II SA/Kr 1079/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: WSA Barbara Pasternak AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2006 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. W. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote, 80/100 – w tym podatek VAT), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. II SA / Kr 1079 / 06. Uzasadnienie. Decyzją z [...] 2006 r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., Filia nr 2 odmówił przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie opłat mieszkaniowych. Wedle organu pierwszej instancji zebrany w toku postępowania materiał dowodowy wskazuje, że wnioskujący o zasiłek przekracza ustawowe kryterium dochodowe. W szczególności z wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji wynika , że dochód uzyskiwany przezeń nie przekracza 150 % kryterium dochodowego , którym mowa w art. 8 ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Niezależnie od tego ustalono , że M. P. rachunki za energię elektryczną i gaz opłaca na bieżąco. Wnioskujący objęty jest regularną pomocą ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej , jednakże nie można oczekiwać , że pomoc społeczna stanowić będzie stałe źródło dochodu i tym samym systematycznie przyznawać pomoc na wszystkie zgłaszane potrzeby. Na skutek odwołania M. P. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] 2006 r. nr [...] działając na podstawie art. 8 , 41 pkt l ustawy z 12.03 2004 r. o pomocy społecznej oraz art.138 § l pkt l k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą bezrobotną. Dochód stanowi dla niego zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 545,50 zł. i przekracza on kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - zgodnie z art. 8 ust. l ustawy o pomocy społecznej. Mając na względzie ciężkie położenie wnioskodawcy organ pierwszej instancji przyznał mu 200 zł. zasiłku celowego na zakup żywności, 50 zł. na zakup leków , natomiast odmówił przyznania pomocy na uregulowanie opłat mieszkaniowych i pomocy na przejazdy M.P.K. Kwota pomocy przyznana ogółem w dniu [...] 2006 r. wyniosła zatem 250 zł. M. P. jest objęty stałą pomocą opieki społecznej i mimo przekroczenia kryterium dochodowego , ze względu na trudną sytuację życiową otrzymuje regularne wsparcie finansowe. W pierwszej połowie 2006 r. kwota przyznanej pomocy wyniosła 1210 zł. Oznacza to , że organ pierwszej instancji nie pozostaje obojętny na sytuację życiowa strony. Ważąc jednak potrzeby wnioskującego i możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej organ rozpatrzył wniosek przyznając pomoc wskazaną we wniosku na dofinansowanie do zakupu żywności i leków , oraz odmawiając pomocy na uregulowanie opłat mieszkaniowych i opłat na przejazdy M.P.K. w maju 2006 r. Organ nie kieruje się wyłącznie kwestią dochodu , ale ma także na uwadze całokształt okoliczności związanych z sytuacją osobistą i życiową wnioskującego. Od stycznia do maja M. P. otrzymał pomoc na zakup leków i leczenie w łącznej kwocie 450 zł., a na zakup żywności w wysokości 300 zł. Decyzja nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej mając także na uwadze środki finansowe , którymi dysponuje Ośrodek. Rozstrzygnięcie to nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu przez wnioskodawcę z kolejnym wnioskiem o pomoc. Okoliczność utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych winna być zgłoszona do organu pierwszej instancji, który pouczy stronę o przysługujących jej w takiej sytuacji świadczeniach. W skardze od przedstawionej decyzji M. P. wnosił o udzielenie mu pomocy finansowej, ponieważ pozostaje bez żadnego źródła utrzymania na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zarzucił , że decyzja jest dla niego krzywdząca i niesprawiedliwa , ponieważ wywołuje zagrożenie dla jego życia i zdrowia oraz pozostawia skarżącego w skrajnym ubóstwie. Do sytuacji tej doszło bez winy skarżącego , lecz z winy władzy ustawodawczej i wykonawczej R. P. , która w sposób nierzetelny przeprowadziła waloryzację emerytur , rent i innych świadczeń. Nie pouczono go ponadto w jaki sposób ma zaspokajać swoje minimalne potrzeby , a postępowanie prowadzone było w sposób bezduszny i z pominięciem względów humanitarnych. W ocenie skarżącego nie widzi on alternatywnego rozwiązania dla rozwiązania swych materialno - bytowych problemów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o oddalenie skargi przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej , przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem t.j. legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu administracyjnego ( art. 3 . ustawy z 30. 08. 