miejscowym, co z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 46a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym stanowi o nieważności tej decyzji. Sąd I instancji wskazał, iż SKO uznało za sprzeczne z ustaleniami planu miejscowego Gminy M. określenie linii zabudowy na minimum 15 m, podczas, gdy działka objęta decyzją Wójta położona jest przy drodze oznaczonej na rysunku planu symbolem 021 KDW. Zgodnie z planem linia zabudowy dla tej drogi wynosi 20 m, stąd rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest nieważne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] października 2004 r. podtrzymało zawartą w niej argumentację. Organ nadzoru ponownie podkreślił, że decyzja wydana na skutek złożonego przez stronę postępowania wniosku nie może wykraczać poza jego granice. Wniosek taki musi być kompletny i pisemny, bowiem dopiero taki wniosek daje podstawę do podjęcia prawidłowej decyzji. Wszelkie zmiany wniosku powinny być stosownie do art. 14 k.p.a. i art. 63 § 3 k.p.a. uczynione pisemnie, a naruszenie powyższego wymogu stanowi rażące naruszenie prawa. Zdaniem organu podstawą do stosowania wymogu pisemności wniosku o ustalenie warunków zabudowy jest także § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie dokumentów stosowanych w pracach planistycznych przy ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Nadto SKO stwierdziło, że plan dopuszcza w strefie "RPZ, RPR I" możliwość okresowej lub stałej zmiany funkcji podstawowych i towarzyszących bez zwiększania uciążliwości, ale musi to być ściśle związane z istniejącym zainwestowaniem terenu i może odbywać się w ramach adaptacji, modernizacji i stosownych uzupełnień. Zdaniem SKO plan stanowi, że na terenie oznaczonym "RPZ, RPR I" znajduje się RSP B. i zmiany w zagospodarowaniu lub zabudowie tego terenu mogą odbywać się tylko w ramach istniejącego sektora hodowlano-roślinnego, tj. na cele rolnicze. Natomiast budowa budynków usługowo-handlowych z przeznaczeniem pod usługi medyczne z częścią mieszkalną nie mieści się w pojęciu obiektu produkcyjnego związanego z obsługą terenu przeznaczonego do produkcji zwierzęcej i roślinnej. Zatem inwestycja jest sprzeczna z ustaleniami planu, co czyni ją nieważną (art. 46a ust. 1 pkt 1 u.z.p.) i rażąco narusza przepis art. 40 ust. 1 u.z.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę B. L. i B. D. na powyższą decyzję stwierdził, że podlega ona oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu I instancji z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego inwestora. Wniosek ten powinien między innymi określać granice objętego nim terenu. Organ rozstrzygający w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ma obowiązek zbadania, czy na terenie objętym wnioskiem może być realizowania zamierzona inwestycja. Oznacza to, że organ orzekający jest związany treścią wniosku i nie jest dopuszczalne rozstrzygniecie wykraczające poza jego granice. Rozstrzygnięcie wykraczające poza granice wniosku stanowi rażące naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Decyzja Wójta Gminy M., który ustalił warunki zabudowy wykraczające poza granice wniosku obciążona jest taką wadą. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pochodził jedynie od B. L., zaś adresatem decyzji Wójta Gminy M. była również B. D., co świadczy o tym, że w odniesieniu do tej osoby organ gminy orzekł bez wymaganego przepisami wniosku. Odnosząc się do zarzutu skarżących, ze wniosek (jego modyfikacja) nie musi być złożony w formie pisemnej Sąd I instancji stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności wynikająca z art. 14 § 1 k.p.a. Wyjątkiem od niej jest załatwianie spraw w formie ustnej, które – zgodnie z art. 14 § 2 k.p.a. – jest możliwe, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy ustnego załatwienia sprawy powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. W związku z tym, że brak w aktach sprawy dowodu utrwalenia ustnego złożenia wniosku dotyczącego rozszerzenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania na drugi budynek i brak dowodu pisemnego złożenia wniosku przez skarżącą B. D. Sąd I instancji uznał, iż wniosek dotyczył ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie tylko jednego budynku, a nie dwóch oraz że wnioskodawczynią była tylko B. L. Wyjście przez Wójta Gminy M. poza granice wniosku było niedopuszczalne. Ustosunkowując się do zarzutu błędnego przyjęcia przez organ, iż na terenie oznaczonym na planie symbolem "RPZ, RPR I" nie można lokalizować inwestycji innych niż związane z obsługą terenu przeznaczonego do produkcji zwierzęcej, roślinnej i dodatkowych Sąd I instancji stwierdził, że w decyzji Wójta Gminy M. z dnia 26 listopada 2002 r. nr [...] ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania dla inwestycji, która miała być realizowania w obszarze oznaczonym w planie symbolem "MN2", a nie dla terenu oznaczonego symbolem "RPZ, RPR I". Decyzją tą Wójt Gminy M. stwierdził, że inwestycja jest zgodna z ustaleniami planu dla strefy "MN2", zaś inwestycja faktycznie miała być realizowana w strefie "RPZ, RPR I." Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji nr [...], w sprawach ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu orzeka się, w drodze decyzji, na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd I instancji wskazał, że z przepisu tego wynika, iż organ gminy, wydając decyzję w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, musiał w pierwszej kolejności brać pod uwagę ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które miały decydujące znaczenie dla oceny dopuszczalności określonego zamierzenia inwestycyjnego na konkretnym terenie. Skoro Wójt Gminy M., co jednoznacznie wynika z decyzji nr [...], zbadał dopuszczalność realizacji inwestycji w obszarze "MN2", a nie dla terenu oznaczonego symbolem "RPZ, RPR I", w granicach którego inwestycja faktycznie miała być realizowana, to Sąd uznał, że decyzja ta w rażący sposób naruszyła również art. 40 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, bowiem nie została wydana na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla właściwego obszaru. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za zasadne stwierdzenie przez organ nadzoru także nieważności postanowienia Wójta Gminy M. z dnia 17 lutego 2004 r. o znaku [...], którym dokonano w trybie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowania decyzji z dnia 26 listopada 2002 r. nr [...] w ten sposób, że zamiast symbolu planu miejscowego "MN2" wpisano symbol "RPZ, RPR I" wraz z jego opisem. Sąd I instancji wskazał, że w trybie art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Natomiast nie podlegają sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sąd powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., IISA 863/00 stwierdził, że zmiana postanowienia wyrażonego w decyzji, chociażby nawet powziętego na skutek błędu, nawet wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym – nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki, których dotyczy art. 113 § 1 k.p.a. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że niedopuszczalne było sprostowanie, jakiego dokonał Wójt Gminy M., ponieważ dotyczyło ono istoty sprawy – terenu, dla którego ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania. W związku z powyższym Sąd uznał za bezzasadne odnoszenie się do zarzutów skarżących dotyczących kwestii, czy na terenie oznaczonym na planie symbolem "RPZ, RPR I" możliwa jest lokalizacja inwestycji oraz czy odległość linii zabudowy od krawędzi drogi jest zgodna z przepisami prawa, gdyż decyzja dotyczyła ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania nie dla terenu oznaczonego symbolem "RPZ, RPR I", lecz "MN2". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły B. L. i B. D., zaskarżając go w całości. Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie: 1. naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie: a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez bezzasadne uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. słusznie stwierdziło, że Wójt Gminy M. rażąco naruszył przepis art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym; b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez bezzasadne uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. słusznie stwierdziło, że Wójt Gminy M. rażąco naruszył przepis art. 40 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym; 2. alternatywnie – naruszenia przepisu postępowania – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – poprzez oddalenie skargi w następstwie niesłusznego uznania, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o trafne stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. naruszenia przez Wójta Gminy M. art. 41 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 41 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przez niedostrzeżenie naruszenia tych przepisów przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. Wskazując na powyższe uchybienia skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że jej podstawą jest naruszenie prawa