II SA/Kr 1137/05

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska (spr) WSA Ewa Rynczak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącego J. G. kwotę 500 zł ( pięćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania . Decyzją z dnia [...] 2005 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta T., działając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane oraz art. 104 k.p.a., nakazał inwestorowi J. G. rozbiórkę obiektu budowlanego - wiaty magazynowej o konstrukcji stalowej wybudowanej na działce Nr 12 obręb [...] przy ul. [...] w T., dobudowanej do budynku gospodarczego na działce sąsiedniej Nr 13 obręb[...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wyniku oględzin ustalił, iż na w/w działce znajduje się obiekt budowlany o konstrukcji stalowej i wymiarach ok. 15,70m x 3,00 m. Konstrukcja obiektu wykonana jest z kątowników stalowych, pokrytych blachą, wspartych na słupkach stalowych osadzonych w betonowym podłożu, ze ścianami z blachy. Powyższe uprawnia do uznania jej za wiatę magazynową. Inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę, nie dokonywał również zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego obiektu. Organ stwierdził, że stanowiska stron postępowania dotyczące daty rozpoczęcia i zakończenia budowy są rozbieżne. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że wybudowane w latach 90-tych mniejsze zadaszenie było stopniowo rozbudowywane do obecnej wielkości i kształtu. W ocenie organu I instancji, jako wiarygodną datę zakończenia robót budowlanych, należy przyjąć rok 2004, przy czym nie ulega wątpliwości, że roboty te zakończono po dniu 1 stycznia 1995 r. W związku z tym organ uznał, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane. Organ I instancji wskazał, że art. 29 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy zwalnia inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jedynie w przypadku, gdy wiata spełnia warunki określone w tym przepisie, nie zwalnia jednak z obowiązku dokonania zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 1). Przedmiotowa wiata nie jest "budynkiem" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Nie jest również "obiektem małej architektury" stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 4. Należy ją zdaniem organu I instancji zakwalifikować jako "budowlę" czyli obiekt budowlany nie będący budynkiem ani obiektem małej architektury. Zasadą ustawy Prawo budowlane jest obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w przypadku wykonywania wszelkich robót budowlanych. Od zasady tej ustawa wprowadza wyjątki w art. 29. "Budowla" nie jest enumeratywnie wymieniona tym artykułem, a zatem budowa przedmiotowej wiaty magazynowej wymagała pozwolenia na budowę. Dla terenu na którym znajduje się działka inwestora brak jest obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestor nie dysponuje również ostateczną (na dzień wszczęcia postępowania) decyzją ustalającą warunki zabudowy dla w/w działki. Tym samym nie występują przesłanki określone w art. 48 ust. 2 ustawy i brak możliwości zalegalizowania przedmiotowej wiaty. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. G. wnosząc o jej uchylenie. Wskazał, że wykonanie konstrukcji wiaty miało miejsce i zostało zakończone w 1994 r. Wykonawcą konstrukcji był J. S. oraz jego syn P. Wymiana poszycia dachowego miała miejsce w 2000 r. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (znak:[...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo uznał przedmiotowy obiekt budowlany za wiatę będącą budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego. Podniósł następnie, że co do okresu budowy przedmiotowej wiaty w obecnym kształcie istnieją rozbieżności w oświadczeniach stron. Inwestor J. G. oświadczył, że w/w wiata została wybudowana w 1994r , pierwotnie jako obiekt mniejszy, następnie częściowo powiększany do obecnego stanu. Roboty budowlane związane z budową tego obiektu zostały zakończone w 1999r. Z kolei według oświadczenia M. B., potwierdzonego przez K. S., pierwotnie wiata o długości odpowiadającej długości garażu na działce nr 13 wybudowana została z końcem lat 90-tych, a jej powiększenie zakończono latem 2004 r. Organ odwoławczy, na podstawie dokumentów znajdujących się na k.3 i 18 akt organu I instancji, ustalił, że działka nr 12 obręb [...] w T. jest własnością T. G. oraz, że dla terenu obejmującego przedmiotową działkę dotychczasowy plan zagospodarowania przestrzennego utracił moc 31 grudnia 2002r, a dla przedmiotowego obiektu nie ustalono warunków zabudowy decyzją ostateczną. Jednakże z powołanych oświadczeń stron postępowania jednoznacznie wynika, że budowa spornej wiaty w istniejących obecnie gabarytach została zakończona po 1 stycznia 1995 r., tj. po wejściu w życie prawa budowlanego z 1994 r. Za niewiarygodne organ uznał twierdzenia inwestora zawarte w odwołaniu. Są one odmienne od oświadczeń złożonych do protokołu oględzin, który inwestor podpisał bez żadnych zastrzeżeń. Organ odwoławczy wskazał, że przed przystąpieniem do realizacji inwestor winien był uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. W związku z tym, iż inwestor taką decyzją nie dysponuje, zasadne jest prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie w trybie art. 48 prawa budowlanego. Organ podał, że również zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, obowiązującym w chwili realizacji spornej wiaty w pierwotnym kształcie, przed przystąpieniem do jej budowy inwestor winien był uzyskać pozwolenie na budowę. Wiata była budynkiem tymczasowym w rozumieniu § 4 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, to jest ,,budynkiem nie połączonym w sposób trwały z gruntem, skonstruowanym jako rozbieralny, jak baraki, kioski, obiekty o konstrukcji pneumatycznej i typu namiotowego lub budynkiem określonym w przepisach jako tymczasowy". Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka, która uniemożliwia legalizację przedmiotowej wiaty, bowiem w chwili wszczęcia postępowania przedmiotowa działka nie była objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego , a inwestor nie dysponował ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na jej wykonanie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. G. działający jako pełnomocnik syna T. G., wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. Zarzucił niewłaściwe oznaczenie strony zobowiązanej do dokonania rozbiórki. Wskazał, że inwestorem oraz właścicielem przedmiotowej wiaty jest jego syn T. G. J. G. podał, że nie występował w sprawie jako strona, a jedynie pełnomocnik syna T. G. Świadczy o tym zdaniem skarżącego protokół z dnia [...] 2005 r. Ponadto J. G. zarzucił, że w decyzji organu I instancji przypisano mu miejsce zamieszkania przy ul. [...] w T., podczas gdy on mieszka przy ul. [...] w T. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6, 7, 9 i 75 k.p.a. Podał, że zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w sprawie wiaty winny znaleźć zastosowanie przepisy wynikające z ustawy z dnia 24.X.1974 r. Prawo budowlane ponieważ stalowa konstrukcja wiaty z zadaszeniem została wykonana w całości w 1994 r. W 2000 r. wykonano tylko część ścianek osłonowych od strony granicy z sąsiednią działką, a także wymieniono pokrycie dachowe. Skarżący wskazał na umowę związaną z wymianą pokrycia dachowego oraz fakturę. Prace te zgodnie z art. 30 ust.2 w/w wymagały zgłoszenia właściwemu organowi. Konsekwencją braku zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych o których mowa w przepisach art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy jest postępowanie administracyjne w trybie przepisów art. 49b. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że w spisanym protokole i szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do protokołu nie uwidoczniono stanu sprzed 1995 r. , a także nie dążono, aby stan ten był w jakimkolwiek zakresie wyodrębniony i wykazany. Zarzucił, że przy wyjaśnianiu stanu faktycznego organy oparły się na niezgodnych z prawdą deklaracjach właścicieli działek sąsiednich będących w konflikcie ze skarżącym. Wskazał również, że organ nie przeprowadził postępowania w kwestii nowego dowodu zgłoszonego przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji - przesłuchania świadka P. S. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Sąd zważył , co następuje: Stosownie do treści art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że narusza ona przepisy postępowania. Podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w tym postępowaniu, wyrażona w przepisie art.10 kpa. Stanowi on , że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od tej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że załatwienie spraw administracyjnych, w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 kpa (wyrok NSA z dnia 2.02.2001r.I SA 1479/99 LEX nr 54176). Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. W niniejszej sprawie właściciel przedmiotowej działki T. G. nie został zawiadomiony ani o wszczęciu postępowania , ani o jego zakończeniu, ani też nie został pouczony w trybie art.10 kpa. Skoro obowiązkiem organu jest ustalenie z urzędu stanu faktycznego sprawy, należało rozważyć, czy w odwołaniu nie został w sposób dorozumiany zawarty wniosek o przesłuchanie świadka na okoliczność ustalenia daty budowy wiaty. W jakim innym celu inwestor podawałby imię, nazwisko i adres osoby wykonującej konstrukcję przedmiotowego obiektu? Tak więc w świetle powyższego, pogląd organu odwoławczego zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie czyniąc zadość przepisom prawa materialnego i procesowego jest całkowicie pozbawiony podstaw faktycznych. Nadto stwierdzić należy, że organ I instancji, dysponując sprzecznymi oświadczeniami stron co do daty powstania przedmiotowego obiektu nie dokonał w ogóle oceny tych dowodów. Zaniechał tego również organ II instancji, dokonując rozważań prawnych dwutorowo : raz przy przyjęciu daty podanej przez inwestora, a drugi przy przyjęciu daty powstania obiektu podanej przez pozostałe strony postępowania. Umknęło jednakże uwadze organów, iż precyzyjne i jednoznaczne ustalenie daty powstania przedmiotowego obiektu warunkuje sposób rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby bowiem zostało ustalone, ze wiata w jej pierwotnym kształcie została wybudowana przed dniem 1.01.1995r., to niedopuszczalnym było orzekanie o jej rozbiórce w całości na podstawie przepisów prawa budowlanego z 1994r. Powyższe upoważnia do stwierdzenia, ze zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu Sąd nie wypowiada się co do zastosowania przez organy prawa materialnego, gdyż subsumcja przepisu nastąpiła z naruszeniem wszelkich zasad procesowych. Stosownie do treści art.145 § 1 pkt c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie powołanego przepisu i art.200 ppsa orzeczono jak w sentencji.