I SA/Wa 993/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Maria Tarnowska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpoznania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1996 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosku Z. J. i L. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 1997 r., nr [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 1996 r., nr [...] o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku J. J. i Z. J. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1956 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 16 września 1997 r. J. J. i Z. J. wnieśli o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1956 r. o odmowie przyznania B. J. i spadkobiercom D. J. prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hip [...]. Wezwaniem z dnia 1 października 1996 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 64 § 2 KPA, wezwało wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o: kopię kwestionowanego orzeczenia administracyjnego, wskazanie przyczyn nieważności, dokumenty potwierdzające prawo własności B., K. i T. J. oraz stan prawny do przedmiotowej nieruchomości, wskazanie wszystkich stron postępowania i ich adresów zamieszkania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 1996 r., nr [...] orzekło o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku J. J. i Z. J. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1956 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wezwanie o uzupełnienie wniosku zostało doręczone stronom w dniach 4 i 7 października 1996 r. W dniu 7 października 1996 r. wnioskodawcy uzupełnili częściowo swój wniosek o kopię aktu notarialnego kupna nieruchomości oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po B., K. i T. J., lecz nie wskazali wszystkich stron postępowania i ich adresów, nie wskazali też przyczyn kwestionowania przedmiotowego orzeczenia oraz nie doręczyli jego kopii. W dniu 18 listopada 1996 r. Z. J. i L. J., złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1996 r. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że niedoręczenie na czas żądanych dokumentów wynikało z braku doświadczenia w załatwianiu tego typu spraw. Wymagane przez organ orzeczenie administracyjne nie mogło być dostarczone w ciągu 7 dni, ponieważ nie było w posiadaniu wnioskodawców. Orzeczenie to zostało skierowane pod niewłaściwy adres, tj. na ul. [...], gdzie B. J. nigdy nie mieszkała. Wnioskodawcy podali, że o istnieniu takiego orzeczenia dowiedzieli się z pisma Dzielnicy-Gminy [...], które było odpowiedzią na ich wniosek o zwrot nieruchomości złożony w Urzędzie Dzielnicy dnia 12 listopada 1991 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 1997 r. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 1996 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przed wydaniem kwestionowanej decyzji prawidłowo wezwano strony do uzupełnienia wniosku. Poza tym, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strony nie wskazały, aby zaszły jakieś nadzwyczajne okoliczności, które mogły utrudnić dostarczenie wymaganych dokumentów. Jak wynika z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strony postępowania o istnieniu orzeczenia administracyjnego z dnia [...] sierpnia 1956 r. dowiedziały się z pisma Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 16 stycznia 1992 r., a zatem ponad cztery lata przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia. Zdaniem organu, osoby zainteresowane pozytywnym załatwieniem sprawy winny dysponować kopią orzeczenia w stosunku, do którego żądają stwierdzenia nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić wyłącznie z przyczyn określonych w art. 156 KPA, stąd też konieczne było sprecyzowanie zarzutów w stosunku do kwestionowanego orzeczenia. Wnioskodawcy nie uczynili zadość wezwaniu organu, ponieważ nie podali przepisów prawa, które zostały naruszone przy wydaniu orzeczenia administracyjnego. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 1997 r. Z. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się anulowania orzeczenia administracyjnego z dnia [...] sierpnia 1956 r. W uzasadnieniu podniósł, że przyczyną ubiegania się o unieważnienie krzywdzącej decyzji i przywrócenie posiadania nieruchomości przy ul. [...] jest fakt nierozpatrzenia odwołania od orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1956 r., o czym świadczą pisma Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 16 stycznia 1992 r. i 10 grudnia 1996 r. oraz to, że odebrana dawnym właścicielom nieruchomość nie została wykorzystana pod użyteczność publiczną, co stanowi jaskrawe naruszenie prawa w obecnych warunkach ustrojowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie, skoro Z. J. w skardze nie podniósł żadnych nowych okoliczności, które mogły mieć wpływ na zajęte przez organ stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wniosek J. J. i Z. J. złożony Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. w dniu 17 września 1996 r., zawierał żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1956 r., nr [...] o odmowie przyznania własności czasowej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły więc przepisy KPA, w szczególności przepisy Działu II Rozdziału 13 KPA (art. 156-159 Kodeksu). Z przepisów tych wynika, że organ nadzoru może załatwić sprawę poprzez: 1) rozstrzygnięcie sprawy (art. 104 § 1 KPA) i (w zależności od okoliczności) wydanie: - decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 157 § 3 KPA), - decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 158 § 1 KPA), - decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 2 KPA) 2) zakończenie sprawy w inny sposób (art. 104 § 2 KPA) - wydanie decyzji o umorzeniu postępowania nadzorczego (art. 105 KPA). Z przedstawionego wyżej stanu prawnego wynika więc, że w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] sierpnia 1956 r., nie było możliwe wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji o pozostawieniu podania bez rozpoznania, skoro przepis art. 64 § 2 KPA nie przewiduje w tym przypadku działania przez organ w formie aktu administracyjnego. Brak również przepisu prawa materialnego, który wskazywałby taką formę działania organu w niniejszej sprawie. Sąd zauważa, że instytucja "pozostawienia podania bez rozpoznania", o której mowa w art. 64 KPA znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie zostało jeszcze wszczęte (podanie obarczone brakami formalnymi nie wywołuje procesowego skutku wszczęcia postępowania w sprawie). Nie można więc uznać, że wydanie decyzji o pozostawieniu podania bez rozpoznania znajduje podstawę prawną w art. 104 KPA, skoro w tym przypadku nie załatwia się sprawy administracyjnej - nie rozstrzyga się o istocie sprawy, ani nie kończy się sprawy w inny sposób. Pozostawienie podania bez rozpoznania ma zatem charakter czynności materialno-technicznej, o której podjęciu organ zawiadamia stronę w formie pisma informacyjnego (art. 9 KPA). W oparciu o powyższe wywody należało więc stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydając decyzję z dnia [...] października 1996 r. na podstawie art. 64 § 2 KPA orzekło bez podstawy prawnej, natomiast utrzymując tę decyzję w mocy dopuściło się wydania decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. z rażącym naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 KPA. Zatem obie wydane w sprawie decyzje obciążone są kwalifikowanymi wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA, co nakazuje stwierdzenie ich nieważności, wobec nie wystąpienia przeszkody wymienionej w art. 156 § 2 KPA. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że przepisy prawa nie przewidują, aby wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego - wydanego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) - miał charakter sformalizowany. Do skutecznego wszczęcia postępowania wystarczy, że żądanie stwierdzenia nieważności zawiera elementy wskazane w art. 63 § 2 KPA. W niniejszej sprawie nie znajdowała zatem zastosowania instytucja pozostawienia podania bez rozpoznania, uregulowana w art. 64 KPA, lecz instytucja wezwania, o której mowa w art. 50 i art. 52 KPA. Wbrew temu co twierdzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., to do obowiązku organu nadzoru należało zgromadzenie akt dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...], nr hip [...] (art. 52 KPA) i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1 KPA) oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania i zapewnienie w nim udziału wszystkim stronom (art. 10 § 1 KPA), a także (zakładając że wniosek pochodzi od strony, czego Sąd wobec braku akt dotyczących nieruchomości, nie mógł ustalić) ustalenie z urzędu, czy w stosunku do kwestionowanego orzeczenia administracyjnego zachodzą podstawy nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 KPA, bądź przeszkody wskazane w art. 156 § 2 KPA. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.