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. - Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm. ) Orzekanie w myśl art.135 powołanej ustawy następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, a także zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy , tudzież przebieg postępowania przed organami administracji publicznej - zarzuty wyartykułowane w skardze uznać należy za bezzasadne. Sąd nie będąc związany skargą i orzekając w granicach sprawy nie dopatrzył się również żadnych innych naruszeń prawa czy uchybień - nie podniesionych w środku zaskarżenia - o jakich mowa w art. 145§ l ustawy o p.p.s.a. Odnosząc się do artykułowanych przez skarżącego zarzutów przedstawić należy poniższe argumenty. Organy obu instancji uczyniły zadość przepisom k.p.a., w szczególności wszystkim stronom został zapewniony czynny udział w postępowaniu stosownie do art. 10 k.p.a., zaś przeprowadzone postępowanie wyjaśniające odpowiada w ocenie Sądu przepisom art. 7 i 77 § l k.p.a. Nadto dokonana ocena materiału zgromadzonego w aktach nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, odpowiadając zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego , co oznacza zgodność z dyspozycją art. 80 k.p.a. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swój ą ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks..., s. 155). Zasada swobodnej oceny dowodów jest ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej . Uznanie przez organ określonej okoliczności za udowodnioną stanowi podstawową przesłankę, na której organ ten opiera swoje rozstrzygnięcie sprawy. Dokonując swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej winien mieć na uwadze, że czynność ta winna znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest więc wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji, a także ewentualne wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom organ ten odmówił wiarygodności (art. 107 § 3). Innymi słowy, jeżeli organ administracji w uzasadnieniu faktycznym powoła się na pewne okoliczności, to muszą one wynikać ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego i muszą mieć w nim swoje umocowanie. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy słusznie przyjęły, iż skarżący przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. l pkt l ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej , a zatem w odniesieniu do niego nie zachodzi przypadek obligatoryjnego przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W szczególności , skoro ustawa jako kryterium obligatoryjnej pomocy przyjęła uzyskiwanie określonego dochodu to - w sytuacji przekroczenia jego wysokości - mógł zostać przyznany jedynie , stosownie do treści art. 41 pkt l ustawy , specjalny zasiłek celowy w kwocie nie przekraczającej kryterium dochodowego. Należy mieć na uwadze , że przyznanie zasiłku na podstawie art. 41 ust. l ustawy o pomocy społecznej jest uprawnieniem , a nie obowiązkiem organów administracji. W ramach uznania administracyjnego decydują one , biorąc pod uwagę zarówno sytuację osoby wnioskującej jak i własne możliwości finansowe , czy i w jakim zakresie powinien zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Jeżeli postępowanie poprzedzające wydanie decyzji było prowadzone w sposób prawidłowy , a motywy orzeczenia zostały wyjaśnione w uzasadnieniu , to nie jest rzeczą sądu administracyjnego kwestionowanie rozstrzygnięcia podjętego w ramach tego uznania . Organy pomocy społecznej słusznie wskazały w swoich decyzjach , że świadczenia przez nie wypłacane mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów , nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. W realiach niniejszej sprawy nie sposób nie dostrzec , że sytuacja skarżącego - tak zdrowotna jak i materialna -jest ciężka. Z drugiej jednak strony otrzymywał on pomoc finansową w postaci zasiłków celowych na inne potrzeby. Organy pomocy społecznej mają obowiązek w taki sposób gospodarować posiadanymi środkami , aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym , tym zwłaszcza wobec których z uwagi na kryterium dochodowe udzielenie pomocy jest obligatoryjne. Organy dały temu wyraz w uzasadnieniach rozstrzygnięć , akcentując , iż udzielona pomoc musi być adekwatna również w relacji do posiadanych przez pomoc społeczną zasobów . Niezależnie od powyższego wskazać należy , że organy orzekały mając na uwadze stan rzeczy istniejący w czasie rozstrzygania sprawy , stąd późniejsze zmiany w sytuacji majątkowej wnioskującego o zasiłek celowy , zwłaszcza dotyczące ewentualnej utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie mogą mieć wpływu na treść decyzji. Nie sposób przy tym nie dostrzec , że skarżący wnioskując o pomoc ze środków publicznych jest jednocześnie beneficjentem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w K. i to trzypokojowego ; żadnego z tych pokoi nie wynajmuje , a przecież w realiach rynku najmu nieruchomości w tym mieście pozwoliłoby mu to na osiągnięcie dodatkowego dochodu w kwocie kilkuset złotych w wymiarze miesięcznym . Tym samym skarżący doprowadziłby samodzielnie do likwidacji swojej trudnej sytuacji materialnej . W zakresie przedmiotowego mieszkania istnieje zresztą spore pole manewru pozwalające skarżącemu na uzyskanie dodatkowych znacznych środków pieniężnych i zmniejszenie jego finansowych obciążeń. Nie jest jednak rzeczą sądu przedstawianie w tym zakresie najlepszych rozwiązań , dość , że wskazano na całkowicie realną możliwość znacznej poprawy sytuacji materialnej i życiowej wnioskującego o pomoc publiczną. Wobec powyższego, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy o p. p. s. a. , o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu rozstrzygając w oparciu o art. 250 powołanej ustawy.