materialnego jakim jest przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który określa merytoryczną podstawę rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w postaci obowiązku stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja administracyjna rażąco narusza prawo. Błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że SKO słusznie zastosowało w sprawie powyższy przepis stanowi jego naruszenie. W takim przypadku podstawą skargi kasacyjnej winien być przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako przepis prawa materialnego w związku z tymi przepisami, które zdaniem Sądu I instancji zostały właściwie zastosowane przez SKO, jako podstawa uznania naruszenia przez Wójta Gminy M. w stopniu rażącym przepisów prawa. Uzasadniając poszczególne zarzuty skargi kasacyjnej skarżące stwierdziły, że Sąd I instancji pominął, iż: 1) w toku postępowania przed Wójtem Gminy M. strony zmieniły wniosek ustnie, co zostało zaakceptowane przez pracownika organu, choć nie utrwalone na piśmie, 2) decyzja Wójta Gminy M. została zaakceptowana przez jej adresatów jako całkowicie zgodna z ich wnioskiem; adresaci od decyzji tej się nie odwołali, 3) adresaci decyzji na podstawie decyzji Wójta Gminy M. wystąpili o wydanie pozwolenia na budowę i pozwolenie to uzyskali, 4) na podstawie pozwolenia na budowę adresaci decyzji zrealizowali inwestycję polegającą na budowie obiektu służby zdrowia, 5) stwierdzenie nieważności decyzji to akt wyjątkowy, gdy wydana decyzja nie może być uznana w praworządnym państwie, gdy tymczasem w niniejszej sprawie wydana decyzja była zgodna z prawem i wnioskiem strony, choć zgłoszonym ustnie, zatem stwierdzenie jej nieważności tylko po to, aby w powtórzonym postępowaniu administracyjnym wydana została decyzja o identycznej treści w oparciu o pisemny tym razem wniosek stron należy uznać za orzeczenie niesłuszne. Zdaniem strony skarżącej Sąd I instancji błędnie przyjął, że stwierdzenie nieważności decyzji uzasadnia sytuacja, w której organ administracji błędnie ustalił przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżących mimo popełnionego przez Wójta Gminy M. błędu, po prawidłowym ustaleniu przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego, należało uznać, że decyzja Wójta była prawidłowa, a tym samym nie naruszała prawa w stopniu rażącym, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że z ostrożności procesowej, mając na uwadze trudności w prawidłowym sformułowaniu jej podstaw, opiera skargę również na podstawie naruszenia przepisu postępowania – art. 151 p.p.s.a., ponieważ został on wskazany w uzasadnieniu wyroku jako jego podstawa prawna. Naruszenie tego przepisu przez Sąd I instancji polega na niesłusznym oddaleniu skargi, który niesłusznie uznał, że nie nastąpiło naruszenie przez SKO art. 41 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym przez błędne przypisanie Wójtowi Gminy M. rażącego ich naruszenia. W konsekwencji Sąd naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 41 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym przez niedostrzeżenie naruszenia tych przepisów przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, stwierdzając, że nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych. Wprawdzie autor skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania określa jako "alternatywny", jednakże nie zmienia to faktu, iż został on postawiony, co czyni koniecznym jego rozpoznanie. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej wskazuje, że Sąd I instancji oddalił skargę w następstwie niesłusznego uznania, iż decyzja została wydana w oparciu o trafne stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. naruszenia przez Wójta Gminy M. art. 41 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. W związku z tym doszło do naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 41 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu należy wskazać, że oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania sądowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny, przyjęty przy wyrokowaniu przez sąd I instancji. Jak wynika z treści zarzutu oraz jego uzasadnienia strona skarżąca nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego, lecz zasadność oceny przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Wady decyzji, o których mówi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze swojej istoty nie są wadami o charakterze procesowym. Wady skutkujące nieważnością decyzji tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna dotknięta wadą