I SA/Wa 773/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Maria Tarnowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. sprawy ze skargi H.W, H. W. i H. W na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1997 r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] (data nieczytelna) o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w mieście A. w obszarze działki l. kat [...] i l.kat [...] (Kw nr [...] ) stanowiących przed wywłaszczeniem własność M. i J. W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] lutego 1997 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości położone w A., oznaczone jako l.kat [...] oraz l.kat [...], stanowiące przed wywłaszczeniem własność M. i J. W. Po rozpoznaniu wniosku H. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzja z dnia [...] marca 1997 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] maja 1999 r. sygn. akt [...] SA [...] uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 1997 r. NSA wskazał, że znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala ani na negatywny ani na pozytywny wniosek co do tego czy decyzje o odszkodowaniu były zgodne z prawem. Po przeprowadzeniu ponownie postępowania nadzorczego, w trakcie którego odnaleziono niekompletne akta archiwalne, przeprowadzeniu w dniu [...] kwietnia 2004 r. rozprawy administracyjnej, Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. ponownie utrzymał w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej. Minister Budownictwa stwierdził, że ówczesny organ wywłaszczeniowo-odszkodowawczy ustalając wysokość odszkodowania za przedmiotowe działki zakwalifikował je prawidłowo jako za grunt rolny kl. I w strefie miejskiej w okręgu I. Cenę tych gruntów podwyższono o 20 % zgodnie z uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1962 r. nr [...] i wyniosła [...] zł za 1m2. Co oznacza, że wysokość odszkodowania została ustalona zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Minister uznał ponadto, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez nie przyznanie nieruchomości zamiennej. W świetle art. 10 ust. 1 tej ustawy nieruchomość taka była przyznawana m.in. za wywłaszczane gospodarstwo rolne w miarę możliwości. Natomiast z akt sprawy wynika, że brak było takich nieruchomości. Powyższa decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi H.W., H. W. oraz H. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazano, że już w 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na wątpliwości co do tego, że nie było możliwości dostarczenia nieruchomości zamiennej. Skarżący wskazują, że za wywłaszczone grunty przyznano odszkodowanie wg. ówczesnych cen urzędowych a nie wolnorynkowych. Nieruchomości te zostały zaś nabyte za ciężko zarobione w [...] pieniądze. Ponadto nieprawdzie jest twierdzenie, że nie było w A. w tamtym okresie nieruchomości zamiennych, ponieważ istniało Państwowe Gospodarstwo Rolne. W dalszej części skargi zostały opisane krzywdy wyrządzone z tytułu wywłaszczenia i domagają się zrekompensowania wysokości odszkodowania do wysokości [...] zł za 1 m2, oraz zapłaty za poniesione ciężary jak utrzymanie i opiekę nad teściami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156-158 Kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 kpa, którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu odszkodowawczym prowadzonym na podstawie powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad i trybu ustalenia odszkodowania oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia czy przy wydawaniu decyzji (orzeczenia) podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Zgodnie z art. 8 ust. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania za wywłaszczoną nieruchomość przysługiwało odszkodowanie za grunt w mieście lub osiedlu określa się według następujących zasad: 1) jeżeli wywłaszczeniu podlega całość gruntu w mieście lub osiedlu, odszkodowanie ustala się: a) za obszar równy działce normatywnej przyjętej w danej miejscowości i strefie na wybudowanie domu jednorodzinnego wolno stojącego w wysokości 5-10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego, w zależności od rodzaju miasta (osiedla) i położenia gruntu, b) dla pozostałego obszaru - jak za grunt rolny klasy I w strefie miejskiej w okręgu I, 2) jeżeli wywłaszczeniu podlega całość gruntu, którego powierzchnia jest mniejsza od najmniejszej dopuszczalnej powierzchni działki pod budowę domu jednorodzinnego, odszkodowanie ustala się proporcjonalnie do wartości działki normatywnej, 3) jeżeli wywłaszczeniu podlega część gruntu, a pozostała część wynosi nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, odszkodowanie oblicza się jak za grunt rolny klasy I w strefie miejskiej okręgu I. Przy czym zaznaczyć należy, że wprowadzona w 1961 r. nowela do ustawy wywłaszczeniowej wprowadziła właśnie jednolitą zasadę wyceny gruntów położonych w miastach i osiedlach, bez względu na sposób ich użytkowania i przeznaczenia w planach zagospodarowania przestrzennego. Tak więc zarzuty skarżących o podwyższenie odszkodowania nie mają żadnego oparcia w normach prawnych, a organ przyznał odszkodowanie zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. W przedmiotowej sprawie ponieważ wywłaszczonym pozostał grunt o powierzchni ok. [...] m2, co M. W. potwierdził na rozprawie w dniu [...] marca 1962 r. , prawidłowo zastosowano przepis art. 8 ust. 6 pkt 3. Organ ustalił wysokość odszkodowania zgodnie z powołanym przepisem w oparciu o elaborat szacunkowy sporządzony przez biegła K. C. Ponadto w dniach [...]- [...] kwietnia 1963 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której biegła była obecna. A więc zachowany został wymóg określony w art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto brak jest jakiegokolwiek przekonującego dowodu, pomimo przeprowadzenia bardzo wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, który potwierdziłby że doszło do naruszenia art. 10 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej. Istnienie od 1958 r. na terenie A. Państwowego Gospodarstwa Hodowli Zarodowej nie świadczy w żaden sposób o możliwości przyznania nieruchomości zamiennej. W ocenie Sądu, nie można zarzucić organowi administracji, że jego ustalenia były swobodne. Poprzedzało jej bowiem zgromadzenie stosownych dowodów, głęboka analiza całości materiału dowodowego i wreszcie wydanie decyzji uzasadniającej takie stanowisko organu. Natomiast niezrozumiały dla Sądu jest zarzut ponoszenia kosztów utrzymania teściów i żądanie z tego tytułu odszkodowania. Kwestii utrzymania osób najbliższych nie reguluje bowiem i nigdy nie regulowało prawo wywłaszczeniowe. Sąd podzielił zatem stanowisko Ministra Budownictwa, iż decyzja o ustaleniu odszkodowania nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Z tych względów Sąd na podstawie art.151 ppsa orzekł jak w sentencji.