II SA/Bd 368/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Danuty C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia części nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego oddala skargę Prezydent Miasta B. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2, w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 7 ust. 1 i 5 w zw. z art. 6 ust. 1 i 10, art. 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734) oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817), po wznowieniu postępowania w sprawach o przyznanie D. C. dodatku mieszkaniowego uchylił następujące decyzje: - nr [...] z dnia [...] 2003r. na kwotę 253,46 zł miesięcznie przyznanego na okres od 01.02.2003 r. do 13.07.2003 r. i przyznał w niższej, skorygowanej w wysokości 66,61 zł, - nr [...] z dnia [...] 2003r. na kwotę 240,23 zł miesięcznie przyznanego na okres od 01.08.2003 r. do 31.01.2004 r. i odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego, - nr [...] z dnia [...]2004r. na kwotę 251,58 zł miesięcznie przyznanego na okres od 01.02.2004 r. do 31.07.2004 r. i przyznał w niższej, skorygowanej w wysokości 73,36 zł, - nr [...] z dnia [...] 2004r. na kwotę 221,09 zł miesięcznie przyznanego na okres od 01.08.2004 r. do 31.01.2005 r. i odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego, - nr [...] z dnia [...] 2005r. na kwotę 234,06 zł miesięcznie przyznanego na okres od 01.02.2005 r. do 31.07.2005 r. i przyznał w niższej, skorygowanej w wysokości 84,59 zł, - nr [...] z dnia [..] 2005r. na kwotę 213,72 zł miesięcznie przyznanego na okres od 01.08.2005 r. do 31.01.2006 r. i odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając swoje stanowisko we wszystkich wskazanych wyżej decyzjach Prezydent wskazał, iż w wyniku wznowienia postępowania ustalono, że wnioskodawczyni składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na zajmowany lokal mieszkalny nie wykazała dochodu z tyt. Otrzymywanych alimentów od byłego męża. W tej sytuacji dodatek mieszkaniowy został przyznany na podstawie niepełnych danych wskazanych przez wnioskodawcę. Następnie w związku z wyżej wskazanymi decyzjami D. C. została wezwana do wpłacenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania kwoty 12992,64 zł z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. W związku z wezwaniem do zapłaty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego D. C. zwróciła się do Prezydenta Miasta B. z prośbą o umorzenie tej kwoty. W odpowiedzi na wniosek strony Prezydent Miasta B. pismem z 14 listopada 2005 r. wyjaśnił, iż brak jest podstaw prawnych umożliwiających odstąpienie od żądania zwrotu tej kwoty, jednakże istnieje możliwość rozłożenia na raty kwoty podlegającej zwrotowi. Biorąc pod uwagę trudną sytuację skarżącej Prezydent wyraził zgodę na spłacenie kwoty zadłużenia w wys. 12992, 64 zł w 65 ratach, które powinny być płacone do końca każdego kolejnego miesiąca. W dniu 29 marca 2006 r. D. C. ponownie wystąpiła do Prezydenta z wnioskiem o umorzenia pozostałej do spłacenia kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wskazując na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na pismo z 29 marca 2006 r. Prezydent Miasta B. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wskazał, iż brak jest podstaw prawnych umożliwiających odstąpienie od żądania zwrotu tej kwoty. Z informacji uzyskanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, iż źródłem utrzymania strony jest emerytura, dodatek pielęgnacyjny oraz świadczenie alimentacyjne od byłego małżonka. D.C. ponownie pismem z 4 grudnia 2006 r. zwróciła Się do Prezydenta o umorzenie w całości pozostałej do zapłaty kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wskazując, iż nie ma, z czego spłacić przedmiotowej zaległości, gdyż jej sytuacja materialna i życiowa jest bardzo ciężka, a ponadto były małżonek wystąpił do sądu cywilnego o pozbawienie na Jej rzecz alimentów. Decyzją z [...] 2007 r., Nr [...] Prezydent Miasta B. na podstawie § 6 pkt 1, § 8 pkt 1 w związku z § 3 ust. 1 pkt 6, 7, 8 i 9 uchwały Nr LXIX/1309/06 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 31 maja 2006r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania oraz udzielania innych· ulg w spłacie należności pieniężnych będących wierzytelnościami Miasta B. oraz jego jednostek organizacyjnych i wskazania organów do tego uprawnionych (Dz.Urz. Woj. [...]. Nr 92 poz. 1440), odmówił D. C. umorzenia części nienależnie pobranej kwoty 10200 zł dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, iż wnioskodawczyni nie spełnia wymogów uzasadniających umorzenie w części nienależnie pobranych kwot, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 6 uchwały Rady Miasta Nr LXIX/1309/06 z dnia 31.05.2006r. Zgodnie z jego treścią należności pieniężne mogą być umorzone w części jedynie w przypadku, gdy ściągnięcie wierzytelności zagraża ważnym interesom dłużnika, a w szczególności jego egzystencji. Nie zachodzą także okoliczności pkt 7, 8 i 9 cytowanego wyżej przepisu uchwały, brak jest, bowiem podstaw do przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji lub postępowanie egzekucyjne okaże się bezskuteczne. Udzielona ulga rozłożona na tak dogodne raty zapewnia spłatę zobowiązania jak również koszty dochodzenia nie przewyższą należności. Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji D. C. podniosła, że jest ona dla niej bardzo krzywdząca, ponieważ jej sytuacja życiowa i materialna jest bardzo ciężka. Wskazała, że po zapłaceniu rachunków, w tym zaległości z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, nie wystarcza jej środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb takich jak zakup żywności czy niezbędnych leków. Dodała także, że nie prawomocnym wyrokiem sądu utraciła dochód w postaci alimentów od byłego męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpoznaniu odwołania D. C. decyzją z [..] 2007 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uzasadniając swoje stanowisko podzieliło ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji wskazując jednocześnie, że ściągnięcie wierzytelności nie zagraża ważnym interesom oraz egzystencji strony. Dochód odwołującej nie daje podstaw do zaliczenia jej do osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, gdyż przekracza kryterium dochodowe dla samotnej osoby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. skarżąca podniosła identycznie jak w odwołaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, ze wymaganej kwoty nie jest w stanie uiścić, bowiem jej sytuacja finansowa jest niezwykle trudna. Jej emerytura w kwocie 573 zł miesięcznie ledwie wystarcza na pokrycie opłat zawiązanych z utrzymaniem mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą umorzenia części nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do umorzenia lub odmowy umorzenia pozostałej kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Jest to uprawnienie organów administracji. Sądy administracyjne oceniają natomiast legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że strona nie powinna otrzymywać we wskazanych okresach dodatku mieszkaniowego w przyznanej wysokości i dlatego zgodnie z art. 7 ust.9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Organ na prośbę strony rozłożył należność na 65 rat uwzględniając sytuacje materialną. W wyniku kolejnego wniosku strony Prezydent wydał decyzję odmawiającą umorzenia pozostałej do spłacenia należności, gdyż nie zachodzą przesłanki do umorzenia zarówno całości, jak części kwoty. W rozpoznawanej sprawie dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia § 3 uchwały Rady Miasta B. Nr LXIX/1309/06 podjętej dniu 31 maja 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania oraz udzielania innych ulg w spłacie należności pieniężnych będących wierzytelnościami Miasta Bydgoszczy oraz jego jednostek organizacyjnych i wskazania organów do tego uprawnionych. W § 3 tej uchwały wskazano, że należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek: 1. dłużnik - osoba fizyczna zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów; 2. dłużnik - osoba prawna został wykreślony z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, określonych w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.); w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego nie ściągnięto należności z powodu braku majątku i środków na zaspokojenie tych wierzytelności; 4. nie można ustalić osoby dłużnika, jego miejsca zamieszkania bądź siedziby; 5. ściągnięcie wierzytelności zagraża ważnym interesom dłużnika, a w szczególności jego egzystencji; 6. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 7. w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że udzielenie innej ulgi nie zapewni spłaty tej należności; 8. koszty dochodzenia przewyższają należność; 10. wierzytelność uległa przedawnieniu lub okazała się nienależna. Z postanowień tego przepisu wynika, że podejmowane na Jego podstawie rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy, gdyż ustawodawca posłużył się w nim zwrotem "mogą być". Uznaniowość działania w tym zakresie ma jednak charakter ograniczony może, ona znajdować zastosowanie dopiero po spełnieniu przez wnioskodawcę jednej z przesłanek wymienionych w § 3 cytowanej uchwały Rady Miasta Bydgoszczy. Uchwałodawca jednoznacznie określa, bowiem, iż umorzenie może mieć miejsce dopiero w przypadku wystąpienia nieściągalności wierzytelności oraz stwierdzenia jednej z okoliczności wymienionych w tym przepisie. W przedmiotowej sprawie organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny, z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że zobowiązanie D. C. nie ma charakteru nieściągalnego gdyż ma ona stałe źródło dochodów. W związku z tym w jej przypadku ściągnięcie wierzytelności nie zagraża ważnym interesom oraz egzystencji strony. Dochód odwołującej nie daje podstaw do zaliczenia jej do osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, gdyż przekracza kryterium dochodowe dla samotnej osoby. Zważywszy na powyższe należy stwierdzić, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. właściwie interpretując wymienione wyżej przepisy trafnie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji odmawiającej umorzenia nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego, gdyż skoro wierzytelność nie miała charakteru nieściągalnego to brak było podstaw do jej umorzenia. Odnosząc się do zarzutu skarżącej wskazać należy, iż po uprawomocnieniu się wyroku uchylającego obowiązek alimentacyjny męża skarżącej będzie ona miała możliwość wystąpienia z kolejnym wnioskiem o umorzenie, który będzie stanowił przedmiot nowego postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, w oparciu o przepis art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.