nieważności skutkuje powstaniem z jej mocy stosunku prawnego ułomnego, albo tym, że w ogóle nie dochodzi do nawiązania stosunku prawnego. Decyzja taka traktowana jest zatem jako obarczona wadami materialnoprawnymi. W rozpatrywanej sprawie podstawę prawną decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z przepisem prawa, który został w sposób rażący naruszony. Wobec tego podważenie zasadności rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, oddalającego skargę na decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności, może nastąpić w oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisów postępowania należy ocenić jako błędnie postawiony, co umożliwia przejście do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut niewłaściwego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis art. 41 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy stanowi, iż ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu następuje na wniosek zainteresowanego. Wniosek ten między innymi powinien zawierać określenie granic terenu nim objętego, przedstawionych na kopii odpowiedniej mapy, obejmującej teren, którego wniosek dotyczy (ust. 2 art. 41 cyt. ustawy). Z treści niniejszego przepisu wynika zasada rozstrzygania w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu i wyłącznie w granicach wniosku. Rzeczą organu jest zbadanie, czy na terenie objętym wnioskiem może być zrealizowana zamierzona inwestycja. Zatem nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie wykraczające poza granice wniosku podmiotowe jak i przedmiotowe. Wobec tego, skoro w świetle niekwestionowanego stanu faktycznego, wniosek złożony przez B. L. obejmował działkę nr 324/46 i dotyczył inwestycji polegającej na budowie pawilonu handlowo-usługowego z częścią mieszkalną to decyzja Wójta Gminy M. powinna rozstrzygać co do warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w granicach tej działki i odnośnie wskazanej inwestycji. Również skoro wniosek złożyła jedynie B. L., to wyłącznie ona winna być adresatką decyzji. Objęcie decyzją Wójta dwóch budynków usługowo- handlowych z przeznaczeniem pod usługi medyczne z częścią mieszkalną oraz zaadresowanie jej również do B. D., która nie była wnioskodawczynią prawidłowo zostało ocenione przez Sąd I instancji jako niedopuszczalne wyjście przez Wójta Gminy M. poza podmiotowe i przedmiotowe granice wniosku, skutkujące rażącym naruszeniem art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Podniesione w skardze kasacyjnej kwestie dotyczące realizacji inwestycji po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie jej nieważności. Przy stosowaniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można kierować się faktami mającymi miejsce po wydaniu decyzji poddawanej ocenie, gdyż nie one decydują o tym czy doszło do rażącego naruszenia prawa. W myśl art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym w sprawach ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu orzeka się na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Konsekwencją tej regulacji jest, iż decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przesądza o zgodności inwestycji z planem miejscowym. Wobec tego decyzja musi rozstrzygać o zgodności inwestycji z ustaleniami planu dla terenu, na którym znajduje się działka objęta wnioskiem, a nie dla jakiegokolwiek innego terenu objętego tym planem. Należy mieć na względzie, że rolą decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu jest zastosowanie ustaleń planu miejscowego do zamierzonej działalności powodującej zmiany sposobu zagospodarowania terenu i określenie na podstawie planu warunków i zasad zagospodarowania, które będą obowiązywały przy realizacji zamierzonej działalności. Stąd decyzja musi odnosić się do jednostki planistycznej właściwej dla położenia nieruchomości objętej wnioskiem. Skoro Wójt Gminy M. decyzją nr [...] rozstrzygnął o zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym w obszarze "MN2", choć wniosek dotyczył nieruchomości położonej na terenie oznaczonym w planie "RPZ,RPR I" to prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż zasadnym jest zarzut rażącego naruszenia art. 40 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. W takiej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia ewentualnej zgodności zamierzonej inwestycji z planem, przy uwzględnieniu prawidłowego położenia nieruchomości. Zatem zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym należało uznać za niezasadny. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło