I SA/Wa 231/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania C.Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa niezabudowanej nieruchomości położonej w obrębie Z., gmina S., stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m² będącą własnością C. Z. i R. Z. w celu przebudowy drogi krajowej nr [...] i dostosowania jej do parametrów drogi ekspresowej klasy S na odcinku B. – J. od km 443+895 do km 495+594 oraz ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną działkę w wysokości [...] zł, a także ustalającej zasady i termin przekazania odszkodowania wierzycielowi oraz termin wydania wywłaszczonej nieruchomości przez dotychczasowego właściciela - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Minister Budownictwa podał, że wnioskiem z dnia 15 lipca 2005 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ponieważ właściciele nie wyrazili zgody na sprzedaż działek w formie umowy kupna – sprzedaży. We wniosku tym wskazano, że działka nr [...] jest niezbędna dla realizacji celu publicznego, jakim jest przebudowa drogi krajowej nr [...] i dostosowanie jej do parametrów drogi ekspresowej klasy S na odcinku B. – J. od km 443 + 895 do km 459 + 594 zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi ekspresowej [...] na odcinku B. – J.od km 443 + 895 do km 459 + 594 (od miejsca włączenia nowo wybudowanej obwodnicy do m. J. do połączenia z istniejącym 2 – jezdniowym odcinkiem). Pismem z dnia 24 sierpnia 2005 r. Wojewoda [...] wyznaczył właścicielom przedmiotowej nieruchomości termin do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości pod rygorem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Zawiadomieniem z dnia 2 listopada 2005 r. Wojewoda [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego tej nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Organ podał również, że rozprawa administracyjna z udziałem stron została przeprowadzona dnia 30 maja 2006 r. Minister Budownictwa stwierdził, że zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 10 grudnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych i autostrad, wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, przy czym, wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi. Zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość ustalone zostało stosownie do art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., na podstawie operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 8 kwietnia 2006 r. Minister Budownictwa stwierdził również, że operat szacunkowy z dnia 8 kwietnia 2006 r. odpowiada wymogom określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu szacunkowego, a szczególnie § 36 pkt 1 tego rozporządzenia, zgodnie z którym przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Organ stwierdził również, że zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., jeżeli nabywana jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa tej części nieruchomości. Skoro ta sprawa ma charakter cywilny, nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Skargę na decyzję Ministra Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył C. Z.; zarzucając obu decyzjom naruszenie art. 18 ustawy z dnia 20 grudnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji poprzez błędnie ustaloną wartość odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości, naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim stanowią o wywłaszczeniu za słusznym odszkodowaniem, w szczególności art. 128 ust. 1 i art. 130 ust. 1 i 2, naruszenie art. 154 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie podejścia i metody wyceny wywłaszczanej nieruchomości poprzez zaniżenie wartości rynkowej tej nieruchomości poniżej kwoty [....] zł - wniósł o zmianę decyzji w części określającej wysokość odszkodowania poprzez ustalenie kwoty odszkodowania na sumę [...] zł. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej wskazanych. Przedmiotem skargi jest wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną działkę. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa niezabudowanej nieruchomości położonej w obrębie Z., stanowiącej działkę nr [...] będącą własnością C. i R. małż. Z. w celu przebudowy drogi krajowej nr [...] i dostosowania jej do parametrów dogi ekspresowej klasy S na odcinku B. – J., oraz ustalającą odszkodowanie za wywłaszczoną działkę w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, a wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Z art. 118 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że przed wydaniem decyzji w sprawie wywłaszczenia organ wywłaszczeniowy ma obowiązek przeprowadzić rozprawę. Taki sam obowiązek wynika również z art. 89 § 2 kpa, w sytuacji, gdy zachodzi potrzeb uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Z uwagi na treść art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wymagającego udziału rzeczoznawcy w procesie ustalania wartości odszkodowania, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie wywłaszczenia nieruchomości pod pas drogowy i ustalenia odszkodowania, jest obowiązkowe. Zgodnie z art. 90 § 2 kpa, organ wzywa strony do stawienia się na rozprawę, a także świadków i biegłych. Obecność na rozprawie biegłego ma zapewnić, stosownie do art. 95 § 1 kpa, prawo składania przez strony wyjaśnień, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawiania dowodów na ich poparcie. W niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania została przeprowadzona rozprawa administracyjna, jednakże wezwany na rozprawę rzeczoznawca majątkowy, który sporządził operat szacunkowy określający wartość przedmiotowej nieruchomości nie stawił się. Pomimo tego, że skarżący zgłaszał w toku postępowania zarzuty odnoszące się do sposobu wyceny nieruchomości, to nie zapewniono mu możliwości wyjaśnienia tych zagadnień w toku rozprawy administracyjnej z udziałem rzeczoznawcy majątkowego. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zachodzą podstawy do uznania, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało przeprowadzone zgodnie z prawem. Doszło do naruszenia art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, a także art. 90 § 2 i art. 95 § 1 kpa przez ustalenie w oparciu o operat szacunkowy wysokości odszkodowania, którego wysokość nie mogła być wyjaśniona stronom na rozprawie przez rzeczoznawcę majątkowego. Skutkiem tego działania doznała uszczerbku zarówno zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, określona w art. 10 kpa, jak również zasada wyjaśniania prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa. Uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, zatem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody podlegały uchyleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.