I SA/Wa 1999/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. B. i K. B. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku znak:[...] oraz z dnia [...] grudnia 1996 roku znak:[...]. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] września 1996 roku, znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w T. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] na rzecz J. S. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 1996 roku znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w T. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] na rzecz M. S., J. S. i J. W. W dniu 1 czerwca 2006 r. (data prezentaty) A. B., W. B. i K. B. zwrócili się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku i z dnia [...] grudnia 1996 roku. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] czerwca 2006 roku, na podstawie art. 64 § 2 kpa, wezwał ich do uzupełnienia wniosku o dokumenty wskazujące na przysługujące im prawa do działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Odpowiadając na powyższe pismo wnioskodawcy wyjaśnili, iż w chwili obecnej A. B. i jej syn K. B. są właścicielami nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako działka nr [...] (dawniej działka nr [...]), natomiast W. B. jest właścicielem działki nr [...] (dawniej nr [...]). W wyniku podziału geodezyjnego pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne osiedla "[...]" w T., działki o numerach [...], [...], [...] i [...], położone w sąsiedztwie działek nr [...] i nr [...] zostały wydzielone pod drogę publiczną i przeznaczone na poszerzenie ulicy [...] - w celu poprawienia bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego. Ponadto wnioskodawcy wskazali, że część powierzchni w/w działek pełni rolę drogi dojazdowej do domu W. B. - znajdującego się na działce nr [...] oraz do domu, w którym mieszkają A. B. i K. B., a usytuowanego na działce nr [...]. Z tych względów powyższe decyzje Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku i z dnia [...] grudnia 1996 roku spowodowały, iż skarżący nie mogą korzystać z wjazdów na tył swoich posesji. Po rozpoznaniu powyższego wniosku A. B., W. B. i K. B. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 roku, nr [...] - wydaną na podstawie art. 157 § 3 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku i z dnia [...] grudnia 1996 roku. Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa wnioskodawca postępowania nadzorczego musi posiadać przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. W myśl art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie wnioskodawcy - A. B., W. B. i K. B. - nie wykazali interesu prawnego, uzasadniającego wystąpienie przez nich z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku i [...] grudnia 1996 roku. Nie posiadają oni tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu, a jedynie użytkują część gruntu jako dojazd do działek nr [...] i nr [...], stanowiących ich własność. Wojewoda uznał zatem, iż żądanie wnioskodawców poparte jest jedynie ich interesem faktycznym (użytkowanie gruntu do którego nie mają tytułu własności) i nie wynika z określonego przepisu prawa materialnego. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli A. B., W. B. i K. B. wskazując, iż zgodnie z art. 28 kpa są oni stronami postępowania, gdyż od 1980 roku do dnia dzisiejszego użytkują część powierzchni działek nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiących jedyny wjazd na tył ich posesji od ul. [...]. Po rozpoznaniu odwołania Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]. Minister podtrzymał stanowisko Wojewody, iż skarżącym nie służy przymiot strony w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku znak:[...] oraz z dnia [...] grudnia 1996 roku znak:[...] - dotyczących zwrotu nieruchomości. Nie wykazali oni, iż byli właścicielami przedmiotowych nieruchomości, a jedynie powoływali się na fakt użytkowania części tych nieruchomości jako wjazdu na tyły ich posesji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B., W. B. i K. B. wnosili o rozpatrzenie ich skargi i wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym podnosząc, że służy im przymiot strony z art. 28 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Istotą rozpoznawanej sprawy było ustalenie, czy A. B., W. B. i K. B. posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 157 § 2 kpa w związku z art. 28 i 156 §1 kpa, gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało ich do skutecznego złożenia do Ministra Budownictwa wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku i z dnia [...] grudnia 1996 roku. Stroną - jak to określa art. 28 kpa. - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego, uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie. To dopiero daje jej legitymację strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji administracyjnej organ nadzoru we wstępnej fazie postępowania ma obowiązek ustalenia, czy żądanie zgłoszone w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania. Jeśli tak jest i nie zachodzą przeszkody o charakterze przedmiotowym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego, organ wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to prowadzone jest z udziałem stron weryfikowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, bądź ich następców prawnych, a także innych podmiotów, jeżeli wykażą, że są stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Tak więc stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oprócz osób, które uczestniczyły w pierwotnym postępowaniu w charakterze stron, mogą być i inne osoby, które żądając stwierdzenia nieważności decyzji wykażą swój interes prawny lub obowiązek, czyli także ten, kto wykaże swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] września 1996 roku i z dnia [...] grudnia 1996 roku, bowiem nie wykazali interesu prawnego, uzasadniającego wystąpienie przez nich z takim wnioskiem - nie przedstawili żadnego tytułu prawno-rzeczowego do przedmiotowych nieruchomości. Skarżący zresztą nie podnosili argumentu, że są właścicielami nieruchomości podlegających zwrotowi, wskazali jedynie na fakt użytkowania części tego gruntu jako dojazdu do swoich działek nr [...] i nr [...], Stwierdzić należy zatem, iż żądanie A. B., W. B. i K. B. poparte jest jedynie interesem faktycznym i nie wynika z określonego przepisu prawa materialnego. Tym samym brak jest podstaw aby uznać, że są oni stroną w postępowaniu o stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących zwrotu nieruchomości poprzednim właścicielom. Zgodnie z art. 157 § 3 kpa w razie ustalenia, że o stwierdzenie nieważności wystąpił podmiot nie będący stroną, organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W tej sytuacji organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania nadzorczego na wniosek A. B., W. B. i K. B. - z uwagi na brak u nich legitymacji prawnej do żądania wszczęcia takiego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji.