VII SA/Wa 566/07

WyrokWSA w Warszawie2007-08-01

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Bogusław Cieśla, Bożena Więch-Baranowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak uzyskania uprzedniej zgody na leczenie za granicą stanowi przeszkodę do refundacji poniesionych kosztów leczenia, jeśli uzyskanie takiej zgody mogłoby być na tyle długotrwałe, że wpłynęłoby niekorzystnie na szanse powrotu do zdrowia pacjenta?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie rozstrzygnęły istoty żądania skarżącej, tj. zwrotu kosztów leczenia operacyjnego, ponieważ wadliwie sformułowały sentencje decyzji. Ponadto, organy nie dokonały kompleksowej analizy wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Yvonne Watts, ograniczając się do fragmentu dotyczącego konieczności uzyskania uprzedniej zgody, podczas gdy wyrok ten dopuszcza możliwość refundacji kosztów leczenia zagranicznego w sytuacji, gdy warunki uzyskania zgody są nieuzasadnione lub nieproporcjonalne, a zwłoka w jej uzyskaniu mogłaby negatywnie wpłynąć na stan zdrowia pacjenta. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Małoletnia P. M. doznała ciężkiego urazu ręki, który wymagał operacji splotu ramiennego. Po zakwalifikowaniu do operacji w kraju, ale bez wyznaczenia terminu, rodzice zdecydowali się na zabieg we Francji, ponosząc jego koszty. Wystąpili o refundację do NFZ, który odmówił, wskazując na brak uprzedniej zgody na leczenie za granicą. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa NFZ. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i prawa europejskiego, w tym błędną wykładnię wyroku ETS w sprawie Yvonne Watts.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy refundacji kosztów leczenia operacyjnego za granicą I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2006 r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej P. M. kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] r. małoletnia P. M. wskutek wypadku podczas jazdy na nartach doznała m.in. ciężkiego urazu [...]. Prowadzone leczenie, w tym rehabilitacyjne nie doprowadziło do przywrócenia funkcji ruchowej ręki. Po wielu konsultacjach medycznych pacjentka została w dniu [...] r. zakwalifikowana przez prof. R. R. do operacji splotu ramiennego w Klinice Chirurgii Urazowej i Ręki Akademii Medycznej we W. jednak bez podania terminu zabiegu. Wobec niewyznaczenia terminu operacji rodzice pacjentki podjęli decyzję o przeprowadzeniu zabiegu poza granicami kraju. Zabieg został wykonany w dniu [...] r. w Szpitalu w Paryżu. Za zabieg rodzice wnioskodawczyni zapłacili kwotę ... euro. W dniu [...] r. A. i P. M. - rodzice małoletniej wystąpili do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z prośbą o refundację poniesionych kosztów wykonanego zabiegu. Pismem z dnia [...] r. [...] Oddział Wojewódzki NFZ udzielił im odpowiedzi, iż leczenie poza granicami kraju zgodnie z zapisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2004 r. Nr 210 poz. 2135 z późno zm.) może być finansowane na podstawie otrzymanego przed rozpoczęciem leczenia formularza E 112, a zgodę na wydanie formularza wydaje Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie wniosku ubezpieczonego. Natomiast nie ma podstaw prawnych do refundacji kosztów zaplanowanego leczenia poza granicami kraju, przeprowadzonego bez wymaganej zgody. P. M., reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] roku, wystąpiła ponownie do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z "wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia - rekompensaty kosztów leczenia za granicą". Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2004 r. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku małoletniej P. M. stwierdził, iż wnioskodawczyni w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w tym również w zakresie leczenia urazowo-ortopedycznego, w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia, a świadczeniodawcami oraz prawo ubiegania się o leczenie poza granicami kraju na obszarze Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej ( ... ), świadczeniobiorcy mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w ustawie. Podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jest zgodnie z art. 132 ww. ustawy umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego NFZ. W dniu rozpatrywania wniosku, [...] Oddział Wojewódzki NFZ na podstawie Centralnego Wykazu Ubezpieczonych stwierdził, iż wnioskodawczyni jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, oraz była nim objęta w okresie leczenia w Paryżu, tym samym potwierdził jej prawo do świadczeń na zasadach określonych w ustawie. Odnosząc się do kwestii refundacji kosztów leczenia operacyjnego wykonanego we Francji organ przytoczył brzmienie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. : art. 25. ust 1. Fundusz nie finansuje kosztów leczenia ubezpieczonego lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, z wyjątkiem kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych ubezpieczonemu zgodnie z przepisami o koordynacji. 2. Prezes Funduszu wydaje ubezpieczonemu, na wniosek: ubezpieczonego, jego przedstawiciela ustawowego lub małżonka, zwanego dalej "podmiotem uprawnionym", zgodę na przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych w przypadku, o którym mowa w art. 22 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71. art. 26. ust. 1 minister właściwy do spraw zdrowia może, na wniosek podmiotu uprawnionego, skierować świadczeniobiorcę do przeprowadzenia poza granicami kraju leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w kraju, kierując się niezbędnością udzielenia takiego świadczenia w celu ratowania życia lub poprawy stanu zdrowia świadczeniobiorcy, po zasięgnięciu opinii konsultanta krajowego właściwego w danej dziedzinie medycyny. Na podstawie tych przepisów organ wskazał , iż pacjent ma prawo do uzyskania zgody na leczenie poza granicami kraju po uprzednim złożeniu wniosku o takie leczenie w trybie określonym przez Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie wniosku do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju publicznych (Dz. U. 2004 r. Nr 279 poz. 2769) oraz z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie kierowania świadczeniobiorców na leczenia lub badania poza granicami kraju (Dz. U. 2004 r. Nr 274 poz. 2729). Analizując przestawioną przez wnioskodawczynię sytuację organ stwierdził, że jej leczenie w Szpitalu w Paryżu zostało wykonane na zasadzie prywatnej, nie wystąpiła bowiem z wnioskiem o uzyskanie zgody na leczenie poza granicami kraju. Wobec powyższego za przeprowadzony zabieg córki, rodzice P. M. musieli zapłacić z własnych środków pomimo posiadania ubezpieczenia. Odnosząc się do przywołanego we wniosku o zwrot kosztów operacji, wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2006 r. (nr C-372/04) w sprawie Yvonne Watts, organ wskazał, iż z jego sentencji wynika, że dotyczy on sytuacji, w której ubezpieczony uzyskał uprzednią zgodę instytucji właściwej. Podkreślił przy tym, że o uzyskanie takiej zgody wnioskodawcy nie zwracali się. Poza tym wskazał, że z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, iż "wykładni art. 49 WE należy dokonywać w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by pokrycie kosztów opieki szpitalnej, która ma być udzielona w ośrodku położonym na terytorium innego państwa członkowskiego była uzależniona od uzyskania uprzednie; zgody instytucji właściwej". W związku z powyższym [...] Oddział Wojewódzki NFZ nie znalazł w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej ( ... ) podstaw prawnych do refundacji kosztów przeprowadzonej operacji. Od decyzji tej małoletnia P. M., reprezentowana przez adwokata wniosła odwołanie. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika małoletniej P. M. od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, z dnia [...] roku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził w sentencji decyzji prawo ubezpieczonej do świadczeń opieki zdrowotnej wykonywanych na terenie kraju oraz prawo do ubiegania się o zgodę Prezesa NFZ na leczenie poza granicami kraju. W uzasadnieniu decyzji, poinformował również o braku możliwości zwrotu kosztów leczenia wykonanego komercyjnie, tj. poza systemem ubezpieczenia zdrowotnego. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia potwierdził, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późno zm.), Narodowy Fundusz Zdrowia nie finansuje kosztów leczenia ubezpieczonego lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, z wyjątkiem kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych ubezpieczonemu zgodnie z przepisami o koordynacji. Podstawą prawną do uzyskiwania świadczeń zdrowotnych na obszarze Unii Europejskiej są przepisy rozporządzeń wspólnotowych - Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE. L 149,5.7.1971 z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Rady (EWG) 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia EWG nr 1408/71 (Dz. Urz. WE.L 74 z dnia 27 marca 1972 z późn. zm.) Organ odwoławczy uznał, że rodzice ubezpieczonej, małoletniej P.M., nie podjęli właściwych działań w celu uzyskania zgody na leczenie we Francji oraz otrzymania formularza E112, dlatego Narodowy Fundusz Zdrowia nie znalazł podstaw prawnych do zwrotu poniesionych kosztów leczenia przeprowadzonego na terytorium Francji. Analizując podnoszone w odwołaniu zarzuty przywołujące wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Ywonne-Watts (sygn. akt C-372/04), Prezes NFZ stwierdził, iż zgodnie z punktem 3 sentencji tego wyroku, art. 49 Traktatu WE nie stoi na przeszkodzie temu, aby pokrycie kosztów opieki szpitalnej, która ma być udzielona w ośrodku położonym na terytorium innego państwa członkowskiego było uzależnione od uzyskania uprzedniej zgody instytucji właściwej. Nadto podkreślił, iż Trybunał uznał, że odstąpienie od zasady swobodnego przepływu usług możliwe jest w przypadku ryzyka poważnego naruszenia równowagi finansowej systemów zabezpieczenia społecznego, jak również gdy wynika z konieczności utrzymania zrównoważonej i dostępnej dla wszystkich służby medycznej i szpitalnej. Polski ustawodawca w art. 25 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, wprowadził ograniczenie w finansowaniu ze środków publicznych świadczeń zdrowotnych wykonywanych poza granicami kraju ze środków NFZ oraz wskazał Ministra Zdrowia jako organ właściwy do określenia trybu składania i rozpatrywania wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju. Natomiast osoby, które poddały się planowanemu leczeniu w innym państwie członkowskim przed lub bez uzyskania wymaganej zgody, zmuszone są do pokrycia kosztów, wynikających z tego leczenia we własnym zakresie. Następnie organ odniósł się do stwierdzeń zawartych w "oświadczeniu" P. M. - ojca P. M. z dnia [...] r., z którego wynikało, że jego córka została zakwalifikowana przez prof. R. R. z Akademickiego Szpitala Klinicznego we W., do operacji rekonstrukcji splotu ramiennego, jednak bez podania terminu operacji. Organ przeprowadził własne postępowanie dowodowe i ustalił, że zgodnie z katalogiem świadczeń szpitalnych na rok [...], procedura rekonstrukcji splotu ramiennego, była przewidziana do realizacji na oddziałach szpitalnych chirurgii dziecięcej oraz neurochirurgii. Przepisy zezwalały Szpitalowi na wystąpienie do oddziału wojewódzkiego NFZ o ustalenie, dla wskazanego oddziału szpitalnego pakietu indywidualnego na wykonanie procedury, nie znajdującej się w zakresie umowy zawartej przez Szpital z NFZ. Klinika Chirurgii Urazowej i Chirurgii Ręki jako oddział Akademickiego Szpitala Klinicznego we W., otrzymała zgodę na wykonywanie przedmiotowego świadczenia w ramach pakietu indywidualnego przyznanego przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ. Zgoda ta została przekazana Szpitalowi pismem z dnia [...] r. Prezes NFZ podkreślił, że rodzice P. M. nie podjęli próby znalezienia innego ośrodka wykonującego ten typ operacji na terenie kraju, bądź uzyskania w Narodowym Funduszu Zdrowia listy ośrodków, które podpisały umowę z NFZ na wykonywanie przedmiotowego świadczenia opieki zdrowotnej. Skargę do WSA na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] r. złożył pełnomocnik P. M. Wskazał na naruszenie przepisów: art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 kpa i art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa i art. 75 § 1 kpa oraz art. 81 kpa przez: -brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem zaskarżonej decyzji, -brak wzięcia pod uwagę i rozważenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentów podniesionych w piśmie skarżącej z dnia [...] r., jak również w piśmie Akademickiego Szpitala Klinicznego we W. z dnia [...] r., * błędne ustalenie, jakoby rodzicie skarżącej P. M. nie podjęli próby znalezienia innego ośrodka wykonującego planowaną operację na terenie kraju. * naruszenie przepisu art. 107 § 1 kpa i art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez utrzymanie w mocy decyzji, w której sentencji zabrakło rozstrzygnięcia wniosku złożonego przez wnioskodawczynię, Nadto naruszenie art. 22 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie w zw. z art. 152 oraz art. 49 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską i art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, przez błędne przyjęcie, jakoby brak było podstaw prawnych do refundacji kosztów świadczenia udzielonego wnioskodawczyni, podczas gdy podstawy takie istnieją we wskazanych aktach prawa europejskiego, oraz wynikają z wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2006 r. wydanego w sprawie Yvonne Watts. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenia od organu administracji kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ administracji przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Prezes NFZ wadliwie uznał, jakoby rodzice P.M. nie podjęli próby znalezienia innego ośrodka wykonującego ten typ operacji na terenie kraju i zaniechali uzyskania w Narodowym Funduszu Zdrowia listy ośrodków, które podpisały umowę z NFZ na wykonywanie przedmiotowego świadczenia opieki zdrowotnej. Tymczasem rodzice małoletniej podjęli szereg konsultacji medycznych, które obejmowały nie tylko diagnozę co do stanu zdrowia wnioskodawczyni, ale także kwestie związane z podjęciem leczenia, w tym leczenia operacyjnego. Zdaniem skarżącej, w sprawie należało rozważyć, czy bez uszczerbku dla zdrowia i szans na wyleczenie można było uzyskać leczenie w kraju, a jeśli nie (tak jak w przypadku skarżącej), to czy należało oczekiwać i wymagać złożenia uprzedniego wniosku o udzielenie zezwolenia na leczenie za granicą na koszt instytucji krajowej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że miała prawo do uzyskania świadczenia w kraju, jednakże nie mogła takiego świadczenia uzyskać w należytym czasie (pismo Akademickiego Szpitala Klinicznego z dnia [...] r.). Skarga przywołała pkt 98 uzasadnienia wyroku w sprawie Yvonne Watts, gdzie Trybunał stwierdził, że system udzielania uprzedniej zgody, zniechęca a nawet utrudnia pacjentom zwracanie się do usługodawców świadczących opiekę szpitalną w innym państwie członkowskim i stanowi, zarówno dla tych pacjentów jak i usługodawców, przeszkodę w swobodnym świadczeniu usług. Zdaniem skarżącej uzasadnienie wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2006 r., pozwala przyjąć, że w świetle przepisu art. 22 rozporządzenia Rady(EWG) z dnia 14 czerwca 1971 r. pacjent może podjąć leczenie za granicą bez uzyskania uprzedniej zgody instytucji krajowej, na koszt tejże instytucji, o ile uzyskanie takowej zgody mogłoby być na tyle długotrwałe, że w sposób niekorzystny wpłynęłoby na szanse powrotu do zdrowia pacjenta. Prezes NFZ rozpatrzył sprawę jedynie z punktu widzenia prawa krajowego, bez odniesienia do prawa europejskiego, jak również do wyroku ETS z dnia 16 maja 2006 r., z którego organ tendencyjnie "wybrał" tylko pogląd o możliwości uzależnienia refundacji kosztów od uprzedniej zgody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając na względzie powyższą regulację skargę należało uwzględnić. Zasadny był zarzut skarżącej, że osnowa (sentencja) decyzji organu I instancji z dnia [...] r. nie korespondowała z treścią wniosku, w którym skarżąca domagała się refundacji poniesionych kosztów leczenia operacyjnego w kwocie ... euro. Organ I instancji w sentencji rozstrzygnięcia potwierdził rzecz oczywistą, która nigdy nie była przedmiotem jakichkolwiek wątpliwości, że małoletniej P. M. w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w tym również w zakresie leczenia urazowo-ortopedycznego oraz prawo ubiegania się o leczenie poza granicami kraju na obszarze Unii. Dopiero w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. znalazło się rozstrzygnięcie wniosku co do jego istoty. Organ uznał bowiem, że w stanie faktycznym ustalonym w sprawie, wnioskodawczyni nie przysługuje zwrot kosztów leczenia przeprowadzonego w Szpitalu w Paryżu, gdyż zostało wykonane na zasadzie prywatnej. Rodzice małoletniej nie wystąpili wcześniej z wnioskiem o uzyskanie zgody na leczenie poza granicami kraju, dlatego pomimo posiadania ubezpieczenia, za wykonaną operację musieli zapłacić z własnych środków. Takiego brzmienia osnowy decyzji, organ II instancji utrzymać w mocy nie powinien i chcąc aby decyzja była prawidłowa, powinien uchylić wadliwe formalnie rozstrzygnięcie i orzec merytorycznie, formułując w sposób prawidłowy osnowę decyzji. Mimo to decyzja organu II instancji utrzymuje w mocy wadliwie sformułowane rozstrzygnięcie. W ten oto sposób obie decyzje nie zwierają rozstrzygnięcia o istocie żądania skarżącej - zwrotu poniesionych kosztów leczenia operacyjnego, aczkolwiek w motywach decyzji organy szeroko uzasadniają brak możliwości zrefundowania wydatków poniesionych na zagraniczne leczenie ubezpieczonej. Tym samym wypowiadają się merytorycznie o czymś, co nie zostało rozstrzygnięte w sentencji decyzji. Jednakże stanowisko wyrażone przez organy obu instancji w uzasadnieniach nie może być traktowane jak rozstrzygniecie decyzji. W świetle przepisu art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli tego organu, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata (strony) w indywidualnie oznaczonej sprawie. Treść decyzji, czyli jej elementy składowe, są przedmiotem unormowania art. 107 kpa. Stosownie do § 1 tego przepisu decyzja powinna zawierać m.in. "oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne (...)" Wymogi uzasadnienia decyzji określone zostały natomiast w § 3 ww. przepisu. W świetle powyższego rozstrzygnięcie i uzasadnienie to dwa istotne elementy składowe decyzji. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem albo jego odmową. Osnowa (rozstrzygnięcie decyzji) jest jej kwintesencją, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygniecie powinno być adekwatne do treści żądania strony i stanu faktycznego z którego ono wynika. Uzasadnienie natomiast służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji zwłaszcza organu II instancji, mimo że odnosi się do szeregu argumentów podniesionych w skardze nie podejmuje polemiki z najważniejszym argumentem strony wskazującym na to, że art. 22 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 14 czerwca 1971 r. wzw. z art. 152 oraz art. 49 TWE, z uwzględnieniem wykładni, zaprezentowanej w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2006 r., wydanego w sprawie Yvonne Watts jest podstawa prawną do uwzględnienia wniosku. Zdaniem skarżącej dokonana przez ETS wykładnia pozwala przyjąć, że w świetle przepisu art. 22 rozporządzenia Rady pacjent może podjąć leczenie za granicą bez uzyskania uprzedniej zgody instytucji krajowej, na koszt tejże instytucji, o ile uzyskanie takowej zgody mogłoby być na tyle długotrwałe, że w sposób niekorzystny wpłynęłoby na szanse powrotu do zdrowia pacjenta. Skarżąca nie kwestionowała bowiem faktu, iż nie wystąpiła o udzielenie uprzedniej zgody na podjęcie leczenia zagranicznego, ale jej zdaniem w okolicznościach sprawy nie stanowi to przeszkody do refundacji poniesionych kosztów leczenia. Zdaniem skarżącej nie było bowiem szans na wyleczenie w kraju a jej stan zdrowia nie pozwalał na podejmowanie długotrwałej procedury uzyskiwania uprzedniej zgody na leczenie za granicą na koszt instytucji krajowej. Odnosząc się do przywołanego przez skarżącą wyroku ETS w sprawie Yvonne Watts (sygn. akt C-372/04) podkreślenia jednak wymaga, że stan faktyczny sprawy niniejszej nie był tożsamy z opisanym w wyroku. Yvonne Watts wystąpiła bowiem o udzielenie zgody na udanie się, na podstawie formularza E 112, do innego państwa członkowskiego, jednak zgody tej organ krajowy jej odmówił. Dokonując ponownej analizy stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny prawnej niewątpliwe należy mieć na uwadze wykładnię przepisów Prawa wspólnotowego zawartą w wyroku ETS w sparwie Yvonne Watts (sygn. akt C-372/04). Tezy tego wyroku nie są jednoznaczne i zarówno organ jak i skarżący przywołują je na poparcie swoich twierdzeń. W ocenie Sądu prawidłowa interpretacje powyższego wyroku powinna opierać się na całościowej jego ocenie. Kompleksowa analiza tez przedmiotowego wyroku wskazuje, iż Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznaje za zasadne dopuszczenie istnienia systemu uprzedniej zgody na przeprowadzenie leczenia za granicą na koszt instytucji krajowej. Jednocześnie przewiduje możliwość domagania się refundacji kosztów leczenia w przypadku wydania decyzji odmownej, której