I SA/Bd 390/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: WSA Dariusz Dudra Asesor WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 lipca 2007r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego "S" sp. z o.o. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia[...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz Gospodarstwa Rolnego "S." sp. z o.o. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżoną decyzja z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B., nr [...] z dnia [...] , o odmowie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw do standardów UE w sprawie z wniosku o pomoc finansową Gospodarstwa Rolnego "S" Sp. z o.o. W uzasadnieniu wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. W dniu 17 stycznia 2006r. do Biura Powiatowego w B. został złożony wniosek Gospodarstwa Rolnego "S" sp. z o.o. w S. o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Do wniosku dołączono plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE. W dniu 13 lipca 2006r. kierownik Biura Powiatowego w B. wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Gospodarstwu Rolnemu "S" sp. z o.o. W uzasadnieniu wskazano, iż wniosek został złożony po terminie 14 marca 2005r., kiedy to środki na działanie określone w budżecie PROW na lata 2004-2006, uległy wyczerpaniu. W wyniku złożonego odwołania organ II instancji uznał, że Kierownik BP nie wyjaśnił stronie przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, jak również nie uzasadnił w sposób należyty odmowy przyznania płatności w ramach działania DSU i decyzją Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w dniu 25 sierpnia 2006r. W dniu 27 grudnia 2006r. Kierownik BP w B. po zweryfikowaniu sprawy z wniosku Gospodarstwa Rolnego "S." sp. z o.o. decyzją nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na fakt złożenia wniosku przez stronę po terminie wyczerpania się limitu środków na działanie DSU. Wyjaśniono stronie przesłanki, którymi organ kierował się przy załatwieniu spraw, w tym zasadność złożenia wniosku przez oddział osoby prawnej Z. sp. z o.o. Organ odniósł się również do kwestii wniosku-kontynuacji z dnia 29 sierpnia 2006r. złożonego przez Gospodarstwo Rolne "S." sp. z o.o. jako następcę prawnego. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podniesiono, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 7, 8,24 § 1 i 4 kpa oraz art. 107 § 3 kpa i wniesiono o jej uchylenie. Strona wskazała, iż pomoc w ramach działania jest przyznawana podmiotowi, który został wpisany do ewidencji producentów, wnioskodawcy taki numer został nadany a organ w postępowaniu o przydzielenie konkretnej pomocy nie jest uprawniony do podważania prawomocnej decyzji wydanej w innym postępowaniu i jest nią związany. Zdaniem skarżącego wyjaśnienia organu dotyczące tego, kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym, w szczególności dotyczące posiadania lub nie osobowości prawnej, możliwości przeniesienia posiadania, nie zasługują na polemikę gdyż nie dotyczą meritum sprawy. Skarżący za kuriozalne uważa, negatywne rozpatrzenie możliwości ubiegania się o pomoc finansowa przez wnioskodawcę, w sytuacji kiedy ma on nadany NIP, REGON, posiada własny rachunek bankowy. Strona podnosi również, że sprawę przekazaną do ponownego rozpatrzenia weryfikował ten sam pracownik, który rozpatrywał wniosek w pierwotnym postępowaniu, co w ocenie skarżącego jest sprzeczne z zasadami orzekania, jak również ze zwykłą przyzwoitością. Organ drugiej instancji odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, iż wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej został złożony przez Gospodarstwo Rolne S. sp. z o.o. w dniu 17 stycznia 2006r. Zgodnie z § 2 rozporządzenia w sprawie trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE (Dz. U Nr 17, poz. 142 z późn. zm.) płatność jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określonej w planie rozwoju obszarów wiejskich na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz według kolejności otrzymania przez Agencję Modernizacji Rolnictwa wniosków o przyznanie płatności. W związku z powyższymi przesłankami warunkującymi przyznanie pomocy finansowej, poza kryteriami określonymi w ww. rozporządzeniu, które muszą zostać spełnione przez producenta rolnego, są dostępność środków finansowych oraz kolejność składania wniosków. Zgodnie ze zbiorczą tabelą finansową Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 14 grudnia 2005 r. limit środków dostępnych w ramach działania dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE na lata 2004-2006 wynosi 687.000.000,00 EUR. W związku z wyczerpaniem środków na dostosowanie do standardów UE w dniu 14 marca 2005 r. we wszystkich sprawach wszczętych na wnioski złożone po tym terminie zachodzi konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej. Tym samym w sprawie z wniosku Gospodarstwa Rolnego "S." Sp. z o.o. należało wydać decyzję odmowną. Organ II instancji podniósł, iż nie mógł w sposób pozytywny odnieść się do zarzutu strony, iż wyjaśnienia organu dotyczące tego, kto może ubiegać się o pomoc finansową, w szczególności kwestia posiadania lub nie osobowości prawnej nie ma znaczenia w sprawie. Skarżący podnosi, że wniosek został przez niego złożony w dniu 09 lutego 2005r. Wnioskodawcą w sprawie był oddział osoby prawnej Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. posługujący się nazwą Z. sp. z o.o. Gospodarstwo Rolne w S.. Organ podkreślił, iż oddział spółki kapitałowej prawa handlowego nie ma zdolności do występowania w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jednocześnie zgodnie z art. 29 kpa stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne(.. .). Oddział spółki kapitałowej nie ma osobowości prawnej. Przepisy prawa materialnego nie przyznają oddziałom spółki zdolności prawnej w zakresie prawa cywilnego i administracyjnego, dlatego też oddział spółki kapitałowej prawa handlowego nie ma zdolności do występowania w postępowaniu administracyjnym. Tym samym organ nie mógł pozytywnie zweryfikować statusu strony w sprawie z wniosku złożonego przez oddziały spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Analogicznie w sposób negatywny odniesiono się do możliwości wstąpienia w prawa i obowiązki strony po przekształceniu się oddziału spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skuteczność nabycia jakiegokolwiek prawa od innej osoby zależy od tego, czy przenoszącemu przysługiwało przenoszone prawo. Oddział spółki kapitałowej, jako nie posiadający zdolności prawnej, nie posiadał prawa do płatności DSU, tym samym nie mógł przenieść go na osobę mająca zdolność prawną. Dlatego też, zdaniem organu II instancji, Kierownik BP w sposób właściwy nie znalazł podstaw do pozytywnego zweryfikowania możliwości wstąpienia w prawa i obowiązki strony na podstawie wniosku kontynuacji z dnia 29 sierpnia 2006r. Organ II instancji nie zgodził się również z argumentem strony , dotyczącym wpisu do ewidencji producentów. Faktycznie jednym z warunków uzyskania pomocy w ramach działania dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE jest uzyskanie wpisu do ewidencji producentów. Zgodnie z ustawą z dnia l8 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10 poz. 76 z 2003r.) kierownik BP wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. Decyzja wydawana jest jedynie w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia. Kierownik BP w Bydgoszczy nie podważa więc decyzji wydanej w innym postępowaniu a jedynie podkreśla fakt, iż brak posiadania podmiotu strony przez oddział spółki z o.o. dyskwalifikuje całe postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie pomocy. Fakt, iż wnioskodawca- oddział spółki z o.o. ma nadany NIP, REGON, lub posiada własne konto bankowe w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia. Każde z wymienionych uprawnień regulowane jest bowiem przez odrębne przepisy prawa. W przedmiotowej sprawie, działając zgodnie z przepisami prawa organ uznał, iż oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie posiada przymiotu strony, tym samym wniosek przez niego złożony nie może zostać rozpatrzony w sposób pozytywny. Za poprawnie złożony uznany został wniosek z dnia 17 stycznia 2006r. Gospodarstwa Rolnego "S" Sp. z o.o., który to wnioskodawca jest osobą prawną, a więc spełnia przesłanki do bycia stroną w postępowaniu. Odnosząc się do zarzutu rozpatrywania sprawy na poziomie Biura Powiatowego w B. przez tego samego pracownika, organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z zasadą praworządności organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności. Bezstronność organu administracji oraz jego pracowników jest jednym z warunków realizacji sprawiedliwości proceduralnej w ramach postępowania administracyjnego. Zapewnienie bezstronności działania aparatu administracyjnego regulowane jest przez przepisy Kpa, normujące m.in. wyłączenie pracownika. Przesłanki do takiego wyłączenia zostały wymienione w art. 24 § 1 Kpa. Powołany przez stronę pkt. 5 ww. przepisu normuje sytuację pracownika, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Tym samym organ nie mógł pozytywnie odnieść się do zarzutu skarżącego, ponieważ nie ma podstawy prawnej dla wyłączenia pracownika organu w sytuacji przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej: -naruszenie art. 7 kpa, 8 kpa, 75 kpa, 107 kpa -naruszenie § 3 Rozporządzenia RM z dnia 18 stycznia 2005 r. W sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U z 2005 r. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.) - wydanie decyzji bez uwzględnienia nowego stanu prawnego i faktycznego, który nastąpił przed wydaniem zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ja decyzji tj. bez uwzględnienia § pkt 2 Rozporządzenia RM z dnia 01 sierpnia 2006r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (dz. U. Nr 142, poz. 1016). Strona skarżąca przypomniała , że w niniejszej sprawie złożono trzy wnioski: pierwszy w dniu 09 lutego 2005r., drugi wniosek, złożony na wyraźną sugestię pracownika Oddziału Agencji i który odwoływał się w treści do pierwszego wniosku został złożony w dniu 17 stycznia 2006r., oraz trzeci wniosek złożony w sierpniu 2006r. na skutek tego, że z dniem 01 sierpnia 2006r. zostało znowelizowane wyżej wymienione Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r., odwołujący się zarówno do wniosku z dnia 09 lutego 2005r. jak i wniosku z dnia 17 stycznia 2006r. Skarżona decyzja odwołuje się zaś tylko do jednego wniosku - z dnia 17 stycznia 2006r., wspominając w uzasadnieniu o wniosku z 2005r., a całkowicie pomijając wniosek z 28 sierpnia 2006r., gdy tymczasem powinna rozpatrywać stan prawny i faktyczny istniejący w dniu jej wydawania, uwzględniający wszystkie złożone wnioski. W dalszej części skargi strona ponownie wskazała, że zgodnie z przepisami dotyczącymi przyznania pomocy, przysługuje ona producentowi, który został wpisany do ewidencji producentów . W jej przypadku taki numer został nadany wnioskodawcy, a on sam został wpisany do rejestru producentów rolnych. Zdaniem strony skarżącej organ podejmujący decyzję przekroczył ramy określone w tym przepisie, gdyż nie był uprawniony w tym postępowaniu do badania faktów, które zostały rozstrzygnięte w innym postępowaniu. Zdaniem podmiotu wbrew twierdzeniom organu, wpis na listę producentów jest decyzją administracyjną, tak jak i odmowa jest decyzją, z tą różnicą, że decyzja zgodna z wnioskiem strony nie wymaga uzasadnienia. Organ w postępowaniu o przydzielenie konkretnej pomocy nie jest uprawniony do podważania prawomocnej decyzji wydanej w innym postępowaniu i jest nią związany. Skarżąca za niezrozumiałą uznaje sytuację w której wnioskodawcy mógł być nadany indywidualny numer NIP, REGON, może posiadać własne konto bankowe, być wpisanym do rejestru producentów rolnych, występować w obrocie jako samodzielny podmiot (i to na dzień składania wniosku tj. 09 lutego 2005 r.) natomiast wg Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wnioskodawca nie posiadał wystarczających przymiotów aby mógł ubiegać się o pomoc. Zdaniem skarżącej posiadanie wyodrębnionego statusy organizacyjnego, także majątku w tym nieruchomości, a przede wszystkim posiadanie osobowości prawnej (wpis do KRS dokonany został osiem dni przez złożeniem wniosku tj. w dniu 01 lutego 2005r. ) stanowi, że składający wniosek w luty 2005r. mógł być stroną w postępowaniu o udzielenie pomocy ze środków unijnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w .T wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie . Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania. Należałoby wskazać w tym miejscu, że zgodnie z treścią art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego organ ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Trzeba zaś pamiętać ,że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organu wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury przy czym jak podkreślano w orzecznictwie i literaturze przedmiotu art. 7 k.p.a. jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem Sądu organy obu instancji nie dopełniły obowiązków ciążących na nich z mocy powołanego wyżej przepisu. Skarżącej odmówiono przyznania płatności na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z przepisami regulującymi pomoc na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardu Unii Europejskiej, a mianowicie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 31 stycznia 2005 r.), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, z późn. zm.) płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organy rozstrzygające sprawę przyjęły, że skarżąca w dacie złożenia pierwszego wniosku o przyznanie płatności, tj. w dniu 09 lutego 2005 r., będąc oddziałem spółki kapitałowej prawa handlowego nie miała zdolności do występowania w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 28 Kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dodatkowo organy podkreśliły , że zgodnie z art. 29 kpa stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne(...). Skoro przepisy prawa materialnego nie przyznają oddziałom spółki zdolności prawnej w zakresie prawa cywilnego i administracyjnego, dlatego też oddział spółki kapitałowej prawa handlowego nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, zaś jego wniosek nie wywołał skutków prawnych w postaci wszczęcia postępowania. Powyższe wywody zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym zebranym w niniejszej sprawie. W aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 01 lutego 2005 r. sygn. akt [...] w przedmiocie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego- Rejestru Przedsiębiorców Gospodarstwa Rolnego "S" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. A zatem w dniu 09 lutego 2005r. skarżąca składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności pomimo wskazania w nim ,iż występuje jako Z. Sp. z o.o. Gospodarstwo Rolne S. , była już faktycznie spółką prawa handlowego zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym , posiadała osobowość prawną i w konsekwencji zdolność do występowania w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze organy podczas ponownego postępowania winny uwzględnić postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 01 lutego 2005r. i w tym kontekście ocenić uprawnienia skarżącej do złożenia wniosku o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Wobec tego, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy postępowania administracyjnego zwrócić uwagę należy, iż zgodnie z art. 77 § 1 tego kodeksu organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto, na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej dokonuje oceny czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Wyjaśnienie stanu faktycznego jest warunkiem niezbędnym do wydania decyzji o przekonującej treści. Nieprawidłowe zaś ustalenie stanu faktycznego implikuje naruszenie wskazanych wcześniej przepisów art. 7, 77 k.p.a., co w konsekwencji obliguje Sąd do uwzględnienia skargi. Rozpatrując materiał dowodowy nie można pominąć żadnej okoliczności korzystnej dla strony, biorąc pod uwagę jedynie dowody, które są dla niej niekorzystne. W tym zakresie aktualność zachowują poglądy prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 26 października 1984r., sygn. akt II SA 125/84, ONSA 1984/2/98). Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.