II SA/Rz 447/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Ryszard Bryk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania z mocy prawa stopnia nauczyciela mianowanego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lutego 2007r. znak: [...] Starosta działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r. nr 97, poz. 674) odmówił nadania S. D. stopnia nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karty Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 111, poz. 1194 ze zm.), zwanej dalej ustawą zmieniającą, nauczyciele, którzy w dniu 31 sierpnia 2000r. spełniali łącznie warunki określone w art. 10 ust. 2 Karty Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000r., otrzymują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego. Warunki te są następujące: 1. posiadanie obywatelstwa polskiego, 2. pełna zdolność do czynności prawnych, 3. korzystanie z praw publicznych, 4. nie toczenie się przeciwko nauczycielowi postępowania karnego ani postępowania o ubezwłasnowolnienie, 5. posiadanie wymaganych kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska, 6. możliwość zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, 7. wykonywanie bezpośrednio przed mianowaniem, nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracy pedagogicznej w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata i uzyskanie w tym okresie dwóch ocen co najmniej wyróżniających, na zasadach i w trybie określonym w art. 6a, lub wykonywanie bezpośrednio przed mianowaniem nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracy pedagogicznej w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez 4 lata pracy i uzyskanie na koniec czwartego roku pracy co najmniej oceny dobrej albo wykonywanie bezpośrednio przed mianowaniem nieprzerwanie jako nauczyciel akademicki pracy dydaktycznej w szkole wyższej co najmniej przez 3 lata i uzyskanie oceny pozytywnej w tym zakresie. Organ ustalił, iż ze zgromadzonych w aktach osobowych S. D. dokumentów wynika, że na dzień 5 kwietnia 2000r. wyżej wymieniony posiadał: 1. obywatelstwo polskie, 2. umowę o pracę na czas nieokreślony (zawartą w dniu 1 września 1995r.), na stanowisku nauczyciela praktycznej nauki zawodu - w pełnym wymiarze godzin, 3. świadectwo ukończenia Zaocznego Technikum Mechanicznego -Elektrycznego w R. o specjalności obróbka skrawaniem (1973r.), 4. świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego pedagogicznego dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu (1995r.), 5. świadectwo kwalifikacyjne Instytutu Spawalnictwa w G. z zakresu weryfikacji wiadomości i umiejętności nauczania praktycznego na kursach spawania (1995r.), 6. adnotację na formularzu Zapytania o karalność z Centralnego Rejestru Skazanych o treści: "nie notowany". W świetle powyższego, w ocenie organu S. D. nie spełnia warunku żart. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela (w brzmieniu na dzień 5 kwietnia 2000r.), bowiem nauczyciel posiada kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela praktycznej nauki zawodu, jeżeli spełnia jeden z dwóch warunków, określonych w § 5 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia, nazywanego dalej Rozporządzeniem. Warunki te to: a) bądź legitymowanie się świadectwem dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej odpowiedniego kierunku, świadectwem ukończenia kursu pedagogicznego w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin, ukończenie kursu z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz odbycie co najmniej dwuletniego stażu pracy w zawodzie, którego nauczyciel będzie nauczać lub posiadanie tytułu robotnika wykwalifikowanego bądź b) posiadanie tytułu mistrza w zawodzie, który będzie nauczany i świadectwa ukończenia kursu pedagogicznego w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin. Zdaniem organu, w odniesieniu do S. D., nie można mówić o spełnieniu żadnego z powołanych w pkt a i b warunków a poza tym wyżej wymieniony nie wykazał także iż posiada oceny pracy uzyskane na zasadach i w trybie art. 6a Karty Nauczyciela. Wspomniane wyżej rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2007r. zapadło na skutek decyzji Kuratora Oświaty z dnia [...] grudnia 2006r. znak: [...], które uchylało decyzję Starosty z dnia [...] listopada 2006r. znak: [...] odmawiającą nadania S. D. z mocy prawa stopnia nauczyciela mianowanego ze względu na to, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie zapewniono wyżej wymienionemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji (naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.). Ponadto w ocenie organu drugiej instancji uzasadnienie decyzji Starosty nie spełnia kryteriów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż przede wszystkim nie wskazuje których z warunków wynikających z art. 28 ust. 1 ustawy zmieniającej nie spełnia S. D. Poza tym brak jest w nim także przytoczenia przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie. W odwołaniu od decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2007r. S. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty poprzez nadanie mu z mocy prawa z dniem 21 października 2001 r. stopnia nauczyciela mianowanego ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzucając organowi błędne ustalenie, iż nie spełnia on wymogów niezbędnych do uzyskania stopnia awansu zawodowego, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy zmieniającej. Zdaniem odwołującego się, pojęcie mistrz w zawodzie zawarte w § 5 pkt 3 Rozporządzenia jest pojęciem unormowanym w ustawie z dnia 22 marca 1989r. o rzemiośle i służy określeniu kwalifikacji zawodowych rzemieślnika. Wedle art. 3 wskazanej ustawy dyplom lub świadectwo ukończenia szkoły wyższej lub ponadgimnazjalnej o profilu technicznym w danym zawodzie, stanowi co najmniej równorzędny, jeśli nie "mocniejszy" dowód posiadania kwalifikacji zawodowych rzemieślnika. Dlatego też przedmiotowe pojęcie (mistrza w zawodzie) należy interpretować jako wymóg posiadania co najmniej równorzędnego dowodu posiadania kwalifikacji zawodowych rzemieślnika a zatem dyplomu mistrza w zawodzie ale także dyplomu lub świadectwa ukończenia szkoły wyższej lub ponadgimnazjalnej o profilu technicznym w danym zawodzie. Powyższą argumentację odwołujący się poparł przez odwołanie się do dwóch orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi tytuł technika może być pod pewnymi względami traktowany za równorzędny tytułowi mistrza w zawodzie, przez co użyte w Rozporządzeniu określenie "co najmniej mistrza w zawodzie" oznacza, że są to kwalifikacje minimalne, jakie powinna posiadać osoba podejmująca się funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. W konsekwencji zaś, każda osoba posiadająca kwalifikacje mistrza w danym zawodzie bądź kwalifikacje porównywalne oraz przygotowanie pedagogiczne, może być nauczycielem praktycznej nauki zawodu. W odniesieniu natomiast do zarzutu organu pierwszej instancji braku w aktach osobowych kart ocen pracy, odwołujący się stwierdził, iż obowiązek należytego prowadzenia takich akt oraz odpowiedniego dokumentowania ocen pracy obciąża jego pracodawcę, a w związku z tym nie pracownik nie może ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Poza tym organ powinien był ustalić czy fakt braku kart ocen pracy wynika z powodu ich nie sporządzenia czy też zaginięcia a zatem czy nie zachodzi potrzeba ich odtworzenia. Dodatkowo w ocenie S. D. nie ma przeszkód do dokonania oceny jego pracy w chwili obecnej a już z samego faktu dalszego zatrudniania go wynika, że jego praca była oceniana, a ocena ta była co najmniej zadowalająca. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. znak: [...] Kurator Oświaty utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9b ust. 7 pkt 2 Karty Nauczyciela. Według organu II instancji, S. D. spełnia tylko warunki z art. 10 ust. 2 pkt 1-4 oraz pkt 6 ustawy zmieniającej, natomiast nie spełnia wymogów z pkt 5 i 7 tego przepisu, gdyż nie posiadał w dniu 5 kwietnia 2000r. świadectwa dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej odpowiedniego kierunku ani też tytułu mistrza w zawodzie, którego nauczał (tytuł ten uzyskał dopiero w dniu 24 stycznia 2002r.). Zdaniem Kuratora, powołana przez S. D. ustawa o rzemiośle nie może mieć zastosowania w jego sytuacji, gdyż określa ona dokumenty, jakie potwierdzają kwalifikacje zawodowe rzemieślnika nie zaś nauczyciela praktycznej nauki zawodu w szkołach - kwestia posiadania tych ostatnich kwalifikacji została wyczerpująco uregulowana w Rozporządzeniu. Również wskazane przez S. D. orzeczenia NSA nie odnoszą się do sytuacji wyżej wymienionego, bowiem dotyczą osób posiadających świadectwo dojrzałości technikum, zaś S. D. jest w posiadaniu jedynie świadectwa ukończenia technikum zawodowego. Skoro zatem S. D. nie posiadał w dniu 31 sierpnia 2000 r. wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela praktycznej nauki zawodu, to nie mógł wykazać się w tym dniu co najmniej trzyletnim okresem wykonywania pracy pedagogicznej w szkole w pełnym wymiarze zajęć, zgodnie z kwalifikacjami - wymóg ten wynika z art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela. Organ drugoinstancyjny wskazał, że zgodnie z treścią art. 6a ust. 4 ustawy zmieniającej ocena pracy nauczyciela ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym (a w związku z czym musi mieć formę pisemną). Powyższy charakter oceny potwierdza § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 lutego 1997r. w sprawie kryteriów oraz szczegółowych zasad i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli oraz zadań i obowiązków dyrektora szkoły w zakresie opieki nad nauczycielami rozpoczynającymi pracę w zawodzie (Dz. U. nr 18 poz. 101). Ponadto § 8 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że organ upoważniony do dokonania oceny, doręcza nauczycielowi (dyrektorowi szkoły) oryginał karty oceny pracy, której wzór stanowi załącznik do rozporządzenia. W ocenie Kuratora z faktu niezałączenia przez S. D. do dokumentacji składanej w celu uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego kart ocen pracy wynika, iż pracodawca wyżej wymienionego ocen takich nie dokonał, co zgodnie z art. 6a ust. 1 Karty Nauczyciela obciąża tego pracodawcę, bowiem przepis ten ustanawia terminy dokonania ocen. Powyższy fakt (brak winy S. D. w nieuzyskaniu ocen pracy) nie zmienia jednak rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż wydając decyzję, organ mógł oprzeć się wyłącznie na istniejącym stanie faktycznym, nie miał zaś podstaw