IV SA/Po 998/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 września 2007 r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] nr [...] /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ M. Dybowski Wnioskiem, który do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. złożony został w dniu [...] września 2006 r., skarżący Z.P. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 roku w kwocie 1000 zł i 392 zł. W treści wniosku Z.P. podał, iż jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegającym temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, szkody w uprawach rolnych i w użytkach zielonych w jego gospodarstwie rolnym w wyniku zaistniałej suszy przekroczyły 30% i zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę, a w jego gospodarstwie utrzymywane jest bydło zarejestrowane w rejestrze zwierząt gospodarskich. Decyzjami z dnia [...] [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta K. pracownik socjalny Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał Z.P. zasiłek celowy w kwocie 1000 zł, odrębną decyzją odmówił przyznania zasiłku w kwocie 392 zł. W uzasadnieniu tej drugiej decyzji, podjętej na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) oraz §5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155 po. 11090) organ wyjaśnił, iż zgodnie z wskazanym przepisem pomoc w formie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. zwiększa się o 392 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, jeżeli szkody w użytkach zielonych tego gospodarstwa spowodowane suszą wynoszą powyżej 30%. Organ wskazał, iż z protokołu oszacowań strat spowodowanych suszą oraz treści złożonego wniosku wynika, że w gospodarstwie rolnym wnioskodawca posiada bydło zarejestrowane w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, lecz nie posiada użytków rolnych użytkowanych jako łąki i pastwiska. Decyzję doręczono wnioskodawcy w dniu [...] października 2006 r. Pismem z dnia [...] października 2006 r. skierowanym do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Z.P. wystąpił z wnioskiem o udzielenie zasiłku w kwocie [...] zł. W treści wniosku wyjaśnił, iż w swoim pierwszym wniosku nie wyszczególnił łąk i upraw lucerny, w których straty spowodowane suszą przekroczyły 60%. Decyzją z dnia [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, iż warunkiem otrzymania przedmiotowej pomocy było potwierdzenie w protokole sporządzonym przez komisję, że szkody spowodowane suszą w użytkach zielonych wyniosły średnio powyżej 30%, a w protokole podpisanym przez stronę w dniu [...] lipca 2006 r. wyszczególniono tylko straty w uprawach polowych, a nie podano użytków zielonych. Ponieważ we wniosku nie wykazano użytków zielonych, o czym stanowi § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, pomoc nie mogła zostać przyznana. Organ wskazał ponadto, że termin składania wniosków mijał z dniem 15 października 2006 r., stąd prośba o uwzględnienie użytków zielonych wskazanych w złożonym odwołaniu została złożona po terminie. Wnosząc do tut. Sądu skargę na powyższą decyzję Z.P. powtórzył argumentację przytoczoną w piśmie z dnia [...] października 2006 r. Wyjaśnił, ze w pierwszym wniosku wyszczególnił tylko rzepak, zboża, mieszanki, buraki i kukurydzę, podczas gdy posiada gospodarstwo o powierzchni [...] ha i w gospodarstwie tym aktualnie hoduje [...] sztuk dorosłego bydła. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, że areał upraw objętych klęską suszy, wykazany we wniosku, jest taki sam, jak areał gospodarstwa podany w skardze. Wyjaśniono, że wniosek skarżącego z dnia [...] października 2006 r., adresowany do Kolegium, potraktowano jako odwołanie od decyzji organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, iż prośba w nim zawarta nie mogła zostać uwzględniona z powodu złożenia jej po terminie. Wskazano, że wzór wniosku o pomoc stanowi załącznik do rozporządzenia i zawiera stosowne pouczenia, jak należy go wypełnić. Skoro skarżący w złożonym wniosku nie wymienił użytków zielonych, a komisja szkód w takich użytkach nie oszacowała, to pomoc na ten cel nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Rolą Sądu jest kontrola zaskarżonego orzeczenia z prawem. Sąd sprawując kontrolę sprawdza, czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego a także, czy postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami proceduralnymi. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż treść pisma skarżącego z dnia [...] października 2006 r. w świetle całokształtu okoliczności sprawy nakazuje pismo to uznać za odwołanie od decyzji organu I instancji, jak to uczyniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wskazać jednakże należy, iż takie zakwalifikowanie tego pisma jest możliwe wyłączne dlatego, że wbrew stanowisku organu odwoławczego prośbę o przyznanie zasiłku celowego z tytułu strat powstałych w związku z suszą w użytkach zielonych skarżący zawarł już w swoim pierwszym wniosku, złożonym w dniu [...] września 2006 r. W przeciwnym wypadku, gdyby wniosek w tym zakresie złożony został w dniu [...] października 2006 r., do jego rozpatrzenia właściwym byłby organ I instancji, do którego wniosek ten był adresowany, zaś decyzja organu odwoławczego musiałaby zostać uznana za wydaną z naruszeniem art. 15 k.p.a. Jednakże z taką sytuacją nie mamy w badanym przypadku do czynienia, bowiem organ odwoławczy prawidłowo zakwalifikował pismo strony z dnia [...] października 2006 r. jako odwołanie od decyzji z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku w celu złagodzenia skutków suszy w 2006 r. w użytkach zielonych. . Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155 po. 11090). Załącznikiem do tego rozporządzenia jest wzór "wniosku o zasiłek celowy w związku z suszą w 2006 r." W treści wniosku wymieniono formy pomocy, o udzielenie których rolnik może ubiegać się oraz treść oświadczeń, których złożenie i treść ma wpływ na ustalenie prawa do zasiłku. Zgodnie z § 5 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia pomoc zwiększa się o 392 zł w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne, w którym utrzymuje się bydło, owce, kozy lub konie, jeżeli szkody w użytkach zielonych tego gospodarstwa spowodowane suszą wynoszą powyżej 30%, a do ustalenia wysokości szkody w użytkach zielonych gospodarstwa odpowiednio stosuje się §4 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z § 4 ust. 2 tego aktu wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia pomocy kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący podczas pracy komisji nie podał, że w jego gospodarstwie znajdują się użytki zielone. W zgłoszonym w dniu [...] września 2006 r. wniosku skarżący wskazał, że ubiega się także o zasiłek w wysokości 392 zł, który przyznawany jest z tytułu strat w użytkach zielonych. Posiadanie użytków zielonych w postaci łąk i lucerny skarżący zgłosił w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Z wyżej cytowanego przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia wynika, że rozpatrzenie wniosku następuje po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, a jedynie ustalenie wysokości szkód następuje na podstawie protokołu oszacowania szkód. Postępowanie w tym zakresie podlega wszystkim regułom postępowania administracyjnego, które powinno zostać przeprowadzone zgodnie z przepisami k.p.a. Tym samym w sytuacji, gdy w treści wniosku skarżący podał, że ubiega się o pomoc należną z racji hodowli bydła, a straty w użytkach zielonych w gospodarstwie przekroczyły 30 %, organ I instancji zobowiązany był przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Obowiązek taki spoczywał także na organie odwoławczym, bowiem w odwołaniu od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku z powodu nie podania we wniosku użytków zielonych, skarżący zgłosił, że uprawy takie posiada. W ramach takiego postępowania organ I instancji powinien ustalić, czy w gospodarstwie skarżącego znajdują się użytki zielone, w tym łąki i lucerna, która jest rośliną pastewną motylkową, uprawianą na zielonkę, a przez to jest także użytkiem zielonym. W dalszej kolejności ustalenia wymaga, czy w uprawach tych susza spowodowała straty; w tym zakresie organ administracji może wykorzystać reguły wnioskowania, wynikające z art. 80 k.p.a.- w sytuacji, gdy straty wystąpiły we wszystkich zgłoszonych do protokołu uprawach, logicznym jest wniosek, że skutki suszy objęły również uprawy nie zgłoszone do protokołu. W ocenie Sądu również podnoszona przez organ odwoławczy zgodność areałów podanych w tym protokole z areałem ogólnym gospodarstwa nie ma istotnego znaczenia, bowiem do protokołu rolnik podaje szacunkowe wielkości areałów poszczególnych upraw, a każdy szacunek obarczony może być błędem. W ocenie Sądu nie można przy tym wykluczyć, iż jedynie z braku wiedzy o znaczeniu wyszczególnienia wszystkich upraw skarżący nie podał podczas prac komisji do protokołu wszystkich upraw w jego gospodarstwie. Zważyć bowiem należy, iż protokół szkód w gospodarstwie skarżącego sporządzono w dniu [...] lipca 2006 r., a z treścią wniosku skarżący mógł zapoznać się dopiero po opublikowaniu rozporządzenia z dnia [...] sierpnia 2006 r., gdy wniosek do wypełnienia mu doręczono. Tym samym w dniu spisywania protokołu skarżący nie miał wiedzy, jakie warunki musi spełniać, aby pomoc na zrekompensowanie strat spowodowanych suszą otrzymać w pełnym zakresie. Pełnej informacji nie otrzymał także od organu I instancji, do którego w dniu [...] września 2006 r. wpłynął jego wniosek. Wobec zakresu wniosku oraz wskazania przez skarżącego, iż posiada on bydło i wnioskuje o zasiłek z tytułu strat w użytkach zielonych, obowiązkiem organu I instancji było ustalenie, czy w gospodarstwie tym są użytki zielone. Zważyć bowiem należy, iż w większości gospodarstw rolnych, żywienie zwierząt hodowlanych oparte jest na paszach własnych, w tym sianie, zielonkach i kiszonkach, co jest faktem powszechnie znanym (art. 77 § 4 k.p.a.). Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą m.in. zasady postępowania zawarte w artykułach 7 i 77 §1 k.p.a., w myśl których organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ rozpatrujący wniosek o przyznanie zasiłku celowego ma obowiązek zbadać i wyjaśnić, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia. Zaniechanie poczynienia w powyższym zakresie ustaleń uzasadnia postawienie rozpatrującym sprawę organom administracji publicznej zarzutu wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z naruszeniem wskazanych przepisów. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku, przeprowadzi postępowanie dowodowe i w zależności od poczynionych ustaleń ponownie rozpatrzy wniosek o przyznanie zasiłku celowego z tytułu strat w użytkach zielonych. /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski AT