I OSK 37/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) sędzia NSA Anna Lech Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 173/07 w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 11 lipca 2007 r. o sygn. akt IV SA/Wr 173/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., mając za podstawę art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 3, art. 43, art. 106, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówił L. F. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne ze względu na brak współpracy w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. W odwołaniu L. F. wskazał, że Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców uchyla się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zdaniem odwołującego, bezprawnie przekazano obowiązek przeprowadzenia wywiadu do Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...], co stanowi rażące naruszenie prawa. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podano, że L. F. zwrócił się do organu I instancji o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) przewidują, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby albo w miejscu pobytu (§ 2 ust. 3). W aktach sprawy znajduje się notatka pracownika socjalnego, z której wynika, że u odwołującego się próbowano przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania w dniu [...], w dniu [...] i w dniu [...]. L. F. wezwano do organu I instancji, między innymi w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu [...] odwołujący się przybył do MOPS-u. W trakcie rozmowy na temat przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nagle opuścił pokój, uniemożliwiając dokonanie stosownych ustaleń. Organ I instancji nie miał więc możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, bez którego nie jest możliwe wydanie decyzji udzielającej jakiekolwiek świadczenie z pomocy społecznej. L. F. twierdzi, że wywiad środowiskowy powinien u niego przeprowadzić Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców, a nie Zespół Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...]. Jednak to organ I instancji decyduje, kto ma przeprowadzić u podopiecznego wywiad środowiskowy. Strona postępowania ma jedynie umożliwić przeprowadzenie wywiadu. W tym świetle za całkowicie chybiony uznano zarzut odwołania o rażącym naruszeniu prawa ze względu na rzekomą "niewłaściwość" Zespołu, którego pracownik miałby przeprowadzić wywiad. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że odwołujący się nie współdziałał z organem pomocy społecznej w stopniu umożliwiającym ewentualne udzielenie świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. F. podtrzymał argumenty odwołania. Stwierdził, że odmowa potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej stanowi zagrożenie dla utraty jego zdrowia lub życia. Nieudzielanie pomocy w tym zakresie jest naruszeniem art. 162 w związku z art. 231 kk. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpatrując skargę, nie stwierdził, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego, przyznawanego w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że nie ma ono charakteru zamkniętego. Natomiast kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. WSA we Wrocławiu zwrócił uwagę, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4). Pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia (art. 107 ust. 5). Z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby albo w miejscu pobytu. Nie budzi wątpliwości, że L. F. spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Jak ustaliły organy pomocy społecznej, skarżący nie wykazał chęci współdziałania z pracownikami socjalnymi, uniemożliwiając im przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jego faktycznego zamieszkiwania. Z akt sprawy wynika, że L. F. w dniu [...] stawił się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. W trakcie rozmowy dotyczącej przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nagle opuścił pokój, udaremniając dokonanie stosownych ustaleń. Sąd podzielił tym samym stanowisko Kolegium, że to organ I instancji decyduje, kto ma przeprowadzić u podopiecznego wywiad środowiskowy, a strona ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie wywiadu. Nie ma zatem racji skarżący, twierdząc, że wywiad środowiskowy powinien w jego przypadku przeprowadzić Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców, a nie Zespół Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...]. WSA we Wrocławiu podkreślił, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma charakter uzupełniający. Zakres tej pomocy uzależniony jest przy tym od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. Zatem przepisy ustawy wyraźnie nakładają obowiązek współudziału osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przesłanką odmowy udzielenia L. F. zasiłku celowego była negatywna ocena jego postawy, wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Samo pozostawanie bez pracy i środków do życia nie stanowi o obowiązku przyznania prawa do zasiłku. Uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną złożył L. F., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz naruszenie przepisów postępowania, zawartych w art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie, że nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego daje samoistną podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego. Zdaniem skarżącego, wyrok Sądu I instancji pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem zajętym przez Najwyższą Izbę Kontroli w jednym z raportów opracowanych na podstawie art. 6 ust. 1a nieobowązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), stanowiącego odpowiednik art. 11 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie ze stanowiskiem Najwyższej Izby Kontroli, nie można odmawiać przyznania pomocy, "uzasadniając to brakiem chęci do współdziałania", podczas "gdy trudne warunki życiowe konkretnej osoby potrzebującej są znane jednostce lub mogą być rozpoznane". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty naruszenia art. 11 ust. 2 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., aktualnie t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) uznać należy za chybione. Przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności, wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdzie postanowiono, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Kutno 2006, s. 10). Organy pomocy społecznej są zobowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Nie może budzić wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu tego przepisu, jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z brzmieniem art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Stosownie zaś do art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 2 ust. 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672), wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (I. Sierpowska: Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2007, s. 416). Sąd w zaskarżonym wyroku w pełni zasadnie wywiódł, że uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa podjęcia współdziałania z organem, poprzez uniemożliwienie mu (odmowę wyrażenia zgody) przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zobowiązuje organ do negatywnego załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r. o sygn. akt I OSK1424/07, niepubl.). W niniejszej sprawie organy nie miały jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego, gdyż L. F., poprzez niewyrażenie zgody na wywiad środowiskowy, zupełnie uniemożliwił pracownikowi socjalnemu wstęp do mieszkania oraz ustalenie wymaganych okoliczności faktycznych. Organy nie dysponowały jakąkolwiek możliwością zbadania, czy warunki życiowe skarżącego czynią zadość wymogom "niezbędnej potrzeby bytowej", określonej w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W takich okolicznościach trudno zatem uznać trafność zarzutu naruszenia art. 11 ust. 2 przedmiotowej ustawy. Nie jest również uprawnione stanowisko, przedstawione w skardze kasacyjnej, wedle którego Sąd I instancji naruszył art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wprawdzie literalne brzmienie tego unormowania wskazuje, iż niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowi przeszkodę do wydania decyzji zarówno pozytywnej, jak i negatywnej, to jednak nie można pomijać wyraźnego nakazu, wynikającego z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W tym ostatnim unormowaniu jednoznacznie wskazano, iż brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej stanowi podstawę "odmowy przyznania świadczenia". Skoro nie ma wątpliwości co do tego, że odmowa wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, tym samym organ był zobowiązany do wydania decyzji merytorycznej, odmawiającej przyznania świadczenia. Zawarty w skardze kasacyjnej argument, iż odmowne załatwienie podania wymaga - obok stwierdzenia braku współdziałania strony - także innych, dodatkowych przeszkód, nie został jednak poparty żadną z dodatkowych przesłanek. Za taką nie można bowiem uznać raportu Najwyższej Izby Kontroli, sformułowanego na tle art. 6 ust. 1a nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U . z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w wyniku kontroli przeprowadzonych w jednostkach pomocy społecznej. Z przytoczonego w skardze kasacyjnej fragmentu raportu wyraźnie wynika, że zarzut naruszenia prawa sformułowano wobec tylko tych organów, które odmawiały przyznawania uprawnień, powołując się na brak współdziałania stron, podczas gdy "trudne warunki życiowe konkretnej osoby potrzebującej były znane jednostce lub mogły być rozpoznane", a więc gdy brak współdziałania nie polegał na zupełnym pozbawieniu organu danych o aktualnych warunkach bytowych osób zainteresowanych. W rozpatrywanej sprawie organy nie miały jednak jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego, gdyż poprzez swoją bierność zupełnie uniemożliwił on pracownikowi socjalnemu wstęp do mieszkania oraz sporządzenie wymaganego wywiadu środowiskowego. Przytoczony w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1995 r. o sygn. akt SA/Ka 1858/94 (niepubl.), w którym wyrażono stanowisko dopuszczające podjęcie decyzji umarzającej postępowanie w przypadku niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wydany został na tle poprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukształtowane na gruncie art. 106 ust. 4 obecnej ustawy o pomocy społecznej, nie pozostawia wątpliwości, że odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, także wówczas, gdy polega na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu, wymaganego przez art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Uniemożliwienie przez stronę ustalenia istotnych dla przyznania zasiłku celowego okoliczności faktycznych nie wywołuje bezprzedmiotowości postępowania, w rozumieniu art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przeciwnie, powoduje nieprzysługiwanie uprawnienia z powodu niewykazania ustawowych przesłanek jego przyznania. W doktrynie podkreśla się, że wydanie decyzji umarzającej postępowanie w związku z odmową wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego możliwe jest wówczas, gdy odmowa ta następuje równocześnie z rezygnacją z ubiegania się o przyznanie świadczenia (S. Nitecki: Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym, Warszawa 2008, s. 263 i 264). Zarówno złożenie odwołania, jak i skargi do WSA we Wrocławiu, wskazuje, że skarżący, odmawiając zgody na wywiad, nie miał zamiaru cofnięcia podania o zasiłek celowy, co wymagało merytorycznego odniesienia się organu do jego żądania. W skardze kasacyjnej, przy formułowaniu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), wskazany został przepis art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, omówiony w powyższych rozważaniach. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które ten Sąd przede wszystkim stosował, czyli odpowiednich regulacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy formułowaniu zarzutu opartego na naruszeniu podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ww. ustawy kluczowe, aczkolwiek niewyłączne, znaczenie należy przypisać naruszeniu przepisów postępowania, zawartych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił stanowisko dopuszczające pewną elastyczność w ocenie naruszenia przepisu art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie takiego stanowiska znajduje oparcie w motywach wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 września 2006 r. o sygn. akt SK 63/05 (OTK 2006, nr 8, poz. 108). Trybunał Konstytucyjny podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane w dniu 16 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt OPS 4/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 39), który w uzasadnieniu swego wyroku stwierdził m.in., iż podstawy kasacyjne mogą dotyczyć zarówno przepisów, które Sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznawania sprawy, jak też przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznawania sprawy, choć nie zostały przez Sąd wskazane. Należy także wyjaśnić stronie skarżącej, że właściwym do przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, świadczonej z urzędu, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.