II OSK 1683/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. i B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 395/07 o odrzuceniu skargi J. S. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę J. S. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] wydaną w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Sąd wskazał, iż zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu gospodarki wodnej wpis stały wynosi 300 zł. Zgodnie z art. 221 p.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W związku z tym, że skarga J.S. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], podlegająca opłacie stałej, została wniesiona przez radcę prawnego i nie została opłacona, Sąd orzekł o jej odrzuceniu. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia pełnomocnik skarżących wniósł o jego uchylenie w całości, przyjęcie skargi do merytorycznego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarga kasacyjna została oparta na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) i przyjęcie, że skarżący miał obowiązek uiszczenia wpisu od skargi przy wniesieniu pisma do organu administracji, - naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia w oderwaniu od normy art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., - naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w kontekście pominięcia, że uchylenie § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia pozostawiło lukę w prawie wywołującą niekorzystne skutki procesowe dla strony, co jest błędem ustawodawcy i nie może obciążać strony, - naruszenia przepisów postępowania tj. art. 230 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1, 17 i 19 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, co miało istotny wpływ na wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podniósł, iż skarga wnoszona jest do organu, a nie bezpośrednio do sądu i pismo to inicjuje postępowanie przed sądem w rozumieniu art. 230 § 1 p.p.s.a. dopiero po skierowaniu go przez organ do sądu. Zdaniem pełnomocnika, z treści art. 230 § 1 p.p.s.a. nie wynika, aby obowiązek uiszczenia wpisu od skargi powstał przed wszczęciem postępowania przed sądem, w momencie wniesienia tego pisma procesowego do organu administracji. Również treść § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazuje na to, iż wpis należy pobrać można dopiero po przekazaniu skargi przez organ do sądu i po nadaniu sprawie numeru akt sądowych. Pełnomocnik skarżących wskazał również, że art. 221 p.p.s.a. znajduje się w innym rozdziale ustawy niż regulacja szczególna dotycząca wpisów. W przepisie tym jest mowa o "opłacie", która nie jest synonimem rzeczownika "wpis". Przepis art. 221 p.p.s.a. jest regulacją ogólną w stosunku do art. 230 § 1 p.p.s.a. i § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, dlatego zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali prymat w zastosowaniu mają normy art. 230 p.p.s.a. i § 5 ust. 1 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Przepis art. 221 p.p.s.a. stanowi, iż pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Moment powstania obowiązku uiszczenia przez adwokatów i radców prawnych opłaty stałej od pisma procesowego, jakim jest skarga należy więc ustalać zgodnie z przepisami dotyczącymi wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień wniesienia skargi do organu administracji, którego działanie lub bezczynność zaskarżono. Obowiązek uiszczenia wpisu stałego od skargi przez adwokata lub radcę prawnego powstaje więc co do zasady z chwilą prawidłowego wniesienia skargi do sądu za pośrednictwem organu administracji, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych podzielany jest jednak utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, iż wniesienie wpisu stałego przez adwokata lub radcę prawnego, po wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed upływem terminu do jego wniesienia, jest prawnie skuteczne (tak M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze, 2006, wyd. II., str. 228, uchwała SN z dnia 25 września 1970 r., III CZP 85/70, OSNCP 1971, nr 9, poz. 146; postanowienie SN z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 73/02, niepubl.). Skargę do sądu administracyjnego, polegającą wpisowi stałemu, należy więc uznać za należycie opłaconą w rozumieniu art. 221 p.p.s.a. przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, jeżeli wpis od tej skargi został przez niego uiszczony gotówką do kasy właściwego sądu lub na rachunek bankowy właściwego sądu w terminie przewidzianym do wniesienia tej skargi, niezależnie od tego czy znajduje się ona jeszcze w posiadaniu organu administracji, czy też została już przekazana przez ten organ sądowi. Niezasadne jest w związku z tym twierdzenie pełnomocnika skarżących, iż obowiązek uiszczenia wpisu od skargi przez radcę prawnego powstaje dopiero z chwilą przekazania skargi do sądu przez organ administracji, którego działalność lub bezczynność zaskarżono. Opłacenie skargi przez adwokata lub radcę prawnego już po jej przekazaniu przez organ administracji do sądu należałoby uznać za skuteczne wyłącznie w przypadku, gdyby nastąpiło przed upływem terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżących, uzasadniając podniesione zarzuty powołał się na przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.), który stanowi, iż przy uiszczaniu wpisu - zarówno gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego, jak i na rachunek bankowy tego sądu - należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Zauważyć należy, iż wynikający z tego przepisu obowiązek wskazania przez stronę przy uiszczaniu wpisu od skargi sygnatury akt sądowych był uzasadniony treścią § 5 ust. 2 tego rozporządzenia. Przepis ten stanowił, iż wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie w sposób określony w ust. 1, po przekazaniu skargi sądowi. Przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia został jednak uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 221 p.p.s.a. i art. 2 Konstytucji (wyrok TK z dnia 7 marca 2006 r., SK 11/05, Dz. U. Nr 45, poz. 322) i utracił moc z dniem 17 marca 2006 r. Obowiązujący nadal przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia nie powinien być wobec tego interpretowany niezgodnie z przepisami aktu wyższego rzędu, jakim jest ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności niezgodnie z treścią art. 221 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. i art. 219 p.p.s.a. Niemożność wskazania przez pełnomocnika przy uiszczaniu wpisu od skargi sygnatury sądowej akt sprawy nie może bowiem niweczyć celu, w jakim wprowadzono szczególny obowiązek opłacenia pisma procesowego bez dodatkowego wezwania przez adwokatów i radców prawnych wynikający art. 221 p.p.s.a. W piśmiennictwie wyrażony został pogląd, iż wobec fizycznego braku sygnatury akt sądowych w chwili wnoszenia skargi za czyniące zadość wymogom określonym w § 5 ust. 1 rozporządzenia należy uznać powołanie sygnatury, jaka nadał sprawie organ administracji (K. M. Ziemski, Glosa do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2006 r., II SA/po 398/06, publ. ZNSA 2007 nr 2). Za całkowicie niezasadne należy uznać twierdzenie pełnomocnika skarżących, iż "wpis sądowy", którego obowiązek uiszczenia wynika z art. 230 § 1 p.p.s.a. jest pojęciem całkowicie odrębnym od "opłaty", o której mowa w art. 221 p.p.s.a. Zgodnie z art. 212 § 1 p.p.s.a. opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Wpis sądowy jest więc rodzajem opłaty sądowej, którą należy uiścić od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (art. 230 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] przez J. S. i B. S. upływał w dniu 21 czerwca 2007 r. Skarga został wniesiona przez pełnomocnika skarżących w dniu 18 czerwca 2007 r., a wpis od tej skargi został przez niego uiszczony dopiero w dniu 18 września 2007 r. Zasadnie więc Sąd I instancji odrzucił tą skargę na podstawie art. 221 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.