I OSK 1694/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Joanna Runge -Lissowska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Marek Gorski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 833/07 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 833/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. W. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]. Decyzją tą utrzymana została w mocy decyzja tegoż Szefa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], którą, na podstawie art. 122 ust. 1 i art. 128 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), odmówiono H. W. wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w latach 2000–2001. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśniał następująco: Bezsporne jest, że H. W. rozkazem personalnym z [...] września 2005 r. został z dniem [...] lutego 2006 r. zwolniony ze służby, na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW i do tego dnia nie wykorzystał przysługującego mu urlopu za lata 2000–2001. Zgodnie z art. 128 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, funkcjonariusz zwolniony ze służby, m.in. na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4, otrzymuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe. Przepis ten jest usytuowany w rozdziale "Uposażenia i inne świadczenia pieniężne funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu", który w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z uposażeniami i innymi świadczeniami pieniężnymi, a wobec tego, stosownie do art. 122 ust. 1 ustawy, roszczenie o ekwiwalent, który jest innym świadczeniem – co wynika z art. 123 ust. 1 pkt 5 świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby – ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że roszczenie za urlopy za lata 2000–2001 stały się wymagalne najpóźniej w dniu 31 marca 2001 i 31 marca 2002 r. (w zw. z art. 96 ust. 4), a zatem przedawniły się w dniach 1 kwietnia 2004 r. i 1 kwietnia 2005 r. Na marginesie należy zgodzić się ze skargą, że roszczenie o zaległy urlop nie ulega przedawnieniu, jednak skarżący nie dochodzi urlopu w naturze, ale ekwiwalentu, a to nie są te same instytucje prawne. Specyfika służby może powodować, że funkcjonariusz nie będzie miał możliwości wykorzystania urlopu, ale w takiej sytuacji ustawodawca daje gwarancje funkcjonariuszowi wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, gdyż na mocy art. 122 ust. 2 ustawy właściwy organ może nie uwzględnić przedawnienia. Reprezentowany przez radcę prawnego, H. W. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 96 ust. 4 , art. 11 ust. 1, art. 123 ust. 1 i art. 128 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) poprzez przyjęcie, że roszczenia dotyczące ekwiwalentu pieniężnego za zaległe urlopy dotyczące lat 2000–2001 stały się wymagalne w dniu 31 marca 2001 r. (za rok 2000) i w dniu 31 marca 2002 r. (za rok 2001), 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez brak ustosunkowania się do zarzutu skarżącego dotyczącego uznania roszczenia o zaległe urlopy wypoczynkowe przez organ administracji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w świetle ustawy o ABW oraz AW roszczenie funkcjonariusza o urlop wypoczynkowy nie ulega przedawnieniu, a to stanowisko podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny, a wobec tego dopóki trwa służba funkcjonariusz może wykorzystać urlop, w tym zaległy i w związku z tym nie powstaje uprawnienie do ekwiwalentu. To uprawnienie wiąże się ze zwolnieniem ze służby i od dnia zwolnienia nabywa on roszczenie o wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, które ulega przedawnieniu z upływem 3 lat. Skoro skarżący został zwolniony z dniem [...] lutego 2006 r. to od tego dnia nabył roszczenie o ekwiwalent za urlop zaległy, w tym za lata 2000–2001, a okres przedawnienia upływa [...] lutego 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istotne w sprawie jest to, czy można przyjąć, że roszczenie funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu o urlop wypoczynkowy nie przedawnia się, tak jak to uznał zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i twierdzi skarżący. Jeśliby stanąć na takim stanowisku, to oznacza to, że skarżący ma rację i urlop zaległy może być wykorzystany przez funkcjonariusza w każdym czasie, aż do zakończenia trwania stosunku służbowego. W takim razie ekwiwalent za urlop zaległy stawałby się wymagalny z dniem zwolnienia ze służby, jak podnosi skarżący, gdyż inny wniosek, przy założeniu nieprzedawnialności roszczenia o udzielenie urlopu, byłby nielogiczny. Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), dalej "ustawa o ABW", kompleksowo reguluje uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy, w tym prawo do urlopu i ekwiwalent za urlop, bez odsyłania do przepisów prawa pracy. Jednak należy mieć na uwadze, że urlop jest instytucją prawa pracy, zatem nie jest niemożliwe odwołanie się do reguł wynikających z tego prawa, a dotyczących stosunków pracy nawet wtedy, gdy przepisy odrębne, jak ustawa o ABW, całościowo regulują stosunek pracy, bez odsyłania do tego prawa. Z prawa pracy wynika, iż roszczenie o udzielenie urlopu wypoczynkowego przedawnia się z upływem 3 lat od dnia kiedy stało się wymagalne. Takiemu unormowaniu podlegają wszyscy zatrudnieni i czynienie wyłomu wobec niektórych tylko grup zatrudnionych, jakimi są funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu naruszałoby, wynikającą z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zasadę równości wobec prawa. Stosunek służbowy funkcjonariuszy ABW oraz AW jest niczym innym jak stosunkiem pracy, tyle że inaczej nazwanym, co wynika ze specyfiki służby. Skoro tak to w sytuacji gdy jakaś kwestia nie została wyraźnie uregulowana w ustawie o ABW, a związana ze stosunkiem pracy, należy się odwołać do zasad prawa pracy. Wobec tego należy przyjąć, że jeżeli idzie o roszczenie funkcjonariuszy o udzielenie urlopu wypoczynkowego podlega ono takim samym rygorom co do przedawnienia, jakie wynikają z prawa pracy dla wszystkich pracowników. Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy o ABW funkcjonariuszowi przysługuje prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego, a urlop powinien być wykorzystany stosownie do art. 96 ust. 4 – w danym roku kalendarzowym, a jeżeli funkcjonariusz tego nie uczynił do końca 3 miesiąca następnego roku. Oznacza to, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia roszczenia o udzielenie urlopu następuje bądź z końcem roku kalendarzowego, na który urlop przysługuje, bądź najpóźniej z końcem pierwszego kwartału roku następnego, jeżeli urlop został przesunięty z przyczyn leżących po stronie funkcjonariusza lub jego pracodawcy (por. wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2001 r. I PKN 367/00). Niewykorzystany przez funkcjonariusza urlop wypoczynkowy zamienia się w ekwiwalent pieniężny w przypadku zwolnienia ze służby, jak to przewiduje art. 128 ustawy o ABW, przy czym gdy idzie o zwolnienie na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 – jak to miało miejsce w przypadku skarżącego – art. 128 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z nim funkcjonariuszowi zwolnionemu służy ekwiwalent za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia oraz za urlopy zaległe. Jeżeli chodzi o urlopy zaległe to oczywistym jest, że ekwiwalent służy za urlopy, co do których roszczenie o ich udzielenie nie uległo przedawnieniu. Za urlopy zaległe, ale takie co do udzielenia których roszczenie uległo przedawnieniu, ekwiwalent pieniężny nie może przysługiwać. Przepisy ustawy o ABW przewidują przedawnienie roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych. Art. 123 ust. 1 wśród świadczeń pieniężnych wymienia w pkt 5 roszczenia związane ze zwolnieniem ze służby, a takim jest, stosownie do cytowanego wyżej art. 128 ust. 1 pkt 2, ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Roszczenie z tytułu ekwiwalentu za urlop przedawnia się, zgodnie z art. 122 ust. 1, z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne. Ponieważ ekwiwalent za urlop służy tylko w razie zwolnienia ze służby roszczenie o jego wypłatę staje się wymagalne z dniem zwolnienia i z tym dniem rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia. Oczywiście dotyczy to roszczenia za urlop zaległy, ale nie przedawniony. W niniejszej sprawie zarówno organy jak i Wojewódzki Sąd stanęły na stanowisku, że roszczenie o ekwiwalent za urlop zaległy za lata 2000–2001 przedawniło się i z taką oceną należy się zgodzić, choć z uzasadnieniem wyżej wskazanym. W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu odpowiada prawu i wobec tego orzec jak w sentencji, oddalając skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).