II OSK 1811/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski NSA Anna Łuczaj Sędziowie NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 53/07 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. J.. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] września 2006 r., wydaną na podstawie m.in. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), cofnięto A. J.. pozwolenie na broń myśliwską do celów łowieckich, przyznane na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w S A. J.. skazany został za czyn polegający na prowadzeniu pojazdu na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości (czyn z art. 178a § 1 kk). Zgodnie zaś z treścią art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeśli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. W myśl zaś art. 15 ust. 1 pkt 6 pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W ocenie organu I instancji w rozpatrywanym przypadku nie można było mówić o przypadkowym i nieświadomym naruszeniu przepisów prawa, gdyż prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości (3,2 promila alkoholu we krwi) oznacza godzenie się na ewentualne tragiczne następstwa tego czynu. Odwołanie od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie złożył A. J... W uzasadnieniu stwierdził, że nie można przypisać mu świadomego naruszenia prawa. Podniósł, że sporadycznie i niezwykle rzadko zdarzało mu się spożywać alkohol, zawsze - poza tym jednym przypadkiem - w bardzo niewielkich ilościach. Nie znając dotychczas reakcji swojego organizmu i swojej psychiki na zwiększoną ilość spożytego alkoholu, utracił świadomość tego co robi. Po zaistniałym zdarzeniu postanowił wystrzegać się spożywania alkoholu, nawet w małych ilościach. Rozumiejąc swój błąd zwrócił się do Sądu Rejonowego w S o wyrażenie zgody na dobrowolne poddanie się karze. Nie zachodziła zatem, w jego ocenie, obawa, że znowu zdarzy mu się popadnięcie w stan nieświadomości, będący wynikiem stanu nietrzeźwości. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego katalog przestępstw, których popełnienie może wzbudzić obawy co do zgodnego z prawem użycia broni palnej, nie jest zamknięty. Dyspozycja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi dla organów Policji jedynie wytyczną interpretacyjną w sprawach cofnięcia pozwolenia na broń. Daje to organom możliwość oceny postępowania posiadacza broni w kontekście dyspozycji tego przepisu także w przypadku popełnienia przez niego innych rodzajów przestępstw, osądzonych prawomocnym wyrokiem skazującym lub o popełnienie których postawiono mu zarzut w postępowaniu karnym. W zakresie ustalania przesłanek faktycznych i prawnych cofnięcia prawa do posiadania broni, prawomocne wyroki sądów, potwierdzające fakt popełnienia przestępstwa, wiążą organy Policji w postępowaniu administracyjnym. Skoro A. J.. popełnił przestępstwo z art. 178a § 1 kk, to utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni w kontekście dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Prowadząc pojazd na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości naraził on na uszczerbek nie tylko własne życie lub zdrowie, ale także innych uczestników ruchu. Chociaż popełniony przez stronę czyn nie został wymieniony w kodeksie karnym jako przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu (godzi w bezpieczeństwo w komunikacji), to jednak, w ocenie organu odwoławczego, dla dóbr tych stanowił istotne zagrożenie. Rodzaj i okoliczności popełnionego przez stronę przestępstwa pozwalały sformułować wniosek, iż nie daje ona rękojmi, iż w stanie nietrzeźwości nie sięgnie po posiadaną broń palną i nie użyje jej w celach, o których mowa w tym przepisie. Oceny tej nie zmieniło zobowiązanie strony, że nie będzie spożywać alkoholu. Nie znosiło to bowiem faktu popełnienia przez nią przestępstwa z art. 178 a § 1 kk oraz nie zlikwidowało obawy, że może użyć broni sprzecznie z prawem. Na decyzję ostateczną skargę złożył A. J.., zarzucając jej naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez niezasadne zaliczenie go do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że podstawowym problemem prawnym w rozpatrywanej sprawie była ocena, czy organy Policji, w związku z faktem popełnienia przez skarżącego przestępstwa, miały prawo do zastosowania wobec skarżącego sankcji (cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską), przewidzianej w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w związku z zaliczeniem go do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ww. ustawy. W motywach wyroku Sąd I instancji wskazał, że dostęp do broni ma w polskim systemie prawnym charakter szczególnie reglamentowany, a od osób, które uzyskały to uprawnienie wymaga się szczególnych kwalifikacji moralno-etycznych. W rozpatrywanej sprawie skarżący został skazany za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, polegające na prowadzeniu pojazdów w ruchu lądowym, po drogach publicznych, w stanie nietrzeźwości. W konsekwencji rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy podstawą cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń była uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a więc może naruszyć ogólną zasadę przemawiającą za przyznaniem pozwolenia na broń, czy też - i w jakim zakresie - powinien w rozpatrywanym przypadku zostać również uwzględniony fakt popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 178a § 1 kk, związany z jego działaniem w kwalifikowanym stanie nietrzeźwości. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postępowanie organów Policji odpowiadało wymogom określonym przepisach prawa i było zgodne z dotychczasową linią orzecznictwa. Zasadnie organy uznały, że strona posiadająca pozwolenie na broń nie popełniła przestępstwa, które zostało wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, wskazując jednocześnie, że sam fakt skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego za czyn z art. 178a § 1 kk może rodzić obawę, o której mowa w tym przepisie. Nieodpowiedzialne zachowanie, stanowiące naruszenie porządku prawnego w sposób szczególny, bo w stanie nietrzeźwości, podważało domniemanie, iż osoba ta będzie użytkowała broń w sposób zgodny z interesem porządku publicznego. Sąd zaaprobował ocenę organów, że zachowanie strony świadczyło o jej lekceważącym stosunku do obowiązującego prawa i jej skrajnej nieodpowiedzialności - popełniając bowiem tego rodzaju przestępstwo narażała na uszczerbek życie lub zdrowie nie tylko swoje, ale także innych uczestników ruch drogowego. Taka postawa nie dawała gwarancji przestrzegania przez stronę przepisów ustawy o broni i amunicji, zwłaszcza dotyczących bezpiecznego posiadania i używania broni palnej. Skoro prawo do posiadania broni jest prawem wyjątkowym, to może je posiadać jedynie osoba o nieskazitelnej opinii, a skazanie prawomocnymi wyrokami sądu za określone wyżej czyny taką opinię podważa. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2007 r. skargę kasacyjną złożył A. J... Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji popełnionych przez organ odwoławczy naruszeń procedury administracyjnej, to jest art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 kpa i odmowę uchylenia decyzji Głównego Komendanta Policji w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie wykazał, na jakiej podstawie przyjął, iż w zaistniałym stanie faktycznym spełniona została przesłanka uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, wskazana w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wskazując na powyższe naruszenie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący bezspornie został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 178a k.k., jednakże art. 15 ust. 1 pkt 6 nie zawiera w swoim katalogu przestępstwa tego rodzaju, natomiast wymaga istnienia uzasadnionej obawy, którą należy wskazać w każdym konkretnym przypadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak również organy Policji, nie wykazały, by A. J.., poza jednym przypadkiem kierowania pojazdem mechanicznym po spożyciu alkoholu, dopuścił się kiedykolwiek naruszenia zasad bezpieczeństwa związanego z bronią palną. Organy administracji w każdym przypadku naruszenia prawa przez osobę posiadającą pozwolenie na broń winny w sposób indywidualny badać okoliczności związane z gwarancją bezpieczeństwa i porządku publicznego. W szczególności winny brać pod uwagę dotychczasowy sposób zachowania zainteresowanego, jego indywidualne cechy, które znajdują odzwierciedlenie w opiniach osób przebywających najbliżej zainteresowanego. Wszelkie opinie wydane w sprawie skarżącego były pozytywne, ani wcześniej ani później skarżący nie był karany za jakiekolwiek przestępstwa. Stąd niezrozumiałe jest wskazywanie w uzasadnieniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny "czynów, za które został skazany prawomocnymi wyrokami, i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem". Ani w zakresie cech charakteru skarżącego ani jego dotychczasowego postępowania nie przeprowadzono postępowania dowodowego, które miałoby wskazywać na istnienie przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) organy Policji uprawnione są do podjęcia decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w sytuacji zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że wyraża on potrzebę wyeliminowania sytuacji, w których pozwolenie na broń może być przyznane osobom mogącym jej użyć niezgodnie z celem, któremu jej posiadanie ma służyć. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego głównym celem takiej regulacji jest zapewnienie kontroli organów administracji nad przyznawaniem pozwoleń na broń. Z tego względu organy Policji posiadają uprawnienia w zakresie odmowy przyznawania pozwoleń na posiadanie broni oraz cofania pozwoleń wcześniej wydanych w sytuacji, gdy posiadanie przez konkretną osobę broni mogłoby przynieść negatywny skutek w postaci wystąpienia zagrożenia interesu bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Za nadrzędny cel przyświecający ustawodawcy przy wprowadzeniu do systemu prawnego takiego unormowania należy uznać zatem ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego. Prawo do posiadania broni nie należy w Polsce do wolności i praw obywatelskich, jest to uprawnienie ściśle reglamentowane, również w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania winny być badane w sposób restrykcyjny, a możliwość cofnięcia pozwolenia nie może być postrzegana jako zamach na swobody obywatela lecz jako działanie prewencyjne, prowadzące do zapewniania szeroko rozumianego bezpieczeństwa. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, określający negatywne przesłanki wyłączające możliwość wydania pozwolenia na broń, mający charakter bezwzględnie wiążący, w zestawieniu z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, oznacza, że cofnięciu podlega pozwolenie na broń wydane m.in. osobom, którym z określonych w tym przepisie przyczyn pozwolenie takie nie powinno być w ogóle wydane. Zastosowanie przez organy Policji powołanych przepisów jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, czyli co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazanych prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw. Tak więc przepis ten ma zastosowanie przede wszystkim do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw w nim wskazanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący skazany został prawomocnym wyrokiem za przestępstwo określone w art. 178a k.k., a więc nie za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W takiej sytuacji, rozpoznając sprawę cofnięcia pozwolenia na broń, nie można powołać się jedynie na fakt skazania prawomocnym wyrokiem. Warunkiem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest bowiem wykazanie przez organy administracji w toku postępowania, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy popełnieniem przez skarżącego określonego przestępstwa (w tym przypadku przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji), a uzasadnioną obawą użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przy czym chodzi tutaj o tzw. adekwatny związek przyczynowy, tzn. taki, który pozwala na uznanie prawnej doniosłości tych następstw, które dla ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności faktycznych są typowe, a na odrzuceniu takich, które należy ocenić jako niezwykłe, nietypowe. Dlatego też, dla oceny wystąpienia przesłanki cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni, niezbędne jest wzięcie pod uwagę nie tylko faktu popełnienia przez skarżącego przestępstwa, ale także innych okoliczności faktycznych występujących w sprawie. Okolicznością taką jest fakt, że skarżący popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji polegające na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Nie ulega wątpliwości, że czyn ten pośrednio godzi w życie i zdrowie człowieka. Nie sposób bowiem zakwestionować oceny, że jazda samochodem po drodze publicznej w stanie nietrzeźwym stanowi naruszenie bezpieczeństwa na tej drodze i stwarza potencjalne zagrożenie dla życia i zdrowia wszystkich jej użytkowników. Logiczne zatem i w pełni uzasadnione jest rozumowanie, że skoro skarżący, będąc w stanie nietrzeźwym, wsiadł do samochodu i prowadził pojazd po drodze publicznej, to nie można wykluczyć sytuacji, iż w takim stanie mógłby także użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W tej sytuacji za trafne należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że pozytywna opinia skarżącego, zarówno w środowisku łowieckim, jak i społecznym, nie stanowi dowodu mogącego uzasadnić odmienne przekonanie, co do sposobu zachowania się skarżącego w przyszłości. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem pogląd Sądu I instancji, że powyższe upoważnia do dokonania oceny, że w przyszłości skarżący może użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Aprobata Sądu I instancji dla tak dokonanego przez organy orzekające wywodu wynikała z tego, że toku postępowania administracyjnego wykazano istnienie związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w sposób sprzeczny z porządkiem publicznym. Nie doszło zatem do naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Pamiętać przy tym należy, że końcowym efektem postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń jest wydanie na podstawie stosownych przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o broni i amunicji, konstytutywnej decyzji, kreującej obowiązek wynikający z tego tytułu. Naruszenie wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko wówczas, gdyby w efekcie tego naruszenia doszło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, uprawniających organ administracyjny do wydania decyzji we wskazanym przedmiocie. Innymi słowy niezbędne jest wykazanie, że przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego, ustalonego przez organy Policji niezgodnie z obowiązującą je procedurą doprowadziło ten Sąd do mylnego przekonania, iż organy wydały zasadną decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń myśliwską. Ustalenia stanu faktycznego sprawy pozostają bowiem w tym przypadku w ścisłym związku z błędnym zastosowaniem (bądź niezastosowaniem) przepisów materialnoprawnych. Tymczasem jak wynika z treści skargi kasacyjnej, oparta jest ona wyłącznie na zarzutach natury procesowej. Jej autor nie kwestionuje zatem oceny Sądu co do poprawności zastosowania przepisów prawa materialnego, na podstawie których cofnięto skarżącemu pozwolenie na broń. Nie podważa tym samym oceny Sądu co do prawidłowości rozstrzygnięcia administracyjnego w tym zakresie. W związku z tym nie może też skutecznie twierdzić, że doszło do uchybienia normom proceduralnym w stopniu mającym znaczący wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie w świetle art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) daje podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku. Uchybienie to nie mogło być istotne, skoro nie doprowadziło zdaniem autora skargi kasacyjnej, do niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy o broni i amunicji. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 ppsa, orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu - adwokat A. C., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 ppsa. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.