II SA/Sz 380/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006r. o d d a l a skargę W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję Nr [...] odmawiającą przyznania A. K. płatności naliczonych na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów lub przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 złożonego przez P. K. z powodu nieprzejęcia posiadania przez wnioskodawczynię całości gospodarstwa rolnego. A. K. nie zgadzając się z powyższą decyzją organu I instancji, wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżąca w odwołaniu podała, iż nabyła gospodarstwo w całości, poprzez darowiznę od rodziców, którzy otrzymali rentę strukturalną. Zdaniem Skarżącej powyższe potwierdzają wypisy z rejestru gruntów, wypis z ksiąg wieczystych oraz akt notarialny, tylko według Agencji przejęła gospodarstwo niepełne, gdyż nie zgadza się ilość działek. Przyznała, iż P. K. złożył wniosek o płatność do działek [...], nie składał wniosku o działki nr [...], ponieważ stanowią grunty leśne i leśne zadrzewienia, ponadto nastąpił podział działki nr [...], powstały dwie działki ewidencyjne: [...] ha. Działka nr [...] stanowi własność skarżącej, natomiast działka nr [...] drogą darowizny przeszła na własność A. K. ( Rep. [...]). Zdaniem odwołującej się z zadeklarowanej powierzchni do płatności ubyło tylko [...] ha, reszta jest prawidłowa. A. K. podała również, że proponowała wycofanie spornej działki, ale nie przyjęto jej argumentów, jej zdaniem w miesiącu lipcu, podczas obsługi wniosku o przyznanie renty strukturalnej, wszystkie dane były prawidłowe, wszystkie nieprawidłowości co do działek zostały skorygowane, ARiMR już w lipcu 2006 r. miała dane dotyczące działki [...], nie było wówczas wezwań do poprawek, a dopiero w listopadzie poinformowano, że nie będzie dopłaty. Strona w odwołaniu usprawiedliwiła przyczyny ewentualnych niedociągnięć chorobą ojca, który mógł nie nadążać za tokiem sprawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, iż w dniu [...] r. P. K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i zadeklarował w nim następujące działki ewidencyjne: nr [...]. Następnie, w dniu [...] r. (błąd organu- wniosek wpłynął [...] r., a uzupełniony został [...] r.), we właściwym miejscowo Biurze Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego P. K. na rzecz przejmującej A. K. Do wniosku o przejęcie płatności została załączona umowa darowizny (akt notarialny - Rep. [...], z której wynika, iż małżonkowie J. i P. K. przekazali wszystkie użytki rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego córce A. K., w tym następujące działki ewidencyjne deklarowane we wniosku P. K. o dopłaty z dnia [...] r.: nr [...]. Nie obejmował on działki nr [...] – która uległa podziałowi na działki [...]– tylko działkę [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż na mocy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz.40 z późn.zm. ) w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Przepis art. 74 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796 z dnia 21 kwietnia 2004 r. stanowi, iż w przypadku gdy wniosek o pomoc zostanie złożony po wykonaniu czynności niezbędnych dla przyznania pomocy, a gospodarstwo przekazywane jest w całości przez jednego rolnika na rzecz drugiego, po rozpoczęciu tych czynności lecz przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, pomoc może zostać przyznana przejmującemu, pod warunkiem, że zostały spełnione warunki ust. 3 lit. a (w czasie przekazywania ustalanym przez Państwa Członkowskie przejmujący poinformuje właściwe władze o przekazaniu i zwróci się o wypłacenie pomocy) i ust. 3 lit. b (przejmujący przedstawia wszystkie dowody przekazania wymagane przez właściwe władze). Z literalnego brzmienia przepisów wynika, iż przejęcie prawa do płatności przysługuje tylko w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego w całości na rzecz jednego przejmującego. Z aktu notarialnego sporządzonego na okoliczność przekazania gospodarstwa A. K/ za rentę strukturalną dla P. K. wynika, że skarżąca przejęła całość gospodarstwa. Skarżąca podała w odwołaniu, że działka ewidencyjna nr [...], stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...], deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych została przekazana umową darowizny A. K. (prawdopodobnie przed datą przekazania gospodarstwa rolnego skarżącej), stąd z punktu widzenia powyżej cytowanych przepisów, dotyczących prawa do przejęcia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, nie nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego w całości na rzecz jednego przejmującego. Mając powyższe na względzie, na mocy przepisu art. 74 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796 z dnia 21.04.2004 r., skarżącej nie przysługuje prawo do przejęcia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, o które ubiegał się P. K., składając wniosek w dniu [...] r. Organ odwoławczy jednocześnie wyjaśnił, iż na etapie obsługi wniosku o przyznanie renty strukturalnej, w miesiącu lipcu, jak podaje skarżąca, organ I instancji nie był zobowiązany weryfikować danych we wniosku złożonym przez P. K. o przyznanie płatności obszarowych na 2006 r. Postępowanie administracyjne, które ujawniło nieprawidłowości we wniosku złożonym przez P. K. zostało wszczęte dopiero w dniu [...] r. na podstawie wniosku o przejecie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. P. K.podpisem na wniosku zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR, o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a szczególnie jeżeli zmiana ta dotyczyła wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta. Jak wynika z dokumentów dołączonych do oświadczenia skarżącej, podział działki nr [...] został sporządzony w dniu [...] r., przed dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych, stąd we wniosku i załączniku graficznym do wniosku podane zostały nieaktualne dane. Przepis art. 74 ust. 4 lit. a i b Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796, stanowi, iż po tym, jak przejmujący informuje właściwe władze i zwraca się o wypłacenie pomocy zgodnie z ust. 3 lit. a) wszystkie prawa i obowiązki przekazującego wynikające ze stosunku prawnego między przekazującym, a właściwym organem powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc przechodzą na przejmującego (lit. a), wszelkie działania niezbędne do przyznania pomocy i wszystkie deklaracje złożone przez przekazującego przed przekazaniem są przypisane przejmującemu do celów stosowania odpowiednich reguł wspólnotowych (lit. b). W związku z powyższym wniosek o przyznanie płatności składał P. K. i tylko on mógł składać zmiany wniosku (zmiana oznaczenia działki ewidencyjnej, wycofanie działki) przed datą przekazania gospodarstwa. Skarżącej nie przysługiwało prawo dokonywania zmian wniosku, a jedynie prawo przejęcia płatności, wyłącznie w przypadku, gdyby przejęła całość gospodarstwa. Zły stan zdrowia P. K. nie może być usprawiedliwieniem, nieprawidłowości we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, gdyż wnioskodawcy przysługiwało prawo ustanowienia pełnomocnika. Zasady przejęcia prawa do płatności regulują przepisy prawa, organ odwoławczy nie może traktować sprawy uznaniowo, jest obowiązany przestrzegać tych przepisów. Powyższa decyzja została zaskarżona przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Skarżąca podtrzymując zarzuty podnoszone wcześniej w odwołaniu, uznała wydane decyzje za krzywdzące i wniosła o ich uchylenie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z art.4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz.40 z późn.zm. ), zwanej dalej " ustawą o płatnościach bezpośrednich", w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Podobnie kwestię przekazania gospodarstwa regulują przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz.U.UE.L. z 2004 r. Nr 141, poz.18 ), zwanego dalej "rozporządzeniem 796/2004". Zgodnie z art.74 ust.3-5 tego rozporządzenia : "3. Pomoc, o którą ubiega się przekazujący, przyznawana jest przejmującemu w przypadku gdy: a) w czasie przekazywania ustalanym przez Państwa Członkowskie przejmujący poinformuje właściwe władze o przekazaniu i zwróci się o wypłacenie pomocy; b) przejmujący przedstawia wszystkie dowody przekazania wymagane przez właściwe władze; c) zostały spełnione wszystkie warunki przyznania pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. 4. Po tym, jak przejmujący informuje właściwe władze i zwraca się o wypłacenie pomocy zgodnie z ust. 3 lit. a): a) wszystkie prawa i obowiązki przekazującego wynikające ze stosunku prawnego między przekazującym a właściwym organem powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc przechodzą na przejmującego; b) wszelkie działania niezbędne do przyznania pomocy i wszystkie deklaracje złożone przez przekazującego przed przekazaniem są przypisane przejmującemu do celów stosowania odpowiednich reguł wspólnotowych; c) gospodarstwo przekazane uważa się, tam gdzie ma to zastosowanie, za odrębne gospodarstwo w odniesieniu do roku gospodarczego lub danego okresu premiowego. 