IV SA/Wr 176/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński ( spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Z. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. nr 64, poz. 593 z póź. zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy ( Dz. U. nr 155, poz. 1109 ) – po rozpatrzeniu odwołania Z. Ch. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta L. K. przez p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r . nr [...] o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, przyznawanego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia podniesiono, że Z. Ch. wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w L. K. z prośbą o przyznanie pomocy w łącznej wysokości [...] zł z tytułu poniesionych w wyniku suszy szkód w gospodarstwie rolnym. Organ I instancji po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił Z. Ch. przyznania pomocy pieniężnej w ramach rządowego programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. Odmowę przyznania pomocy uzasadnił tym, że strona nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Od decyzji tej w ustawowym terminie wniósł odwołanie. Zdaniem odwołującego się decyzja organu I instancji jest krzywdząca, bowiem jest on rolnikiem i posiada kilkanaście sztuk bydła, które z powodu suszy musiał dokarmiać . Ponadto strona stwierdziła, że wcześniej płaciła ubezpieczenia lecz obecnie nie ma żadnej możliwości płacenia dodatkowego ubezpieczenia. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że Z. Ch. , jak wynika z zaświadczenia Urzędu Gminy w Ł. z dnia [...] roku nr [...] posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych, w tym: [...] ha gruntów ornych, [...] ha użytków zielonych i [...] ha gruntów pod zabudowaniami. Z zaświadczenia Kierownika Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. K. z dnia [...] r. znak: [...] wynika, że Z. Ch. nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu w KRUS. Z ustaleń organu I instancji wynika, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z protokołu szacunku strat sporządzonego dnia [...] roku przez Zespół Gminny powołany [...] r. przez Przewodniczącego Komisji Rejonowej Ś. na podstawie § 2 pkt 5 zarządzenia Nr 133 Wojewody D. z dnia [...] roku do dokonania szacunków strat w uprawach rolnych spowodowanych klęską suszy wynika, że: - obszar [...] ha obsiany pszenicą ozimą został dotknięty klęską suszy w 40 % , - obszar [...] ha obsiany pszenica jarą został dotknięty klęską suszy w 50%, - obszar [...] ha obsiany pszenżytem został dotknięty klęską suszy w 50%, - obszar [...] ha obsiany owsem został dotknięty klęską suszy w 50%, - obszar [...] ha obsiany jęczmieniem jarym został dotknięty klęską suszy w 25%, - obszar [...] ha obsiany mieszanką zbożową został dotknięty klęską suszy w 50%, - obszar [...] ha obsadzony ziemniakami został dotknięty klęską suszy w 45%, - [...] ha pastwiska został dotknięty klęską suszy w 40%, - obszar [...] ha obsiany lucerną został dotknięty klęską suszy w 30%, - [...] ha łąki został dotknięty klęską suszy w 40%. Łącznie obszar [...] ha użytków rolnych został dotknięty klęską suszy od 25 % do 50%. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z poź. zm.) tj. art. 40 ust. 2 i 3 ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które ponosiły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej ( art. 40 ust. 2 ustawy ). Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. ( art. 40 ust. 3 ustawy). Szczegółowe zasady udzielania pomocy w formie zasiłku celowego zostały określone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy ( Dz. U. Nr 155, poz. 1109) wydanym na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej . W myśl § 2 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia warunkiem udzielenia pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 roku jest spełnienie łącznie dwóch warunków takich jak: 1. co najmniej jedna osoba w rodzinie objętej pomocą jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, 2. w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 roku w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposób ich realizacji ( Dz. U. Nr 16, poz. 83 z póź. zm.), wynoszą średnio powyżej 30%. W myśl art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 z późn.zm) rolnik to pełnoletnia osoba fizyczna zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Za gospodarstwo rolne zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.) uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej lub innego wskazującego podmiotu. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Z. Ch. jest rolnikiem, bowiem jest osobą pełnoletnią, zamieszkuje i prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność rolniczą w pozostającym w Jej posiadaniu gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym. Jeżeli chodzi o zaistnienie następnej przesłanki określonej w § 2 pkt 1 rozporządzenia warunkującej przyznanie zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy od tego, czy rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, to zdaniem Kolegium Odwoławczego nie została spełniona. W myśl art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje rolników i pracujących z nim domowników, którzy: 1. posiadają obywatelstwo polskie lub 2. przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy, zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy, lub 3. są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej. W ubezpieczeniu wyodrębnia się ( art. 1 ust. 2 ustawy) : 1. ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, 2. ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy: 1. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2. domownika rolnika, o którym mowa w pkt 1 - jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy: 1. rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2. domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1, 3. osoba pobierająca rentę strukturalną współfinansowaną ze środków sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej 4. małżonek osoby, o której mowa w pkt 3, jeżeli renta strukturalna współfinansowana ze środków sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej wypłacana jest wraz z dodatkiem na tego małżonka. Przepisu tego nie stosuje się do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty, lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. ( art. 16 ust. 3 ustawy ). Ponieważ Z. Ch. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, dlatego też w przedmiotowej sprawie nie zaistniała jedna z przesłanek określonych w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, a zatem brak jest podstaw do przyznania mu wnioskowanego zasiłku celowego. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego Z. Ch. wniósł o " dokładne sprawdzenie, jak jest z rolnikami ( ...), którzy nie mogą doprosić się tzw. suszowego", ile osób otrzymało zasiłek, mimo że nie poniosły żadnej straty . Decyzję uznał za nieprzemyślaną. W złożonym na rozprawie piśmie zarzucił, że kwestionowana decyzja narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej, gdyż odczuł skutki klęski żywiołowej tak jak inni rolnicy. Podniósł, że prowadzi gospodarstwo rolne od [...] r. i od tego czasu opłacał i ZUS ( z tytułu wykonywania zawodu nauczyciela) i KRUS ( z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego). Do [...] r. opłacał KRUS, kiedy to osoby będące łącznie ubezpieczone z dwóch tytułów ( ZUS i KRUS) zaczęły opłacać tylko jeden – ZUS. Przy obliczaniu emerytury należnej z ZUS doliczono składki opłacane wcześniej z KRUS. W jego przypadku zniszczenia wyniosły 100% całej uprawy, zatem otrzymywana emerytura nie jest w stanie pokryć nawet części wydatków spowodowanych klęską żywiołową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie, dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W związku z tym kontroli Sądu nie może podlegać ocena, czy decyzja organu administracji jest trafna z punktu widzenia słuszności czy celowości rozstrzygnięcia. Skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa. Zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy ( Dz. U. Nr 155, poz. 1109) pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1. co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznemu rolników , który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, 2. w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą , oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji ( Dz. U. Nr 16, poz. 82 z póź. zm.) wynoszą powyżej 30 %. Organ II instancji ustalił, że Z. Ch. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. W gospodarstwie rolnym wnioskodawcy utrzymywane jest bydło ( paszporty bydła w aktach sprawy). Z. Ch. nie figuruje w ewidencji ubezpieczonych w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zaświadczenie Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. K. z dnia [...] r. znak: [...] ). Ponieważ skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, dlatego tez przyznanie wnioskowanej pomocy pieniężnej jest uzależnione między innymi od tego czy jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Organ, posiłkując się treścią art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia R.M. z 29 sierpnia 2006 r. prawidłowo wywiódł, że wnioskowana pomoc przysługuje wyłącznie rolnikowi czy pełnoletniej osobie fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobie, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Rolnik ten powinien podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Z przeprowadzonej przez organ odwoławczy analizy przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że ubezpieczeniu społecznemu (wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu i emerytalno-rentowemu) podlega z mocy ustawy tylko ten rolnik, który nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty lub ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ponieważ Z. Ch. , jak wynika to z zaświadczenia Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, tym samym nie została spełniona przesłanka określona w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, a więc brak jest podstaw prawnych do przyznania wnioskowanej pomocy, pomimo prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego, które podczas klęski suszy poniosło straty. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, iż do 1991 r. był objęty ubezpieczeniem rolniczym stwierdzić należy, iż nie ma on znaczenia w sprawie. Warunek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników winien być spełniony w dacie podejmowania decyzji w sprawie, zaś przepisy nie zawierają żadnego unormowania, które pozwalałoby traktować na równi fakt objęcia przedmiotowym ubezpieczeniem w przeszłości. Skarżący zarzuca takie naruszenie przyjętej w art. 32 Konstytucji zasady równości. Zarzut ten nie jest uprawniony. W orzecznictwie przyjmuje się, że równość wobec prawa należy rozumieć tak, iż wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być taktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy tez faworyzujących. Równość wobec prawa, to równość wobec stosowania prawa, a nie różnicowania sytuacji prawnej obywateli w drodze stanowienia prawa powszechnie obowiązującego. O odstępstwie od zasady równości można by mówić wtedy, jeśli określona norma prawna traktowałaby odmiennie adresatów, którzy odznaczają się określoną cechą wspólną ( np. różnicowałaby prawo do świadczenia dla osób dotkniętych klęską suszy, które nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników). Jednak i takie potencjalne odstępstwo nie musiałoby być tożsame z naruszeniem art. 32 Konstytucji, albowiem należałoby wówczas ocenić przyjęte kryterium zróżnicowania. Wbrew sugestii skargi, przedmiotem kontroli może być wyłącznie konkretna decyzja zaskarżona do Sądu, a nie wszelkie decyzje, które zapadły w analogicznych sprawach innych osób. Sąd nie znalazł także podstaw do uznania podniesionego podczas rozprawy zarzutu, iż na kształt decyzji miały wpływ czynniki pozamerytoryczne. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.