II SA/Rz 184/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie AWSA Magdalena Józefczyk WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. Spółka.Jawna na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2006 r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej A. Spółka Jawna kwotę 340 zł /słownie: trzysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2006 Naczelnik Urzędu Celnego: 1/ stwierdził naruszenie przez A. S.J. naruszenie obowiązku zgłoszenia pojazdu do licencji oraz naruszenie przepisu art. 87 ust.3 ustawy z 6 września 2001 roku o transporcie drogowym zgodnie z którym , przedsiębiorca odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty w związku z art. 87 ust.1 i ust. 1a, zgodnie z którymi podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis z licencji oraz zaświadczenie poświadczające jego zatrudnienie oraz spełnianie wszystkich wymagań określonych ustawą, 2/ nałożył na w/w przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości : 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji, 500 zł za wykonywanie transportu lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Podstawę prawną decyzji stanowi: - art. 5 ust.1, art. 33 ust.1 i ust.2 pkt.3, art. 39 e ust.1 pkt.6, art. 87 ust.1 i ust.1a i ust.3, art. 89 ust.1 pkt.3,art. 92 ust.1 i ust.4, art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym / t.j. Dz. U. Nr 204 z 2004 poz. 2088 ze zm./. -104 k.p.a. -protokół kontroli nr [...] z dnia 1 sierpnia 2006 r. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupa Mobilna w K., przeprowadzili na drodze krajowej nr 28 w miejscowości W. kontrolę samochodu ciężarowego m-ki Renault o nr rej. [...] oraz dokumentów związanych z wykonywaniem transportu tym pojazdem. Samochód zarejestrowany jest na w/w firmę , a kierowca nie posiadał wypisu z licencji lub wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, ani zaświadczenia o swoim zatrudnieniu. Czynności kontrolne przeprowadzono zgodnie z art., 74 ustawy o transporcie drogowym i §7 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego. Kontrola wykazała naruszenie art. 5 ust.1 oraz art.39e ust.1 pkt.6 ustawy. Kierowca P. P. K. wyjaśnił, że jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, towar przewożony jest na potrzeby firmy, a żądanych dokumentów nie dostał od pracodawcy. Po wszczęciu postępowania Naczelnik Urzędu Celnego, postanowieniem z [...] sierpnia 2006 wezwał przedsiębiorcę do przedłożenia dokumentów . W odpowiedzi, strona pismem z 17 sierpnia 2006 r. wyjaśniła, że kierowca zastępował przebywającego na urlopie innego pracownika , a żądana dokumentacja znajdowała się w pojeździe w jednej ze skrytek ,a jej nieokazanie wynikło z braku doświadczenia i zdenerwowania . Do pisma dołączono kserokopię wypisu nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie transportu drogowego i zaświadczenie o zatrudnieniu P. K. Następnie ,w dniu 19.09.2006 strona uzupełniła braki przesyłając potwierdzoną notarialnie licencję udzieloną do18.08.2053 roku i zaświadczenie o zatrudnieniu P. K., wyjaśniając jednocześnie , że prowadzi przewozy tylko na potrzeby własne. Organ wskazał, że w związku z przedłożonymi przez stronę dokumentami nie stwierdza naruszenia przepisu art. 5 ust.1 ustawy ani art. 39 e ust.1 pkt.6 ustawy. Niemniej, w dniu kontroli / 1 sierpnia 2006/ kierowca nie miał przy sobie , a więc – nie okazał na żądanie organu kontroli wypisu z licencji ani zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnieniu wszystkich wymagań określonych ustawą , czym nie wywiązał się z obowiązku wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty , co oznacza, że nastąpiło naruszenie przepisu art. 87 ust.3 ustawy. Dalej –organ wskazał, że pismem z dnia 6 września 2006 zwrócił się z zapytaniem do Urzędu Miejskiego, czy samochód , którym dokonywano przewozu był zgłoszony w dniu 1 sierpnia 2006 do licencji. Odpowiedź była negatywna. Zgodnie z art. 92 ust.1 ustawy "kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (...) podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15000 zł . Wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy . I tak : - zgodnie z 1 p1.2.załącznika do ustawy , wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji, podlega karze pieniężnej – 8.000 zł - zgodnie z 1 . 1.7. załącznika, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli wspólnicy spółki, D. i D. S., wnosząc o uchylenie orzeczenia. Nie kwestionując ustalonego stanu faktycznego , polemizują jedynie z ustaleniem, że kierowca nie był wyposażony w wymagane dokumenty i ponownie zarzucają, że dokumenty znajdowały się w samochodzie, co przeoczył kierowca. Zarzucili , że nałożona kara jest niewspółmiernie surowa w stosunku do zawinienia. W uzupełnieniu odwołania, w piśmie z dnia 18 grudnia 2006 roku zarzucili dodatkowo, że mimo posiadanej licencji na wykonywanie transportu drogowego , nie świadczyli usług transportowych, a przewóz odbywał się na potrzeby własne. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 roku nr [...] utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowi : - art. 138 §1 pkt.1k.p.a. - art. 5 ust.1, art. 87 ust.1a i ust.3, art. 89ust.1 pkt.3, art. 92 ust.1 i ust.4 oraz art. 93 ustawy z 6 września 2001. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Pobór kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym ma charakter obligatoryjny , a ich wysokość jest ściśle określona w załączniku do tej ustawy. Skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli wspólnicy spółki – H. i W. S. Zarzucili, że mimo posiadanej licencji na wykonywanie transportu drogowego nie świadczą usług transportowych , a pojazdy samochodowe spółki wykorzystywane są wyłącznie do przewozów na potrzeby własne. Kontrolowanym pojazdem wykonywał taki przewóz, należy też podkreślić, że nie wykonywał transportu drogowego w dniu kontroli. Zatem – brak jest podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji / pkt. 1.2 załącznika do ustawy/ skoro wykonywał jedynie ‘przewóz na potrzeby własne". W pkt. 1.5 załącznika do ustawy przewidziano odrębną karę – 200 zł za wykonywanie "przewozu na potrzeby własne" pojazdem niezgłoszonym do zaświadczenia. Jednak na mocy art. 33 ust.2 pkt.3 ustawy – obowiązek uzyskania takiego zaświadczenia nie dotyczy skarżącego. Ustawa nie przewiduje kary za "wykonywanie przewozu na potrzeby własne" pojazdem niezgłoszonym do licencji. Dla skarżącego niezrozumiały jest brak zróżnicowania pomiędzy karami określonymi w pkt. 1.1 i 1.2 załącznika, skoro takie zróżnicowanie występuje pomiędzy karami określonymi w pkt. 1.4 i 1.5. Ryczałtowa wysokość kary nieuwzględniająca okoliczności dających możliwość miarkowania jest sprzeczna z Konstytucją. Wysokość wymierzonej kary przekracza miesięczne dochody skarżącego osiągane z prowadzonej działalności. Odnośnie kary 500 zł, skarżący powtórzył zarzut, że dokumenty znajdowały się w pojeździe , a nieokazanie ich do kontroli tłumaczą zdenerwowaniem kierowcy i brakiem doświadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 r./ sądy te sprawują zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r./. zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa które miało wpływ na wynik sprawy , naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem takiej kontroli jest decyzja Dyrektora Izby Celnej, który utrzymał w mocy decyzję Naczelnika urzędu Celnego w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji oraz za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty. W podstawie prawnej decyzji organy wskazały art. 5 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym/ Dz. U. Nr 204 poz. 2088 z 2004 r./ Zgodnie z nim, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, której udziela się na czas oznaczony ,nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat. Skarżący posiadają taką licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu rzeczy , obejmującą obszar całego kraju, ważną do dnia 18 sierpnia 2053 roku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał przepis art. 33 ust. 1 ustawy , zgodnie z którym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Natomiast przepis art. 33 ust 2 pkt.3 stanowi, że obowiązek uzyskania zaświadczenia , o którym mowa w ust.1 nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. Jak wskazano wyżej, skarżący posiada uprawnienia do wykonywania transportu drogowego, o czym świadczy wymieniona wyżej licencja, zatem - obowiązek wynikający z ust.1 art. 33 nie dotyczy jego sytuacji. Ustosunkowując się do tej kwestii organ odwoławczy przyznał, że na podstawie posiadanej licencji na wykonywanie transportu drogowego przedsiębiorca może wykonywać przewozy na potrzeby własne pod warunkiem zgłoszenia pojazdu do posiadanej licencji. Organ przytoczył treść przepisu art. 11 ust.2 ustawy, zgodnie z którym załącznikiem do licencji na międzynarodowy transport rzeczy jest wykaz numerów rejestracyjnych pojazdów samochodowych , określonych we wniosku o udzielenie licencji. Pomijając fakt, że sprawa nie dotyczy transportu międzynarodowego, należy wskazać, że ostatnio wymieniony przepis uchylony został ustawą z dnia 14 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym / Dz. U. Nr 211 poz. 2050 z 2003 roku/, która weszła w życie w dniu 29 listopada 2003 roku. Oznacza to, że przewoźnik posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego nie jest obowiązany zgłaszać pojazdu do licencji. Organy wskazały nadto naruszenie przez skarżącego przepisu art. 87 ust.1, ust. 1a i ust.3 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu , podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli : wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy , czas postoju i obowiązkowe przerwy. Ust. 1a stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne, kierowca pojazdu jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu zaświadczenie, o którym mowa w art. 39 e ust. 1 pkt. 6 - przepis ten stanowi, że przewoźnik obowiązany jest do wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Stosownie do ust. 3 – przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust.2 wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy , postępowanie wykazało, że kierowca pojazdu nie posiadał wymaganych dokumentów , zatem nie okazał ich do kontroli, a dokumenty przedłożone zostały organowi w trakcie postępowania przez wspólników spółki. Organy ukarały skarżącego za naruszenie obowiązku zgłoszenia pojazdu do licencji oraz za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Jak wskazano wyżej – obowiązujące w dacie orzekania przez organy przepisy nie nakładały na przewoźnika obowiązku zgłoszenia pojazdu do licencji. Odnośnie drugiego zarzutu, przewoźnik wskazał, że wymagane dokumenty znajdowały się w skrytce pojazdu , o czym kierowca nie wiedział, bowiem zastępował w pracy innego pracownika. Wskazując na powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując sprawę ponownie, organ ustali ,czy skarżący wykonywał transport drogowy, czy też dokonywał przewozu na potrzeby własne. Zależnie od wyniku postępowania, organ ustali , jakie obowiązki ciążyły na przewoźniku podczas wykonywania przewozu, w szczególności , jakie dokumenty powinien okazać kierowca pojazdu na żądanie organu dokonującego kontroli drogowej. Ustali też, czy podczas przewozu w dniu 1 sierpnia 2006 roku skarżący zastosował się do obowiązujących przepisów w zakresie przewozów , a jeżeli nie zastosował się – sprecyzuje na czym polegało naruszenie przepisów i ustali rodzaj, wysokość kary oraz wskaże jej podstawę prawną. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekła, jak w sentencji wyroku w oparciu przepis art. 145 §1 pkt.1 lit.a i c P.p.s.a., o kosztach orzekając na podstawie art. 200 tej ustawy.