II SA/Rz 44/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi M. J. – [...] T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez zezwolenia - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania M. J. [...] "T." od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...] obciążającej wyżej wymienionego karą pieniężną w wysokości 1920,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym, bez wymaganego zezwolenia, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) art. 13 g ust 1 i 2, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.) w zw. z art. 61 ust. 11 oraz art. 64 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. Nr 219, poz. 1861). W dniu 11 grudnia 2005 r., podczas, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego [...], kontroli wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka przewozowego - ciągnika marki Renault, nr rej. [...], z naczepą nr rej. [...], użytkowanego przez [...] "T." M. J., dokonano pomiaru masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi pojazdu, w wyniku czego stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm nacisków o 1,84 t. Kierujący pojazdem, T. D., zwrócił się o powtórzenie pomiarów, uzasadniając to zbyt szybkim najechaniem na wagę, a także faktem, że na trasie podczas gwałtownego hamowania, ładunek będący na naczepie, uległ przesunięciu. Organ celny przychylił się do wniosku. Niezwłoczne wykonanie powtórnego ważenia okazało się niemożliwe z uwagi na licznie oczekujące na przejściu granicznym samochody. Przez 40 minut pojazd pozostawał poza dozorem funkcjonariuszy celnych. W tym czasie kierowca, bez zgody i wiedzy organu celnego, naruszył przewożone na naczepie palety z workami cementu i przemieścił 77 worków cementu na tył naczepy. Po dokonaniu ponownego ważenia, nie stwierdzono przekroczenia norm. Ważenie to okazało masę całkowitą porównywalną z pierwszym pomiarem, ale inne rozłożenie nacisków poszczególnych osi. Naczepa nie była zabezpieczona zamknięciami celnymi. Zdaniem organu stanowisko wagowe spełniało wszelkie normy niezbędne do przeprowadzenia w sposób prawidłowy ważenia pojazdu. Zachowana została prawidłowa prędkość wjazdu na stanowisko wagowe, pomiar nastąpił za pomocą elektronicznej wagi samochodowej, która spełniała wymogi techniczne, była sprawna, posiadała ważne świadectwo legalizacji potwierdzające, że zarówno waga jak i stanowisko pomiarowe spełniają wszelkie wymogi metrologiczne i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów. Wynik ważenia został uzyskany za pomocą programu komputerowego, który ma za zadanie sygnalizować o wszystkich nieprawidłowościach. W świetle powyższych ustaleń organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...] obciążył przewoźnika M. J. [...] "T." karą pieniężną w wysokości 1920,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. J. [...] "T." wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że posiadana przez organ waga dynamiczna powinna posiadać nie tylko legalizację samego urządzenia ale również legalizację miejsca, w którym jest użytkowana. Ponadto pomiar wagą dynamiczną nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym ponieważ pomiar odbywa się na zasadzie wykorzystującej siłę uderzenia kół a nie faktycznego pomiaru masy. Dalej wywodzi, że zasadą powinno być przyjęcie korzystniejszego dla strony wyniku pomiaru, zwłaszcza, że nie było fizycznie możliwe uzyskanie tego korzystniejszego wyniku na skutek przeładowania 1 tony ładunku przez kierowcę. Poddał w wątpliwość przeprowadzenia przez organ dowodu ze świadków w sytuacji kiedy istniała możliwość przeprowadzenia dowodu z zapisów kamer video. Kończąc, powołał się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 703/05, w którym Sąd miał wskazać, że protokół ważenia pojazdu, stosowany przez organy celne nie spełnia przesłanek art. 68 i 69 k.p.a. Podniesionych zarzutów nie podzielił Dyrektor Izby Celnej i wspomnianą na wstępie decyzją, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że droga, którą poruszał się kierowca została zaliczona, na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. do dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku 10 t. Przekroczenie tych norm powoduje obowiązek wymierzenia kar, niezależnie od długości trasy jaką pokonał pojazd nienormatywny. Tymczasem w niniejszej sprawie dopuszczalne normy nacisku zostały przekroczone o 1,84 t. Postępowanie dowodowe wykazało, że przewoźnik przejął do przewozu ładunek cementu o masie netto 18900 kg (brutto 19440 kg), zapakowany w 756 workach na 18 paletach (faktura nr [...] z dnia 9 listopada 2005 r.), każda paleta zawierała 42 worki po 25 kg każdy. Podczas kontroli, stwierdzono na naczepie 18 palet w tym 16 ofoliowanych po 42 worki, 7 worków luzem na jednej z palet z przodu naczepy oraz 77 worków luzem w tylnej części naczepy, łączna ilość worków była zgodna z dokumentacją i wynosiła 756. Na podstawie zeznań świadków, organ przyjął, że przemieszczenia worków dokonał kierowca wraz z pasażerem, podczas 40-to minutowej przerwy pomiędzy pomiarami. Przeprowadzenie dowodu z kamer video, było według organu niemożliwe, gdyż pojazd oczekujący na drugie ważenie pozostawał poza zasięgiem monitoringu. Wykonane w sprawie pomiary zostały, zdaniem organu, wykonane przez uprawnione do tego osoby, zgodnie z wymogami właściwego stosowania wag, przy użyciu stacjonarnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu Ł.Z.G. Łęczyca, znak fabryczny PD-2 nr 20, która spełniała wymogi techniczne. Była sprawna i posiadała ważne świadectwo legalizacji Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar Nr [...] w P. z dnia 21 lipca 2005 r. Strefa ważenia, na której się znajdowała, była wypoziomowana i należycie utrzymana. Dla zapewnienia prawidłowego pomiaru, przed wjazdem na wagę umieszczono specjalne oznaczenia wskazujące sposób wykonania przejazdu przez panel wagowy. Znak drogowy określał dopuszczalną prędkość pojazdu w strefie ważenia, a boczne krawędzie drogi dojazdowej uniemożliwiały inny, niż centralny przejazd przez wagę. Odnosząc się do wskazanego przez odwołującego się, wyroku NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r., organ przytaczając tezę tego wyroku wskazał, że zostało w niej zaprezentowane stanowisko odmienne od przedstawionego w odwołaniu. Mianowicie NSA uznał w nim, protokół za podstawowy dowód w sprawie, odpowiadający wszystkim przewidzianym w art. 68 § 1 k.p.a. wymaganiom materialnym i formalnym. Skargę na powyższą decyzję wniósł M. J. [...] "T.", wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zakwestionował sam fakt wszczęcia czynności kontrolnych, które, jego zdaniem, organ podjął bez wniosku osoby umocowanej do działania w jego imieniu. Idąc dalej, zakwestionował nałożenie kary pieniężnej na właściciela pojazdu, przy jednoczesnym braku winy lub zaniechania, co jego zdaniem narusza art. 42 ust. 1 Konstytucji. Na obronę swojego stanowiska powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. akt 26/04, w którym TK miał wskazać, że przedsiębiorca nie odpowiada automatycznie za każdą czynność i zaniechanie swojego pracownika, a w szczególności nie odpowiada automatycznie za naruszenie prawa przez tego pracownika. Pracodawca może odpowiadać jedynie gdy przed Sądem udowodniona zostanie mu wina lub oczywiste zaniechanie skutkujące naruszeniem prawa. Odnosząc się do samych czynności kontrolnych, podniósł, że dokonany przez organ celny pomiar jest nieważny. Wprawdzie dokonano go przy użyciu urządzenia posiadającego legalizację ale zdaniem skarżącego, nie wiadomo czy zostało prawidłowo zamontowane na drodze, a nadto, czy w chwili pomiaru warunki atmosferyczne pozwalały na prawidłowe działanie urządzenia. Wreszcie, przeczy ustaleniom organu, co do tego, że pojazd obsługiwało dwóch kierowców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu podjęte czynności kontrolne znajdowały oparcie w przepisach prawa i wbrew twierdzeniom skarżącego nie wymagały, przy ich podejmowaniu wniosku strony. Odpowiedzialność za dopełnienie i przestrzeganie warunków określonych prawem dla pojazdów poruszających się po drogach publicznych, została nałożona, wskazuje organ, na przewoźników, których podczas przewozu i w toku kontroli reprezentują kierowcy. Przewoźników też obciążają skutki takiego stanu pojazdu i takiego załadunku, który podczas przejazdu po drogach publicznych powoduje przekroczenie dopuszczalnych norm, m.in. nacisków osi. W niniejszej sprawie, wskazuje organ, kierowca został uznany za uprawnionego do reprezentowania firmy przewozowej [...] "T." M. J., co jest zgodne z przepisami Konwencji o Umowie Międzynarodowej Przewozu Drogowego Towarów CMR sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 238 z 1962 r.). Organ powołując się na treść art. 3 wyżej wskazanej Konwencji wyjaśnił, że: "przewoźnik odpowiada jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług odwołuje się w celu wykonywania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swoich funkcji". Ponadto organ wyjaśnił, iż wbrew twierdzeniom skarżącego ustalenia organu były jasne i wyczerpujące także jeżeli chodzi o okoliczność obsługi samochodu przez dwie osoby. Jak wskazał organ postępowanie dowodowe wykazało, że pojazdem, oprócz kierowcy podróżował również Z. D., który został przez organ wylegitymowany a okoliczność ta wynika z akt - k.78 i 79. Odpowiadając na zajęte w odpowiedzi na skargę stanowisko, skarżący jeszcze raz poddał w wątpliwość prawidłowość dokonanego pomiaru, a także dowody, na których oparto ustalenia. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu zarówno kierowca, jak i skarżący nie mieli wiedzy o fakcie ewentualnego przesunięcia części ładunku po skrzyni ładunkowej, zwłaszcza że takiego zdarzenia, zdaniem skarżącego, nie można zauważyć czy odczuć przy 45 tonowym ciężarze pojazdów. W tego typu pojazdach przesunięcie o 0,5 - 1m części ładunku jest niezauważalne. Zarzucił organom naruszenie art. 10 i 84 w zw., z art. 2 Konstytucji, a także zastosowanie Konwencji CMR, która jego zdaniem reguluje stosunki prawne pomiędzy przewoźnikiem i kierowcą a nie ma żadnego znaczenia dla uprawnień kierowców wobec organów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Według przepisów art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, tj. pojazdów lub zespołów pojazdów, których masa nacisku osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach prawa dla danej drogi, bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu wymierza się kary pieniężne w drodze decyzji administracyjnych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich /Dz. U. nr 219, poz. 1861/ prowadząca do przejścia granicznego w M. droga krajowa nr [...] została zaliczona do dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Normy nacisków poszczególnych osi pojazdów poruszających się po drogach tej kategorii oraz wysokość kar pieniężnych za ich przekroczenie, zróżnicowanych w zależności od rodzaju osi i wielkości przekroczenia określa załącznik nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ podczas kontroli stwierdził nacisk pojedynczej osi 11,84 t, co oznacza przekroczenie normy o 1,84 t. W celu stwierdzenia, czy pojazd jest normatywny organ celny pierwszej instancji uwzględnił maksymalne dopuszczalne błędy wskazań wagi, a przy ustaleniu masy całkowitej dopuszczalne błędy metody cząstkowych ważeń pojazdu. I tak od każdej zmierzonej wielkości nacisku osi odjęto 200 kg, a wynik pomniejszono o 2 %. Jak wynika z dokumentów celnych, przewoźnik przejął do przewozu ładunek cementu o masie netto 18900 kg zapakowany w 756 workach na 18 paletach. Faktura nr [...] z dnia 9.11.2005 r. jednoznacznie określa, że przesyłkę stanowiło 756 worków cementu zapakowanych na 18 paletach o kolejnych numerach, oraz że masa każdego z 18 opakowań wynosiła 1050 kg netto. Na podstawie tych danych jednoznacznie można wyliczyć, iż każda paleta zawierała 42 worki o masie 25 kg każdy. Fakt przejęcia ładunku w takiej postaci potwierdzają również zapisy w zgłoszeniu celnym [...] z dnia 5 grudnia 2005 r. oraz w międzynarodowym liście przewozowym CMR mówiące wyraźnie o 18 opakowaniach w paletach. Dokumentacja potwierdza również fakt usunięcia folii zabezpieczającej z 2 palet oraz przemieszczenie uwolnionych worków z przodu na tył samochodu. Podczas kontroli stwierdzono, iż 16 palet foliowanych po 42 worki każda oraz 7 worków luzem na jednej z palet z przodu naczepy oraz 77 worków w tylnej części naczepy również luzem. Podczas pierwszego ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika. Oczywistym jest, że gwałtowne hamowanie pojazdu powoduje przesunięcie do przodu ładunku, który nie jest odpowiednio zabezpieczony. Przepis art. 61 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym nakazuje umieszczenie ładunku na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia nacisków osi pojazdu na drogę oraz zabezpieczenie ładunku przed przemieszczeniem. Podstawowym dowodem w sprawie jest protokół z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP. Protokół odpowiada wszystkim przewidzianym w art. 68 § 1 k.p.a. wymaganiom materialnym i formalnym. Wynika zeń, że został sporządzony przez upoważnionego do tego funkcjonariusza celnego w obecności kierowcy pojazdu kontrolowanego z opisaniem przeprowadzonych czynności i uzyskanych wyników. Obecny przy czynnościach kierowca uwag nie zgłosił, o czym świadczy jego podpis. Z treści protokołu wynika również, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Wysokość kary została prawidłowo naliczona. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, w związku z art. 13g ust. 1 i 2, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /t.j. z 2004 r., Dz. U. Nr 204, poz. 2086/, art. 61 ust. 11, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /t.j. z 2005 r., Dz. U. nr 108, poz. 908/ oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 19.10.2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t /Dz. U. nr 219, poz. 1861/, Sąd skargę oddalił.