5. W przypadku gdy wniosek o pomoc zostanie złożony po wykonaniu czynności niezbędnych dla przyznania pomocy, a gospodarstwo przekazywane jest w całości przez jednego rolnika na rzecz drugiego po rozpoczęciu tych czynności, lecz przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, pomoc może zostać przyznana przejmującemu, pod warunkiem że warunki ust. 3 lit. a) i b) zostały spełnione. W takim przypadku stosuje się ust. 4 lit b)." Ustawa o płatnościach bezpośrednich nie zawiera definicji gospodarstwa rolnego. W świetle art.2 pkt 1b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), "gospodarstwo - oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego". Definicję ustawową gospodarstwa rolnego zawiera także Kodeks cywilny: " Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego" ( art.55 3 Kc ). Z pewnością więc jeżeli przepis ( art. 4 ) ustawy o płatnościach bezpośrednich mówi o przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego chodzi o przekazanie gospodarstwa rolnego w całości w rozumieniu co najmniej definicji zawartej w Kodeksie cywilnym. We wniosku P. K. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, złożonym dnia [...] r., ujęte zostały działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego wnioskodawcy o numerach ewidencyjnych : [...]. Faktycznie w momencie składania wniosku działka ewidencyjna nr [...] była podzielona ( decyzja z dnia [...] r. ) na działki nr [...]. Wniosek został więc wypełniony niezgodnie ze stanem faktycznym. Powyższa nieprawidłowość nie została usunięta do momentu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz A. K., to jest do dnia [...] r. zawarcia umowy darowizny ( A.[...] ). Umową tą małżonkowie J. i P. K. podarowali na rzecz A. K. działki o numerach ewidencyjnych [...]. W dniu [...] A. K. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego załączając powyższą umowę darowizny. Zgodnie z art.74 ust.5 rozporządzenia 796/2004 w przypadku gdy wniosek o pomoc zostanie złożony po wykonaniu czynności niezbędnych dla przyznania pomocy, a gospodarstwo przekazywane jest w całości przez jednego rolnika na rzecz drugiego po rozpoczęciu tych czynności, lecz przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, pomoc może zostać przyznana przejmującemu, pod warunkiem że warunki ust. 3 lit. a) i b) zostały spełnione. W takim przypadku stosuje się ust. 4 lit b)." Wykładnia gramatyczna i systemowa przepisu art. 4 ust. 1 cyt. ustawy o płatnościach bezpośrednich skłania do postawienia tezy, że wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego jest rodzajem swoistej deklaracji o wstąpieniu w prawa i obowiązki strony toczącego się już postępowania administracyjnego. Wskazuje na to hipoteza tej normy prawnej, określająca nie tylko jej adresatów, lecz także okoliczności, w jakich ta norma ma zastosowanie. Zawartym w tym przepisie stwierdzeniem, cyt.: "w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego (...) płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek", ustawodawca wyraźnie nawiązuje do postępowania wszczętego na wniosek poprzedniego posiadacza gruntów rolnych i jeszcze niezakończonego wydaniem stosownej decyzji. Zwrócić należy także uwagę, że wniosek nowego posiadacza gospodarstwa rolnego jest wnioskiem "(...) o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek" - art. 4 ust. 1 cyt. ustawy in fine. Zatem nie tylko w aspekcie czasowym, ale też i przedmiotowym wniosek nowego posiadacza gospodarstwa rolnego jest bezpośrednio związany z postępowaniem administracyjnym wszczętym na żądanie poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Skoro A, K. w terminie złożyła wniosek o przejęcie płatności i przedłożyła dokument potwierdzający dokonanie darowizny, wszelkie działania niezbędne do przyznania pomocy i wszystkie deklaracje złożone przez przekazującego przed przekazaniem są przypisane jej do celów stosowania odpowiednich reguł wspólnotowych. Oznacza to, że po złożeniu wniosku o przejęcie A. K. nie jest uprawniona do dokonywania zmian we wniosku złożonym przez P. K. w dniu [....] r., a tym samym dla oceny czy nastąpiło przejęcie gospodarstwa rolnego w całości istotne znaczenie ma porównanie działek uwidocznionych we wniosku P. K. i działek wymienionych w umowie darowizny, stanowiącej podstawę złożenia wniosku o przejęcie płatności. Porównanie to prowadzi do wniosku, że nie nastąpiło przejęcie gospodarstwa rolnego w całości, w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich, bowiem wśród działek przejętych przez A. K. nie ma działki o numerze ewidencyjnym [...] (część podzielonej działki [...]). Przy czym nie ma znaczenia ani wielkość działki, która nie przeszła w posiadanie A. K., ani też, przyczyna – choćby bardzo istotna – będąca powodem takiego stanu rzeczy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, iż wydane decyzje są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji.