II GZ 27/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Ol 540/07 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Postanowieniem z 21 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 2 sierpnia 2007 r., oddalającego skargę S. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Sąd pierwszej instancji oparł się na następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 18 września 2007 r. S. K. wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła jednocześnie o wydanie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 2 sierpnia 2007 r. wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 9 października 2007 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w O. przyznał S. K. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata. Rozpoznając wniosek skarżącej o wydanie odpisu zapadłego w dniu 2 sierpnia 2007 r. wyroku wraz uzasadnieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r. odmówił sporządzenia uzasadnienia, wskazując na przekroczenie przez skarżącą terminu do wystąpienia z takim żądaniem. W dniu 26 listopada 2007 r. do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącej, wraz z udzielonym mu w dniu 12 listopada 2007 r. pełnomocnictwem, o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 2 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007 r. odmówił przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że okoliczności powołane we wniosku, odnoszące się do nieobecności strony na rozprawie, na której zapadł wyrok z powodu błędnego przeświadczenia, że rozprawa ta dotyczyć będzie skargi wniesionej na inną decyzję (której rozstrzygniecie, jak wyjaśniono, nie miało dla skarżącej tak istotnego znaczenia), nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu, a przeciwnie - świadczy o niedochowaniu staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc, że skarżąca nie dopuściła się niedbalstwa, ponieważ gdy zorientowała się, że wydany wyrok dotyczy interesującej ją decyzji, złożyła wniosek o sporządzenie jego uzasadnienia, co oznacza, że podjęła wszystkie wymagane od niej czynności. W piśmie z dnia 8 stycznia 2008 r. S. K. dodatkowo wyjaśniła, że z zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy w dniu 2 sierpnia 2007 r. nie wynikało, że w tym dniu zapadnie wyrok, w związku z czym nie występowała o doręczenie jego odpisu wraz z uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). Zgodnie zaś z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z okoliczności ustalonych w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wynika, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo pouczył skarżącą o tym, iż niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy i że sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która była nieobecna na rozprawie z powodu pozbawienia wolności oraz wyjaśnił konieczność złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, co jednoznacznie wynika z treści pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie. Podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji w przesłanym zawiadomieniu wyraźnie wskazał, iż rozprawa wyznaczona w dniu 2 sierpnia 2007 r. (godz. 10:30) dotyczyć miała skargi skarżącej na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] marca 2007 r., nr [...], czyli właśnie tej sprawy, która jak wynika z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, miała szczególnie istotne znaczenie dla skarżącej. W sytuacji zatem, gdy strona została w sposób możliwie dokładny poinformowana zarówno o przedmiocie wyznaczanej sprawy, jak i trybie procedowania, za przejaw niedbałości, czy też niestaranności w działaniu należy traktować zachowania polegające na niezapoznawaniu się z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o rozprawie, jak i pomimo niestawiennictwa na rozprawie późniejsze niewyrażanie zainteresowania tym, co podczas rozprawy miało miejsce. Niezależnie jednak od tak ocenianego przez Sąd zachowania skarżącej w zakresie uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny przed przejściem do oceny tego, czy czynność polegającą na niedochowaniu terminu była zawioniona, winien był w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności ustalić, czy wniosek skarżącej o przywrócenie terminu spełniał wymagania formalne, a w szczególności czy został złożony w wymaganym terminie. Zgodnie z powoływaną już wyżej ustawową regulacją, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu należy w rozpoznawanej sprawie wiązać z dowiedzeniem się przez skarżącą, że sprawa rozstrzygnięta przez Sąd w dniu 2 sierpnia 2007 r. (sygn. II SA/Ol 540/07) dotyczyła sprawy, którą skarżąca była szczególnie zainteresowana, skoro podany we wniosku o przywrócenie terminu powód spóźnienia skarżąca łączyła z "błędnym przeświadczeniem, że wspomniana rozprawa dotyczyć będzie skargi wniesionej na decyzję nr [...]" (sprawy o sygn. II SA/Ol 539/07, rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. w dniu 18 września 2007 r.). Omawiany błąd w określeniu zaskarżonych do Sądu spraw został wyeliminowany w dniu 18 września 2007 r., albowiem, jak wskazała skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, "w chwili, gdy Skarżąca zorientowała się, że rozprawa oraz wydany na niej wyrok dotyczy skargi na decyzję nr [...], złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku" (s. 2-3 wniosku). Podobne wyjaśnienia zawarte są w uzasadnieniu zażalenia na zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając, że skarżąca jednocześnie wraz z wymienionym wnioskiem w dniu 18 września 2007 r. zwróciła się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika w ramach przysługującego jej prawa pomocy, siedmiodniowy termin do złożenia w sposób skuteczny wniosku o przywrócenie terminu, winien być liczony - w sytuacji ustanowienia przez Sąd pełnomocnika dla skarżącej - od chwili podpisania przez nią pełnomocnictwa, tj. od dnia 12 listopada 2007 r. Co najmniej w tym dniu pełnomocnik skarżącej miał bowiem możliwość zapoznania się ze sprawą, a w związku z uświadomioną sobie przez skarżącą pomyłką (co nastąpiło, jak wskazano, już w dniu 18 września 2007 r.), winien wystąpić, pełniąc rolę profesjonalnego pełnomocnika strony, o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej. Mając na uwadze powyższe, wniesiony w rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu z dnia 26 listopada 2007 r. został złożony z przekroczeniem terminu, określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Winien być zatem przez Sąd odrzucony, stosownie do normy art. 88 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia to, że pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu po doręczeniu postanowienia z dnia 14 listopada 2007 r., odmawiającego sporządzenia uzasadnienia wyroku, ponieważ przyczyna uchybienia terminu nie była związana z brakiem wiedzy co do samego faktu uchybienia terminu, ale dotyczyła pomyłki w prawidłowym określeniu decyzji zaskarżonej do Sądu, czy też, jak wyjaśniono w zażaleniu - braku wiedzy o tym, że na rozprawie mógłby zapaść wyrok - i ta przyczyna odpadła, jak podała sama strona, w dniu 18 września 2007 r. Z powyższych względów, wniosek o przywrócenie terminu powinien być przez stronę reprezentowaną przez powołanego z urzędu pełnomocnika złożony do dnia 19 listopada 2007 r., jeżeli się uwzględni określoną w sprawie przyczynę niewystąpienia o sporządzenie uzasadnienia w przewidzianym prawem terminie. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w zażaleniu zarzuty okazały się niezasadne, a jednocześnie zaskarżone postanowienie okazało się wadliwe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 w związku z art. 197 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji