III SA/Wa 3571/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2006r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...] z dnia [...] marca 2005r. oddalające skargę T. sp. z.o.o. na czynności egzekucyjne. Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] stycznia 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. działając jako wierzyciel wystawił na zobowiązaną spółkę "P." sp. z o.o. tytuły wykonawcze o nr [...], [...] oraz [...], których odpisy doręczono Spółce w dniu [...] stycznia 2005r. Podstawę wystawienia rzeczonych tytułów stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] września 2004r. nr [...], przy czym tytuły o numerach [...] oraz [...] obejmowały zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999r, natomiast tytuł nr [...] dotyczył odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za rok 1999. W dniu 2 lutego 2005r. organ egzekucyjny wystawił trzy zawiadomienia, kolejno o numerach: [...], [...] oraz [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Spółki w P. SA Oddział J.. Zawiadomienia te zostały doręczone bankowi w dniu 7 lutego 2005r., a Spółce w dniu 4 lutego 2005r. W dniu [...] lutego 2005r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wpłynęła skarga Spółki "P." sp. z o.o. na czynności egzekucyjne, dokonane zawiadomieniami z dnia 2 lutego 2005r. Strona wskazała na naruszenie art.67 §2 pkt1, 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954, powoływanej dalej "u.p.e.a."). Spółka podniosła, iż w zawiadomieniach nie zawarto informacji o terminie płatności należności oraz rodzaju odsetek, błędnie określono numery tytułów wykonawczych zamieszczając w ich miejsce numery teczek. Nadto błędnie określono wierzyciela, gdyż nie jest nim Urząd Skarbowy w T., a Naczelnik Urzędu Skarbowego w T.. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] marca 2005r. uznał skargę za zasadną w części dotyczącej braku wskazania w zawiadomieniach z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] i nr [...] terminu płatności egzekwowanej należności oraz wskazania jako wierzyciela Urzędu Skarbowego w T., zamiast Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. W pozostałym zakresie skargę oddalił. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w poz. 36 tytułów wykonawczych zostały wskazane początkowe terminy od których nalicza się odsetki za zwłokę od egzekwowanych należności. W przypadku tytułu wykonawczego nr [...] odsetki za zwłokę nalicza się od dnia 1 kwietnia 2000r., natomiast w tytule wykonawczym nr [...] jako termin początkowy naliczania odsetek za zwłokę wskazano datę [...] października 2000r. Brak natomiast wskazania w zawiadomieniu nr [...] dot. tytułu wykonawczego nr [...] terminu płatności należności jest w pełni uzasadniony. Dokumentem tym organ egzekucyjny dochodzi bowiem od Spółki odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 1999r. w wysokości określonej w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] września 2004r. nr [...], od których nie nalicza się odsetek za zwłokę. Organ przyznał także, iż w zawiadomieniach o zajęciu błędnie jako wierzyciela wskazano Urząd Skarbowy w T., lecz nie budzi wątpliwości, że wierzycielem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego T. i od niego pochodzą tytuły wykonawcze. Organ za bezpodstawne uznał zarzuty błędnego określenia w zawiadomieniach numerów tytułów wykonawczych. W pozycji "numer tytułu wykonawczego" wpisane zostały numery poszczególnych tytułów wykonawczych, a jedynie numery te poprzedzone zostały liczbą systemową [...]. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości. Zdaniem Spółki Dyrektor Izby Skarbowej w K. pominął istotne braki postępowania egzekucyjnego, czym podważona została zasada formalizmu stosowania środków egzekucyjnych. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości sankcjonowania błędnego oznaczenia wierzyciela. Przepisy ustawy nie przewidują także instytucji "numeru nadanego przez organ egzekucyjny", obok numeru tytułu egzekucyjnego. W ocenie Spółki za niedopuszczalne uznać należy podwójne numerowanie, bądź modyfikowanie numeru uwidocznionego w tytule egzekucyjnym. Nadto Spółka wskazała, iż uznając czynność egzekucyjną częściowo za niezgodną z prawem, organ winien ją uchylić. Skarżąca wskazała także, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. jako organ nadrzędny i sprawujący nadzór zarówno nad wierzycielem jak i nad organem egzekucyjnym winien był z urzędu, przed przystąpieniem do badania zasadności skargi zbadać kwestię dopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2005r. Podzielając argumentację przedstawioną w zaskarżonego uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, iż kwestie dotyczące dodatkowych danych ułatwiających prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie zostały uregulowane w ustawie, lecz w systemie komputerowym wspomagającym egzekucję administracyjną Danymi takimi są np. umieszczane w zawiadomieniach o zajęciu dodatkowe numery indentyfikacyjne. Organ odkreślił także, iż w rozpoznawanej sprawie numery tytułów wykonawczych nie były modyfikowane i pozostawały w obrocie prawnym, jako tytuły o numerach [...], [...] oraz [...]. Ustosunkowując się natomiast do kwestii dopuszczalności egzekucji administracyjnej organ wyjaśnił, iż kwestia ta nie mogła być przedmiotem oceny w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne. Zagadnienie to mogło natomiast, stosownie do art. 33 u.p.e.a, stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] września 2006r. Spółka zarzuciła postanowieniu Ministra Finansów naruszenie przepisów art. 67 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e a., a także naruszenie art. 35,36 i 124 §2kodeksu postępowania administracyjnego. Podtrzymując dotychczasowe zarzuty, Spółka zarzuciła, iż orzekające w sprawie organy obu instancji pominęły wskazane przez Skarżącą braki i wadliwości w zawiadomieniach o zajęciu. Podkreśliła, iż takie rozstrzygnięcie prowadzi do podważenia zasady formalizmu stosowania środków egzekucyjnych. Skarżąca wskazała także, iż Minister Finansów nie odniósł się do podnoszonego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 67 §2 pkt 1 u.p.e.a. wskutek błędnego oznaczenia wierzyciela, czym naruszony został art. 124 §2 k.p.a. Dodatkowo Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 35 k.p.a., poprzez nieuzasadnione przewlekanie postępowania. Naruszony został także przepis art. 36 k.p.a., ponieważ Strona nie była zawiadamiana o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie. W dniu 21 lutego 2007r. wpłynęło do Sądu przesłane drogą faksową pismo syndyka masy upadłości Spółki - M. B., z wnioskiem o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 22 lutego 2007r. W załączeniu przedstawione zostało postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2006r., sygn. akt [...], w przedmiocie ogłoszenia upadłości Skarżącej. Sąd uwzględniając wniosek syndyka odroczył rozprawę, kolejny termin wyznaczając na dzień 11 maja 2007r. W dniu 7 maja 2007r. Skarżąca wniosła o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 11 maja 2007r, wskazując, iż o rzeczonym terminie rozprawy poinformowany został syndyk, który odebrał wezwanie, nie będąc do tego uprawnionym. Spółka wyjaśniła, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. Sąd Okręgowy w K. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2006r. o ogłoszeniu upadłości Spółki, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Tym samym Spółka została nie z własnej winy pozbawiona możności reprezentacji i uczestnictwa w postępowaniach sądowych. W tej sytuacji Sąd, po uzyskaniu stanowiska M. B., uwzględnił wniosek Spółki o odroczenie terminu rozprawy i kolejny termin wyznaczył na dzień [...] lipca 2007r. Nadmienić należy, iż w aktach sądowych sprawy (karta 94) znajduje się poświadczona przez notariusza kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2007r. Na rozprawie w dniu 4 lipca 2007r. pełnomocnik Skarżącej złożył pismo, w którym podtrzymane zostały dotychczasowe zarzuty skargi. Jednocześnie w piśmie tym wskazano, iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieistniejącej, bo przedawnionej wierzytelności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego ani prawa postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Rozstrzygnięcia poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie podjęte zostały na skutek złożenia przez Skarżącą skargi na czynności egzekucyjne, a mianowicie zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. O zasadności tej skargi, a w rezultacie prawidłowości dokonania zakwestionowanych przez Skarżącego czynności egzekucyjnych, orzekał Dyrektor Izby Skarbowej w K., a następnie Minister Finansów. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynność egzekucyjną jest więc instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy zaś kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu podatkowego) egzekwuje należność (zobowiązanie podatkowe) wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. Rozpoznając zatem sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego należało ocenić, czy jest ona zgodna z art. 80 u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały art. 80 u.p.e.a. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zawiadomienia o zajęciach zostały prawidłowo doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności (w dniu [...] lutego 2005r) i zobowiązanemu (w dniu [...] lutego 2005r). Kopie tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu [...] stycznia 2005r. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie stwierdził, aby naruszony został przepis art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a, zgodnie z którym zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego musi zawierać numer tytułu wykonawczego. Analiza treści zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] lutego 2005r. pozwala stwierdzić, iż powyższy warunek został spełniony. Wniosku tego nie zmienia okoliczność poprzedzenia numerów tytułów wykonawczych czterocyfrowym numerem systemowym. Czynność ta nie spowodowała zmiany, czy też modyfikacji numerów tytułów wykonawczych. Wbrew twierdzeniom skargi nie wpłynęła także na czytelność informacji co do właściwej podstawy i zakresu czynności egzekucyjnej. Za niezasadny uznać należy także zarzut naruszenia art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Jak słusznie wyjaśnił bowiem Minister Finansów w zaskarżonym postanowieniu, stosownie do art. 54 § 4 u.p.e.a. zażalenie przysługuje na postanowienie oddalające skargę. Wobec powyższego przedmiotem rozpoznania wniesionego przez Spółkę zażalenia mogła być jedynie ta część zaskarżonego postanowienia, w którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną. Jak wynika natomiast z akt sprawy, zarzut naruszenia art. 67§ 2 pkt 1 u.p.e.a., został uwzględniony przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. w postanowieniu z dnia [...] marca 2005r., który w tej części uznał skargę za zasadną. Nie znajduje więc uzasadnienia ponowne formułowanie tego zarzutu w skardze na postanowienie Ministra Finansów. Wyjaśnić także należy, iż uznanie skargi na czynność egzekucyjną za zasadną nie zawsze skutkować musi koniecznością uchylenia przez organ egzekucyjny zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, tym bardziej w sytuacji, gdy jedynie część skargi uznana została za zasadną. Taka forma działania organu nie wynika z treści art. 54 u.p.e.a.. W powołanym przepisie ustawodawca nie określił treści rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionej skargi, ograniczając się jedynie do wskazania, iż w sprawie skargi na czynności egzekucyjne i przewlekłość postępowania organ I instancji wydaje postanowienie (art. 54 §5 u.p.e.a.). Godne natomiast podkreślenia jest to, iż w innych przepisach ustawodawca wyraźnie wskazuje na możliwość, lub konieczność uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (por. art. 58 §2 u.p.e.a. dotyczący zawieszenia postępowania, czy art. 60 §2 u.p.e.a., który wyraźnie stanowi, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje z mocy prawa uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych). Za zasadne uznać należy natomiast zarzuty naruszenia art. 35 i 36 k.p.a. Postępowanie przez Ministrem Finansów toczyło się bowiem prawie półtora roku. W aktach sprawy brak jest dowodów na okoliczność zawiadamiania Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., stosownie do art. 36 k.p.a. W ocenie Sądu naruszenia te nie miały jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Końcowo odnieść należy się do wskazanego w piśmie z dnia [...] lipca 2007r, zarzutu dokonania przez organ zajęcia nieistniejącej, przedawnionej wierzytelności. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99 - LEX nr 43032, wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578). Tylko w powyższych ramach prawnych ma miejsce wykonywana trybie art. 54 u.p.e.a kontrola przez organy nadzoru czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organy egzekucyjne. Stosownie do przepisu art. 33 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi : przedawnienie albo nieistnienie obowiązku. Wobec powyższego, skoro ustawa przewiduje środek zaskarżenia w postaci zarzutu, podnoszenie wskazanych wyżej okoliczności w niniejszym postępowaniu, uznać należy za niedopuszczalne. Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji