II OSK 1672/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski NSA Zofia Flasińska Sędziowie NSA Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 135/06 w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 13 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 135/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. O. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2005 r. w przedmiocie uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania oraz zasądził na rzecz adwokata M. P. - Z. kwotę 240 złotych oraz kwotę 52,80 złotych stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy orzekł o uchyleniu czynności materialno - technicznej zameldowania K. O. dokonanego w dniu [...] listopada 2004 r. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Organ I instancji stwierdził, że K. O. zeznał, iż w dniu zameldowania nie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Miejscem jego stałego pobytu był i nadal jest lokal nr [...] przy ul. [...] w W.. W wyniku przeprowadzonej kontroli meldunkowej ustalono, że K. i K. O. nie przebywają w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od około 10 lat. A zatem, nie został spełniony warunek niezbędny do zameldowania K. O., jakim jest faktyczne przebywanie danej osoby w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Sam zainteresowany potwierdził, że w chwili zgłoszenia pobytu stałego i dokonania zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie przebywał. Nadto zgłoszenie potwierdzenia pobytu stałego może dokonać właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu potwierdzający pobyt danej osoby w tymże lokalu. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika, że K. i K. O nie posiadali uprawnień do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Wytoczone przez K. O. powództwo o ustalenie tytułu prawnego do tego lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie może być podstawą do zawieszenia postępowania. W odwołaniu od powyższej decyzji K. O. zarzucił, że Prezydent dokonał błędnych ustaleń faktycznych. K. O. oświadczył, iż nadal posiada tytuł prawny do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Lokal ten jest bezprawnie zajmowany przez D. J., co uniemożliwia mu wejście do lokalu. Zdaniem odwołującego się rozstrzygnięcie przez Sąd powództwa o ustalenie tytułu prawnego do lokalu ma znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, gdyż dopiero wtedy będzie można stwierdzić, czy spełnione zostały przesłanki z art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda podkreślił, że z akt sprawy bezspornie wynika, że w dniu [...] listopada 2004 r. K. O. nie zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a tym samym brak było podstaw do jego zameldowania w tym lokalu. Kwestia tytułu prawnego do lokalu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez Prezydenta, bowiem organ administracji bada stan faktyczny mający miejsce w dacie zameldowania. W skardze na powyższą decyzję K. O. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Wojewody Mazowieckiego do niezwłocznego wykwaterowania rodziny J. z jego lokalu. Zdaniem skarżącego art. 10 ustawy o ewidencji ludności nie nakazuje zamieszkiwania przed dokonaniem zameldowania, ani nie nakazuje natychmiastowego zamieszkania (w tym samym dniu) po zameldowaniu. Bezzasadne jest również twierdzenie Wojewody odnośnie naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, gdyż skarżący posiada tytuł prawny do lokalu nr [...] przy ul. [...] . Wojewoda przeczy sam sobie twierdząc, że kwestia tytułu prawnego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym - art. 47 § 1 ustawy. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania i wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy - art. 47 § 2 ustawy. Sąd stwierdził, że czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc osoba występująca o zameldowanie winna najpierw zamieszkać w danym lokalu i zamieszkiwanie to winno trwać powyżej trzech dni, a następnie dokonać w nim zameldowania. Na organach właściwych w sprawach ewidencji ludności spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób, które muszą odpowiadać stanowi faktycznemu i nie mogą tworzyć fikcji meldunkowej. Sąd zważył, iż z zeznań K. O., które złożył do protokołu przesłuchania stron w dniu [...] marca 2005 r. oraz przeprowadzonej przez Komendę Rejonową Policji W. VII kontroli meldunkowej wynika, że K. i K. O. nie przebywają pod adresem W., ul. [...] m. [...] od około 10 lat. Ustalenia organów co do faktu niezamieszkiwania przez K. O. w przedmiotowym lokalu nie budzą więc wątpliwości. Nie są także kwestionowane przez skarżącego, ani w toku postępowania administracyjnego, ani sądowoadministracyjnego. Skoro organy w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły, że brak było podstaw do zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu, gdyż skarżący w nim nie przebywał, to ich obowiązkiem było uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania. Za bezpodstawny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie Sądu twierdzenie skarżącego, że przepis ten nie nakazuje zamieszkiwania przed dokonaniem zameldowania, nie znajduje uzasadnienia w art. 10 ust. 1 tej ustawy. Treść tego przepisu jest jasna i w sposób oczywisty wynika z niej konieczność zamieszkiwania pod danym adresem w czasie dokonywania zameldowania. Nadto Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, iż argumenty skarżącego dotyczące tytułu prawnego do spornego lokalu, nie mają wpływu na decyzję organu orzekającego w sprawach meldunkowych w postępowaniu o uchylenie czynności zameldowania. Za nie znajdujące uzasadnienia Sąd uznał także pozostałe zarzuty zawarte w skardze i wskazał, że orzekanie w sprawach eksmisji należy do właściwości sądów powszechnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. O., reprezentowany przez adwokata M. P. - Z.. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę przy istnieniu przesłanek naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001, Nr 87, poz. 960), uzasadniających uwzględnienie przedmiotowej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego. W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny K. O. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż organy administracji nie wyjaśniły w sposób dostateczny i nie uwzględniły przy wydaniu decyzji kwestii dotyczących praw do lokalu nr [...] przy ul. [...] oraz konfliktu pomiędzy skarżącym a mieszkającą w tym lokalu D. J.. Nadto nie uwzględniły faktu, że skarżący chciał zamieszkać w przedmiotowym lokalu, lecz zostało mu to uniemożliwione przez D. J.. Skarżący stwierdził, że jest jedynym najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...] , co potwierdzają złożone do akt dokumenty. Skarżący udostępnił D. J. ten lokal i czasowo się z niego wyprowadził. Jednak dokonując zameldowania w dniu [...] listopada 2004 r. miał zamiar ponownego wprowadzenia się do lokalu i zamieszkania w nim. Zdaniem skarżącego pominięcie przez organy administracji wyjaśnienia powyższych kwestii stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. Zdaniem K. O. w sprawie doszło również do naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż z treści tego przepisu nie wynika, aby osoba dokonująca zameldowania była zobowiązana do przebywania w lokalu, w którym dokonuje zameldowania. Art. 10 ust. 1 ustawy stanowi tylko o obowiązku zameldowania w przypadku przebywania w lokalu ponad trzy doby. Przepis ten nie wyklucza jednak możliwości zameldowania w przypadku nie zamieszkiwania w lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż naruszenie prawa materialnego, podobnie jak i przepisów postępowania, może przejawiać się w dwóch różnych formach, tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. W niniejszej sprawie strona nie sprecyzowała formy naruszenia przepisów prawa. Niezależnie jednak od sposobu sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Zaskarżonemu wyrokowi nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat [w:] B.Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337). A zatem, aby Sąd pierwszej instancji mógł zastosować ten przepis ustawa wymaga stwierdzenia, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pamiętać należy, iż przepis art. 145 p.p.s.a., podobnie jak przepis art. 151 p.p.s.a., łączy sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego dla pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się także do tych przepisów. I tak też uczynił Sąd pierwszej instancji. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm. - aktualnie t. j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Artykuł 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przewidywał, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Przepis ten utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK - A 2002/3/34). Konsekwencją powyższego stanu prawnego jest uznanie, iż przesłanką zameldowania określonej osoby w lokalu jest sam fakt pobytu w tym lokalu. Z tych względów - jak zasadnie podkreślił Sąd pierwszej instancji - argumenty skarżącego dotyczące tytułu prawnego do spornego lokalu, nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy, podobnie jak i konflikt pomiędzy skarżącym a mieszkającą w spornym lokalu D. J.. Definicję normatywną pojęcia "pobyt stały" zawiera art. 6 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak stanowi zaś przepis art. 6 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wymagana prawem przesłanka zameldowania jest zatem spełniona, gdy istnieją łącznie warunki określone w tym przepisie, a mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. Przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym miejscem pobytu. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, (...) - art. 1 ust. 2 ustawy. Osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art. 2 ustawy). Obowiązek meldunkowy polega m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego i wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego - art. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Zameldowanie i wymeldowanie są wyłącznie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Dla aktu rejestracji, jakim jest zameldowanie na pobyt stały (lub czasowy), nie mają znaczenia takie okoliczności jak, podjęte próby zamieszkania w lokalu mieszkalnym, w którym dana osoba ubiega się o zameldowanie i uniemożliwienie tego zamieszkania przez osoby trzecie. Skoro czynność zameldowania ma potwierdzać pobyt danej osoby w określonym lokalu, to jest oczywiste, że osoba występująca o zameldowanie winna zamieszkać w danym lokalu przed dokonaniem w nim zameldowania. Okoliczność, że K. O. nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i nie przebywał w nim w dniu dokonania zameldowania jest bezsporna - fakt ten potwierdzają zebrane w sprawie dowody, w tym wyjaśnienia skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że brak było podstaw do zameldowania skarżącego w tym lokalu. Czynność materialno - techniczna, jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach ewidencji ludności obciąża obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności tej, tj. wyeliminowania błędnego wpisu ewidencyjnego, dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm. - aktualnie t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2005 r., wyeliminował błędny wpis ewidencyjny, tj. dokonaną w dniu [...] listopada 2004 r. czynność materialno - techniczną zameldowania K. O. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. W tej sytuacji Sądowi pierwszej instancji - wbrew twierdzeniom K. O. - nie można skutecznie przypisać zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi M. P. - Z. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 22 grudnia 2008 r. złożyła oświadczenie, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).