IV SA/Po 974/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sek. Sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 września 2007 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...]nr [...],[...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Sekcji I Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., na podstawie art. 38 ust. 1-5, art. 8 ust. 1 i ust. 12, art. 106 ust. 3c, art. 106 ust. 5 i art. 147 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm., dalej ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), działając z urzędu zmienił dwie decyzje własne. Decyzja z dnia [...]nr [...] przyznająca D.M. świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od dnia 01 stycznia 2006 r. do dnia 31 marca 2006 r. w wysokości po 158 zł. miesięcznie została zmieniona w części dotyczącej wysokości świadczenia w ten sposób, że obniżono wysokość zasiłku do kwoty 72,30 zł, natomiast decyzja z dnia [...]nr [...] przyznająca D.M. świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od dnia 01 kwietnia do dnia 31 maja 2006 r. została zmieniona w części dotyczącej wysokości świadczenia w ten sposób, że obniżono wysokość zasiłku z kwoty 133 zł do kwoty 47,40 zł. W uzasadnieniu wskazano, że D.M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem D., jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W uzasadnieniach do wymienionych wyżej decyzji D.M. została pouczona, że zgodnie z art. 109 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ o każdej zmianie w swojej sytuacji majątkowej, osobistej czy dochodowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] stycznia 2006 r. i [...] marca 2006 r., stanowiących podstawę do podjęcia wymienionych decyzji, strona nie poinformowała pracownika socjalnego o otrzymanym zasiłku rodzinnym i zaliczce alimentacyjnej, które zwiększyły dochód rodziny. Po uwzględnieniu zasiłku rodzinnego i zaliczki alimentacyjnej dochód strony w grudniu 2005 r. wynosił 343 zł, natomiast w marcu 2006 r. dochód strony wynosił – bez zasiłku okresowego – 443 zł. Kryterium dochodowe rodziny strony, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 632 zł. Wysokość zasiłku za okres od 01 stycznia 2006 r. do 31 marca 2006 r. ustalono na kwotę 72,30 zł, to jest w wysokości 25% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym - 632 zł, a dochodem rodziny – 343 zł, natomiast wysokość zasiłku za okres od 01 kwietnia 2006 r. do 31 maja 2006 r. ustalono na kwotę 47,30 to jest w wysokości 25% różnicy między kryterium dochodowym – 632 zł., a dochodem rodziny – 443 zł. W odwołaniu od decyzji D.M. wskazała, że chronologia załączonych dowodów oraz wydawanie kolejnych decyzji przez MOPR świadczą o pełnej informacji organu orzekającego o zmianie mojej sytuacji dochodowej. Podkreśliła, że nie czuła się zobowiązana do badania prawidłowości orzekanych świadczeń. Z własnej woli składała oświadczenia o uzyskiwanych dodatkowych dochodach, co świadczy o jej uczciwości i dopełnianiu obowiązków nałożonych przepisami prawa. O pobranych świadczeniach w tym o zaliczce alimentacyjnej informowała pracownika socjalnego pomimo tego, że informację o tym fakcie organ orzekający czerpał z własnych decyzji, dlatego nie czuje się zobowiązana do zwrotu świadczeń. W toku postępowania organ nie podjął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, co świadczy o arogancji i bezkarności działania organu I instancji. Uważa, że jest osobą pokrzywdzoną przez organ administracji. Decyzją z dnia [...]nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 38 ust. 1-5, art. 8 ust. 1 pkt 2, art.147 ust. 3, art. 106 ust. 5 w związku z art. 109 i art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji napisano, że jakkolwiek ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można bezsprzecznie dowieść, czy strona świadomie wprowadziła w błąd pracownika socjalnego nie informując o pobieranych świadczeniach rodzinnych, to faktem pozostaje, iż w miesiącu grudniu 2005 r. dochód jej rodziny był inny od przyjętego przez pracownika socjalnego, do wyliczenia należnego stronie zasiłku okresowego. Organ I instancji działając z urzędu miał podstawy do zmiany swojej decyzji z dnia [...]w części dotyczącej kwoty świadczenia. Odrębną kwestią pozostaje zwrot nienależnie pobranej przez stronę części kwoty zasiłku okresowego, co podnosi strona w swoim odwołaniu, nie wyrażając zarazem zgody na zwrot. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji dodatkowo podnosząc, że nastąpiło naruszenie zasad postępowania administracyjnego w postaci braku wszechstronnego poinformowania strony o przysługujących jej uprawnieniach. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać aczkolwiek z powodów innych niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz, czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W myśl art. 63 § 2 kpa podanie, a w niniejszym przypadku odwołanie, powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie. Wskazanie osoby od której pochodzi obejmuje również podpisanie odwołania, bowiem podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, to jest w przypadku odwołania niemożność jego rozpoznania. Tę ostatnią problematykę reguluje art. 64 § 2 kpa stanowiący, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym niż wymienione w § 1 art. 64 kpa wymaganiom ustalonym w przypisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania (odwołania) bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie sporządzone komputerowo pismo, datowane: K., dnia [...]r., zatytułowane "odwołanie" oraz przywołujące datę i numer kwestionowanej decyzji organu I instancji nie zawiera podpisu strony. Mimo to organ odwoławczy nie wezwał strony, pod rygorem z art. 64 § 2 kpa (pozostawienie odwołania bez rozpoznania) do uzupełnienia braku i odwołanie rozpoznał, mimo że nie wywoływało ono skutków prawnych. Powyższe oznacza, że zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 kpa należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt III SA 417/00, LEX 47217). Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji, w trybie art. 64 §2 kpa wezwie D.M. do usunięcia braków, w przepisanym do tego terminie, ze stosownym pouczeniem, po czym będzie procedował w zależności od reakcji strony na wezwanie (por. uchwała 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2000 r., sygn. OPK 12/00, ONSA 2001/2/61 z aprobującą glosą J. Borkowskiego w Orzecznictwie Sądów Polskich 2001/3/43). Jednocześnie Sąd zauważa, że zgodnie z kpa to strona określa przedmiot postępowania. Jeżeli pismo strony – w tym przypadku odwołanie – budziło wątpliwości, to sprecyzowanie zakresu odwołania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Tymczasem organ II instancji przyjął, że odwołanie dotyczy tylko części decyzji organu I instancji chociaż strona wskazała w tytule pisma datę i numer decyzji organu I instancji a treści nie zawarła wprost żadnego ograniczenia. Organy administracji nie mogą we własnym zakresie domniemywać woli strony. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski AT