I SA/Wa 772/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Maria Tarnowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. sprawy ze skargi H. W., H. W. i H. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1997 r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] grudnia 1962 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o pow. [...] m2 położoną w A. w obszarze działki [...] (Kw nr [...]) stanowiącej przed wywłaszczeniem własność M. i J. W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] lutego 1997 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. oraz Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości położone w A., oznaczone jako [...] stanowiącej przed wywłaszczeniem własność M. i J. W. Po rozpoznaniu wniosku H. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzja z dnia [...] marca 1997 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 803-804/97 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 1997 r. NSA wskazał, że znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala ani na negatywny ani na pozytywny wniosek co do tego czy decyzje o odszkodowaniu były zgodne z prawem. Po przeprowadzeniu ponownie postępowania nadzorczego, w trakcie którego odnaleziono niekompletne akta archiwalne, przeprowadzeniu w dniu [...] kwietnia 2004 r. rozprawy administracyjnej, Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. ponownie utrzymał w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej. Minister Budownictwa stwierdził, że ówczesny organ wywłaszczeniowo-odszkodowawczy ustalając wysokość odszkodowania za przedmiotowe działki zakwalifikował je prawidłowo do [...]. Cenę tych gruntów podwyższono o [...] % zgodnie z uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1962 r. nr [...] i wyniosła [...] zł za 1m2. Co oznacza, że wysokość odszkodowania została ustalona zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Minister uznał ponadto, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez nie przyznanie nieruchomości zamiennej. W świetle art. 10 ust. 1 tej ustawy nieruchomość taka była przyznawana m.in. za wywłaszczane gospodarstwo rolne w miarę możliwości. Natomiast z akt sprawy wynika, że brak było takich nieruchomości. Powyższa decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi H. W., H. W. oraz H. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazano, że już w 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na wątpliwości co do tego, że nie było możliwości dostarczenia nieruchomości zamiennej. Skarżący wskazują, że za wywłaszczone grunty przyznano odszkodowanie wg. ówczesnych cen urzędowych a nie wolnorynkowych. Nieruchomości te zostały zaś nabyte za ciężko zarobione [...] pieniądze. Ponadto nieprawdzie jest twierdzenie, że nie było w A. w tamtym okresie nieruchomości zamiennych, ponieważ istniało P. [...]. W dalszej części skargi zostały opisane krzywdy wyrządzone z tytułu wywłaszczenia i domagają się zrekompensowania wysokości odszkodowania do wysokości [...] zł za 1 m2, oraz zapłaty za poniesione ciężary jak utrzymanie i opiekę nad teściami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156-158 Kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 kpa, którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu odszkodowawczym prowadzonym na podstawie powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad i trybu ustalenia odszkodowania oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 Kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia czy przy wydawaniu decyzji (orzeczenia) podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie konieczna była ocena legalności decyzji odszkodowawczej z pierwotną wersją art. 8 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponieważ zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o zmianie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 5, poz. 32) do postępowań wszczętych przed datą wejścia w życie noweli do ustawy wywłaszczeniowej (tj. do dnia 9 lutego 1961 r.)zastosowanie miały przepisy dotychczasowe przepisy. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania odszkodowanie za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) powinno odpowiadać cenom ustalanym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów Państwowego Funduszu Ziemi. Natomiast w świetle art. 8 ust. 6 tej ustawy odszkodowanie za grunt budowlany w mieście lub osiedlu podlegający podatkowi od nieruchomości określa się w zależności od rodzaju miasta (osiedla), położenia gruntu i jego obszaru w wysokości 5-10% przeciętnych kosztów wybudowania w danej miejscowości domu jednorodzinnego pięcioizbowego. Odszkodowanie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu, jeżeli obszar gruntu wywłaszczonego jest mniejszy, niż dopuszczalna najmniejsza powierzchnia działki pod budowę domu jednorodzinnego. Z akt sprawy wynika, że w trakcie rozprawy wywłaszczeniowej M. W. potwierdził, że od przedmiotowej nieruchomości opłata podatek gruntowy a nie podatek od nieruchomości. Organ ustalił wysokość odszkodowania zgodnie z powołanym przepisem zaliczając grunt do [...], co nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Ponadto w dniach [...] lipca 1960 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której był obecny biegły, a więc zachowany został wymóg określony w art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto brak jest jakiegokolwiek przekonującego dowodu pomimo przeprowadzenia bardzo wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, które potwierdziłoby że doszło do naruszenia art. 10 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej. Istnienie od [...] r. na terenie A. P. [...] nie świadczy w żaden sposób o możliwości przyznania nieruchomości zamiennej. W ocenie Sądu, nie można zarzucić organowi administracji, że jego ustalenia były swobodne. Poprzedzało jej bowiem zgromadzenie stosownych dowodów, głęboka analiza całości materiału dowodowego i wreszcie wydanie decyzji uzasadniającej takie stanowisko organu. Natomiast niezrozumiały dla Sądu jest zarzut ponoszenia kosztów utrzymania teściów i żądanie z tego tytułu odszkodowania. Kwestii utrzymania osób najbliższych nie reguluje bowiem i nigdy nie regulowało prawo wywłaszczeniowe. Sąd podzielił zatem stanowisko Ministra Budownictwa, iż decyzja o ustaleniu odszkodowania nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.