bezzasadność została następnie wykazana. Dlatego w celu ustalenie jego prawnej wymowy zasadnym będzie przywołanie następujących tez uzasadnienia przedmiotowego wyroku: -"110 W tej podwójnej perspektywie wymóg polegający na przedstawieniu uprzedniej zgody na pokrycie przez krajowy system kosztów finansowych opieki szpitalnej, która ma być udzielona w innym państwie członkowskim, okazuje się być środkiem zarazem koniecznym i racjonalnym." -"113 W świetle powyższych uwag i w odpowiedzi na pytanie pierwsze lit. c), prawo wspólnotowe, a w szczególności art. 49 WE, nie stoi zatem na przeszkodzie temu, by prawo pacjenta do uzyskania opieki szpitalnej w innym państwie członkowskim na koszt systemu, do którego należy, było uzależnione od uprzedniej zgody." - " 77 Wykładnia taka również nie grozi masowymi wyjazdami pacjentów, którzy dysponując odpowiednimi środkami w tym celu, postanowiliby udać się do innego państwa członkowskiego w celu uzyskania danego leczenia szpitalnego, niezależnie od potrzeby medycznej, w terminie krótszym niż mogłoby być zapewnione w placówce krajowej, na późniejszy koszt swojego krajowego systemu opieki zdrowotnej. Przy takiej wykładni zachowane zostaje prawo właściwej instytucji do odmowy wydania zgody koniecznej do pokrycia kosztów opieki szpitalnej w innym państwie członkowskim, przy braku szczególnych okoliczności pozwalających sądzić, że termin oczekiwania zaoferowany zainteresowanemu przekracza termin medycznie możliwy do. przyjęcia w jego przypadku." Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza zdaniem Sądu twierdzeń organu jakoby rodzice P. M. nie podjęli próby znalezienia innego niż W. ośrodka mogącego wykonać przedmiotową operację na terenie kraju. W zakresie możliwości zwrócenia się rodziców małoletniej o uzyskanie uprzedniej zgody, organ powinien poddać analizie przypadek medyczny małoletniej P. M. i związane z tym okoliczności przebiegu jej leczenia. Wyrok ETS wskazuje bowiem na możliwość domagania się refundacji kosztów leczenia zagranicznego w sytuacji, kiedy warunki uzyskania uprzedniej zgody na leczenie zagraniczne są nieuzasadnione i nieproporcjonalne. W tym kontekście należy przywołać następujące tezy uzasadnienia wyroku: -"114 Niemniej konieczne jest, by warunki ustalone dla przyznania takiej zgody były uzasadnione w świetle wymogów wyżej wymienionych i by spełniały wymóg proporcjonalności, przywołany w pkt 106 niniejszego wyroku (zob. podobnie ww. wyroki w sprawie Smits i Peerbooms, pkt 82, jak również w sprawie Muller-Faure i van Riet, pkt 83)." * "115 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że system uprzedniej zgody nie może uzasadniać uznaniowości władz krajowych, pozbawiającej skuteczności (effet utile) postanowienia wspólnotowe, zwłaszcza dotyczące jednej z podstawowych swobód, jak w przedmiotowej sprawie przed sądem krajowym (zob. ww. wyroki w sprawach Smits i Peerbooms, pkt 90, jak również w sprawie Muller-Faure i van Riet, pkt 84, oraz orzecznictwo przywołane w tych punktach)." * "116 Stąd, aby system uprzedniej zgody był uzasadniony, nawet gdy odstępuje od podstawowej swobody tego rodzaju, powinien on w każdym razie być oparty na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych wcześniej kryteriach w celu zakreślenia ram uznania władz krajowych, aby nie przerodziło się ono w dowolność. Taki system udzielania zgody musi ponadto opierać się na systemie proceduralnym łatwo dostępnym i gwarantującym, że wniosek o zgodę będzie rozpatrzony obiektywnie i bezstronnie w rozsądnym terminie, a ewentualna odmowa udzielenia zgody będzie ponadto mogła zostać zaskarżona do sądu (ww. wyroki w sprawie Smits i Peerbooms, pkt 90, jak również w sprawie Muller-Faure i van Riet, pkt 85)." Skoro zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 i 3 kpa przez to, że nie zawierają rozstrzygnięcia w sprawie żądania skarżącej, o którym wypowiadają się dopiero w uzasadnieniach oraz nie odnoszą się co najważniejszego zarzutu (że brak uprzedniej zgody na podjęcie leczenia zagranicznego, w okolicznościach sprawy nie jest przeszkodą do refundacji poniesionych kosztów leczenia) i nie dokonują kompleksowej analizy Wyroku ETS, podlegają uchyleniu. Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach oparto na przepisie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło