I SA/Go 103/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski, Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.), Protokolant Asystent sędziego Anna Hatys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r. ze skargi T.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...]; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego 100,00 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Go 103/07 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006r. , Nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] października 2006r. Nr [...] pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek skarżącego z dnia 2 sierpnia 2006r. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych wydanych przez Dyrektora Izby Celnej nr [...] i nr [...], o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych ww. decyzjami oraz o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że organ I instancji w odpowiedzi na wniosek skarżącego, pismem z 8 sierpnia 2006r. poinformował skarżącego o możliwości prowadzenia postępowania jedynie w jednym z wnioskowanych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej oraz wezwał skarżącego, na postawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, do sprecyzowania żądania przez wskazanie trybu, na podstawie którego organ winien rozpoznać wniosek. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 21 sierpnia 2006 r. Wobec nie zastosowania się przez skarżącego do wezwania organu celnego, Dyrektor Izby Celnej pozostawił wniosek skarżącego bez rozpatrzenia. Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji wskazał art. 169 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa , art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne. Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 216 §1, art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji, podkreślając zasadę niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych stwierdził, iż przepisy działu VI Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości jednoczesnego prowadzenia postępowania w dwóch trybach nadzwyczajnych w związku z czym niezastosowanie się skarżącego do wezwania organu celnego o sprecyzowanie jakiego trybu postępowania wniosek dotyczy, uzasadniało pozostawienie przez organ I instancji wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż organ administracji nie jest uprawniony, zdaniem Dyrektora Izby Celnej , do samoczynnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony. W skardze do Sadu Administracyjnego skarżący zarzucił organowi celnemu 1. uchybienie normom prawnym zawartym w rozdziale 8 Ordynacji podatkowej poprzez niewydanie postanowienia dotyczącego wszczęcia wnioskowanych przez stronę postępowań, bowiem tylko brak spełnienia wymogów formalnych wniosku mógłby spowodować odmowę wszczęcia postępowania, 2. niewskazanie jakie uchybienia wniosku były podstawą do pozostawienia go bez rozpatrzenia, 3. naruszenie art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez "zawężenie podania strony przez wezwanie jej do sprecyzowania tego wniosku o zastosowanie tylko jednego z trybów wnioskowanych przez stronę". W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie postanowień obu instancji oraz obciążenie Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Ponownie podkreślając zasadę niekonkurencyjności względem siebie trybów nadzwyczajnych wzruszania decyzji ostatecznych stwierdził, iż niemożliwym jest jednoczesne prowadzenie postępowań w ramach dwóch trybów nadzwyczajnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w trakcie toczącego się już postępowania w sprawie wznowienia skutkowałoby koniecznością zawieszenia na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej postępowania w sprawie wznowienia. Dlatego też zasadne było domaganie się sprecyzowania przez skarżącego według jakiego trybu nadzwyczajnego ma zostać rozpoznany wniosek. Wezwanie to nie naruszało przepisów art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż w ocenie organu, strona postępowania ma prawo do stawiania określonych żądań jedynie w granicach prawa - w tym wypadku ściśle zakreślonych w Ordynacji podatkowej. Pomimo wezwania organu celnego, skarżący nie usunął braków podania. Organy administracji państwowej nie są władne do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony. W takiej sytuacji organ był uprawniony do podjęcia skarżonych rozstrzygnięć. Organ II instancji nie zgodził się też z zarzutem skargi, iż w uzasadnieniu postanowienia nie wskazał podstawy rozstrzygnięcia. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej , w uzasadnieniu skargi wyraźnie określił, iż przepisy działu IV Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości jednoczesnego prowadzenia postępowania w dwóch żądanych trybach. Wskazał również, że nie był władny do samoczynnej zmiany żądania skarżącego, a pozostawienie podania bez rozpatrzenia nastąpiło wskutek niezastosowania się skarżącego do wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Pozostawienie pisma strony bez rozpoznania reguluje art. 169 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ). Zgodnie z brzmieniem § 1 powołanego przepisu jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. O tym jakie wymogi winno spełniać pismo w postępowaniu podatkowym przesądza art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej stanowiąc, iż podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Jak z powyższego wynika, ustawodawca unormował zarówno treść podania jak i sposób jego wniesienia przyjmując zasadę ograniczonego formalizmu. W kontekście zatem tego ostatniego przepisu należało poddać ocenie wniosek skarżącego z dnia 2 sierpnia 2006r. Dopiero ustalenie, że brak jest któregokolwiek elementów pisma wymienionego w art. 168 § 2 oraz nie zareagowanie w wyznaczonym terminie na wezwanie organu do usunięcia braku mogłoby uzasadniać, pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania. Oceniając z tego punktu widzenia wniosek skarżącego należy zauważyć, że zawierał on wszystkie wymienione wyżej elementy: zarówno treść żądań sformułowaną w sposób nie budzący wątpliwości, dane osoby od której żądania pochodziły jak i jej adres. Tak więc nie zachodziła żadna z przesłanek pozostawienia pisma bez rozpoznania. Okoliczność, że jednym wnioskiem wniesiono kilka żądań nie uzasadniała wzywania strony w trybie uzupełnienia braków formalnych pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Żaden z przepisów Ordynacji podatkowej nie zabrania wniesienia kilku żądań jednym wnioskiem. A przeciwnie sądząc po treści art. 171 Ordynacji podatkowej należy wysnuć wniosek, iż sytuacja taka jest możliwa i dopuszczalna. Tak więc organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji , której rozstrzygnięcie naruszało prawo przez niewłaściwe zastosowanie art. 169 Ordynacji podatkowej , dopuścił się również wydania decyzji naruszającej prawo. Z tego też względu należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) uchylić postanowienia obu instancji. Dodać należy , że trafny jest pogląd Dyrektora Izby Celnej , że tryby wzruszania decyzji ostatecznych nie są w stosunku do siebie konkurencyjne i uruchomienie każdego z nich oparte jest na innych przesłankach. Wbrew jednak poglądowi organu II instancji tryby te mogą być uruchomione jednocześnie, jeżeli w jednej sprawie zachodzą przesłanki do wszczęcia kilku postępowań nadzwyczajnych lub gdy strona twierdzi, że takie przesłanki występują. W pierwszej kolejności powinno być jednak zakończone postępowanie o stwierdzenie nieważności, następnie postępowanie wznowieniowe, na końcu postępowanie o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Stwierdzenie nieważności decyzji wyeliminuje ją z obrotu prawnego, w związku z czym bezprzedmiotowe staną się postępowania w innych trybach nadzwyczajnych. Jest to bowiem kwestia kolejności prowadzenia spraw a nie ich dopuszczalności. (por. R. Hauser: Ordynacja podatkowa . Komentarz. LexisNexis. Wydanie 2). Zasadnym okazał się też zarzut , iż organ II instancji nie wskazał podstawy prawnej decyzji, tj. nie powołał konkretnego przepisu prawa na którym oparł swoje rozstrzygnięcie, co stanowi naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Ogólne powołanie się w uzasadnieniu na przepisy działu IV Ordynacji podatkowej nie czynią zadość obowiązkowi wynikającemu z powołanego już wyżej artykułu 210 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji stanowi jeden z koniecznych elementów decyzji i nie może zastąpić innego jej elementu. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. /-/ J. Niedzielski /-/ S. Kowalczyk /-/ J. Wierchowicz