II SA/Ke 184/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi M. M. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania M. M. Z. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. 0,1495 ha, położoną w K. przy ul. C. i o pow. 0,0018 ha położoną w K. przy ul. S. 40 - na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2006 r. M. M. Z., była współwłaścicielka nieruchomości położonej przy ul. C. w K. o pow. 0,1495 ha oraz części nieruchomości położonej w K. przy ul. S. o pow. 0,0018 ha wystąpiła o przyznanie odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa w/w nieruchomości lub o przydzielenie nieruchomości zamiennej. Organ II instancji ustalił, że na mocy zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie ustalania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w K. określonych nazwą ,,B.- B." ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym WRN Nr 4, poz. 22 wyżej wskazane nieruchomości, stanowiące jak wynika z księgi wieczystej [...] oraz postanowień: Sądu Rejonowego w K. w sprawie [...] z dnia [...] i Sądu Powiatowego dla miasta Stołecznego Warszawy sygn. akt [...] z dnia [...], własność J. K. i spadkobierców H. K., zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Następnie na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. 27, poz. 192) oraz art. 4 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.. U. Nr 48, poz. 282), decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta orzekł o przyznaniu J. K., U. K., M. M. Z., W. K., W. P., E. H. P., M. W. P. i J. P. odszkodowania w kwocie [...]zł z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...]. W tym stanie faktycznym organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 28 sierpnia 2006r. odmówił M. M. Z. wypłaty odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości z uwagi na fakt, że roszczenie o wypłatę przedmiotowego odszkodowania uległo przedawnieniu w związku z treścią art. 125 § 1 kc. Organ I instancji wskazał, iż mimo że źródłem powstania roszczenia o odszkodowanie za nieruchomości przejęte w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. jest prawo administracyjne to roszczenie to ma charakter cywilnoprawny. Dokonał także analizy przepisów art. 117-125 kc, dotyczących przedawnienia, uwzględniając przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z treścią którego zapłata odszkodowania następuje najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (w tym przypadku orzeczenie to stanowiła ostateczna decyzja Wojewody z dnia [...]). Zgodnie z treścią art. 125 kc roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem polubownym przedawnia się z upływem lat dziesięciu chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Natomiast przepis art. 120 § 1 kc stanowi, iż bieg przedawnia rozpoczyna się od dnia, którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. W ocenie organu odwoławczego stanowisko organu I instancji w przedmiocie przedawnienia roszczenia skarżącej o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości jest prawidłowe. Roszczenie to jest roszczeniem majątkowym i zgodnie z powołanymi przepisami kc ulega przedawnieniu z upływem dziesięciu lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W przedmiotowej sprawie odszkodowanie ustalone decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] powinno zostać wypłacone w terminie trzech miesięcy od dnia, którym decyzja stała się ostateczna czyli od dnia 15 lutego 1980 r. a zatem odszkodowanie powinno było zostać wypłacone do dnia 15 maja 1980 r. Z uwagi na brak dowodów na przerwanie biegu przedawnienia powyższe roszczenie było wymagalne do dnia 15 maja 1990 r. Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. M. Z. Zarzuty skargi sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości przebiegu postępowania administracyjnego dotyczącego przejęcia przedmiotowych nieruchomości na rzecz Skarbu państwa i zakończonego wydaniem w dniu [...] decyzji ustalającej odszkodowanie za przejęte nieruchomości. W szczególności skarżąca zarzuciła, że w toku tamtego postępowania bezpodstawnie organy nie uwzględniły wniosku jej rodziny o zachowanie na własność działki budowlanej wadliwie uznając, że współwłaściciele nieruchomości nie złożyli w terminie określonym w art.8 i 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach wniosków o zachowanie działek budowlanych, w związku z czym nieruchomość przeszła na Skarb Państwa. Skarżąca stwierdziła, że gdyby odszkodowanie, które ustalono decyzją z [...] równoważyło choćby w przybliżeniu wartość przejętego terenu, to wtedy jej rodzina nie obstawałaby przy zatrzymaniu działki. Odszkodowanie to było jednak symboliczne i dlatego nie zostało podjęte, ponieważ oznaczałoby zgodę na zabranie nieruchomości prawie za darmo, na rzecz Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż zarzuty dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu postępowania zakończonego przejęciem nieruchomości wykraczają poza zakres niniejszego postępowania i nie mogą być przedmiotem analizy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z akt sprawy wynika, że M. M. Z. we wniosku opatrzonym datą 28 sierpnia 2006r. skierowanym do Prezydenta domagała się "godziwej rekompensaty" tj. przyznania nieruchomości lub kwoty równej wartości nieruchomości utraconej na skutek przejęcia w 1978r. na rzecz Skarbu Państwa. Jak to w niniejszej sprawie ustalił organ odwoławczy, na podstawie zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie ustalania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w K. określonych nazwą ,,B.- B." ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym WRN Nr 4, poz. 22 nieruchomość położona w K. przy ul. C. o pow. 0,1495 ha oraz część nieruchomości położonej w K. przy ul. S.o pow. 0,0018 ha przeszły na własność Skarbu Państwa. Odszkodowanie za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości zostało przyznane decyzją z dnia [...] w oparciu o przepis art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i zagrodach oraz na podstawie art. 4 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w kwocie [...]zł na rzecz J. K., U. K., M. M. Z., W. K., W. P., E. P., J. P. i M. P. Z treści ust. 2 art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. wynika, że odszkodowanie nieprzekraczające 50.000 zł wypłaca się najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od dnia przejścia nieruchomości na własność Państwa; nadwyżka płatna jest w równych ratach rocznych nieprzekraczających 50.000 zł. W sprawach odszkodowań nieunormowanych w ust. 1-2 mają zastosowanie przepisy o wywłaszczeniu nieruchomości (art. 10 ust.3). Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 22 listopada 1972 r. o zmianie ustawy o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 48, poz. 282) przepis art. 10 ust. 1 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach otrzymał brzmienie: za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 , wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Skreślono ust. 2 i 3 art. 10. Z pism skarżącej składanych w toku postępowania administracyjnego oraz wyjaśnień złożonych do protokołu rozprawy z dnia 23 sierpnia 2007r. wynika, iż dotychczas nie odebrała ona należnej jej kwoty odszkodowania. Przepisy art. 128-135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego, dotyczących szkody i zasad jej wynagradzania (por. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2007, s. 167-168). Ustawa o gospodarce nieruchomościami zawiera odesłanie do jego przepisów m. in. w kwestii zwłoki lub opóźnienia w wypłacie odszkodowania. W orzecznictwie dominuje pogląd, iż w braku szczególnego uregulowania oddziaływania upływu czasu na roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stosuje się wprost przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń zawarte w art. 117 i nast. kc. Brak bowiem racjonalnego uzasadnienia, aby te roszczenia majątkowe traktowane były w sposób uprzywilejowany, bez wyraźnej woli ustawodawcy w tej sprawie (zob.wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2004 r. SA/ Bk 1132/03). Sądu rozpatrujący niniejszą skargę wyraża także pogląd że, odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ma charakter cywilnoprawny, mimo że jego źródłem jest decyzja administracyjna (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 1993 r. ONSA 1993/4, poz.15) i jego wymierzenie zostało powierzone organowi administracji publicznej. Skoro powyższe roszczenie o odszkodowanie jest roszczeniem cywilnoprawnym to mają do niego zastosowanie przepisy prawa cywilnego włącznie z przepisami o przedawnieniu. Tym samym przyjąć należy, że roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość jako roszczenie cywilnoprawne podlega dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia (zob. Ustawa o gospodarce nieruchomościami . Komentarz, red. G. Bieniek, Warszawa 2007, s. 468). Zgodnie bowiem z treścią z art. 125 § 1 kc roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. W rozpatrywanej sprawie roszczenie o odszkodowanie za przejęte na rzecz SP nieruchomości stało się wymagalne w dniu 15 maja 1980 r. ponieważ zgodnie z obowiązującymi w chwili wydawania decyzji o przyznaniu odszkodowania przepisami powinno zostać wypłacone w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna - art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 123 § 1 kc bieg przedawnienia przerywa się: 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje, 3) przez wszczęcie mediacji. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, iż żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała. Wobec braku dowodów na przerwanie biegu przedawnienia roszczenie o wypłatę odszkodowania za przejęte nieruchomości było wymagalne do dnia 15 maja 1990 r., natomiast jak wynika z akt administracyjnych, pierwsza korespondencja w tej sprawie, jak trafnie to przyjął organ II instancji, jest datowana na dzień 22 listopada 2005r./k.36 tych akt/, kiedy to skarżąca w swoim piśmie skierowanym do Urzędu Wojewódzkiego przedstawiła przebieg postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] przyznającą odszkodowanie i pytała w jaki sposób można uzyskać rekompensatę za utraconą nieruchomość. Wobec tego stwierdzić należy, że zgłoszone przez skarżącą po prawie 26 latach roszczenie o wypłatę odszkodowania uległo przedawnieniu. Nie było w tej sytuacji potrzeby badania przez organy administracji publicznej czy rzeczywiście skarżąca nie pobrała odszkodowania lub czy świadczenie zostało złożone do depozytu sądowego. Z powyższej przyczyny jej skarga podlegała oddaleniu. Sąd nie odniósł się do zarzutów, dotyczących kwestii nieprawidłowości postępowania w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, gdyż wybiegają one poza zakres niniejszego postępowania i nie mogą być przedmiotem rozważań. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób skutkujący jej uchyleniem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.