prawnych do dokonania ustalenia przyczyny braku ocen pracy w aktach osobowych pracownika. Z decyzją Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2007r. nie zgodził się S. D. i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2007r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji S. D. zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego wynik tj.: - art. 7 i 77 k.p.a., polegające na nieustaleniu czy fakt braku kart ocen pracy w jego aktach osobowych wynika z ich niesporządzenia, czy też zaginięcia, a co za tym idzie czy nie zachodzi potrzeba ich odtworzenia oraz nie wzięcie pod uwagę możności dokonania w chwili obecnej jego oceny pracy zgodnie z wymogami z art. 10 ust. 2 pkt 7 Karty Nauczyciela, - art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu do jego argumentów, iż wobec brzmienia art. 3 ustawy o rzemiośle, pojęcie mistrza w zawodzie należy traktować jako równorzędne tytułowi technika w zawodzie, 2) naruszenie przepisów praw materialnego tj. art. 28 pkt 1 ustawy zmieniającej, polegające na błędnym ustaleniu, że nie spełnia on wymogów niezbędnych do nadania mu z mocy prawa z dniem 21 października 2001 r. stopnia nauczyciela mianowanego. Uzasadnienie powiela argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu od decyzji organu J instancji z dnia [...] lutego 2007r. Skarżący dodał jedynie, iż błędnym jest stanowisko organu II instancji stwierdzające, że powołane przez skarżącego orzecznictwo nie odnosi się do sytuacji skarżącego. Według S. D., jednoczesne posiadanie tytułu technika i świadectwa dojrzałości - w świetle Rozporządzenia - wyłącza potrzebę wykazywania równorzędności pojęć: mistrz w zawodzie oraz technik. W odpowiedzi na powyższą skargę, Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu jego decyzji z dnia [...] kwietnia 2007r. Dodatkowo wskazał jedynie, iż to na skarżącym spoczywał obowiązek udowodnienia dokonywania ocen jego pracy, tymczasem skarżący nie potwierdza tego faktu ani nie wspomina, że miał on miejsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 roku/ zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych łub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli legalności jest decyzja odmawiająca skarżącemu nadania stopnia nauczyciela mianowanego. Swój wniosek o nadanie mu tego stopnia skarżący oparł na przepisie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z nim, nauczyciele, którzy w dniu 31 sierpnia 2000 roku spełniali warunki określone w art. 10 ustawy , o której mowa w art. 3 /Karta Nauczyciela/, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 , otrzymują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego , z dniem wejścia w życie ustawy , jeżeli są zatrudnieni w (...) szkole w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Przywołany w wymienionym przepisie art. 10 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela , w brzmieniu obowiązujący w dniu 5 kwietnia 2000 roku stanowi, że stosunek pracy z nauczycielem nawiązuje się przez mianowanie pod warunkiem spełnienia wymienionych tam warunków. Tymi warunkami są m.in.: posiadanie wymaganych kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska, wykonywanie przed mianowaniem, nieprzerwanie , zgodnie z kwalifikacjami pracy pedagogicznej w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata uzyskanie w tym czasie dwóch ocen, co najmniej wyróżniających ..... Kwalifikacje niezbędne do zajmowania danego stanowiska określa wydane na podstawie art. 9 ust.2 Karty Nauczyciela, rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia. Zgodnie z § 5 pkt.2 rozporządzenia, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela praktycznej nauki zawodu w szkołach zasadniczych i średnich zawodowych (... ) ma również osoba, która posiada świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej odpowiedniego kierunku, świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin, przygotowanie pedagogiczne, ukończony kurs z zakresu bhp oraz co najmniej dwuletni staż pracy w zawodzie, którego będzie nauczać , lub tytuł robotnika /pracownika/ wykwalifikowanego. Bezsporne jest, że w dniu 31 sierpnia 2000 roku skarżący zatrudniony był na stanowisku nauczyciela praktycznej nauki zawodu w Centrum Kształcenia Praktycznego w K. W tym czasie legitymował się świadectwem ukończenia technikum zawodowego oraz świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego pedagogicznego dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu. Jak wskazano wyżej - przytoczony przepis § 5 pkt.2 rozporządzenia stawia warunek posiadania świadectwa dojrzałości technikum. Świadectwo, którym skarżący się legitymuje potwierdza fakt ukończenia szkoły bez przystąpienia do egzaminu dojrzałości. Wobec niespełnienia przez skarżącego warunku posiadania świadectwa dojrzałości technikum, bez znaczenia pozostaje fakt nie posiadania przez niego ocen pracy pedagogicznej , o których mowa w art. 10 ust.1 pkt 7 Karty Nauczyciela. Sąd podziela zatem stanowisko, że skarżący nie spełnił warunków do otrzymania z mocy prawa stopnia nauczyciela mianowanego na podstawie przepisu art. 28 ustawy zmieniającej. Wskazując na powyższe, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i ją oddalił na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.