II SA/Kr 1250/05

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Małgorzata Brachel- Ziają Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2007 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2005 roku, nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej S. S. 500 kwotę zł. (pięćset złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] 2000 r. zostało wszczęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki postępowanie z urzędu w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego ściany zlokalizowanej w granicy nieruchomości przy ul. [...] w K. Decyzją z dnia [...] 2000 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał państwu I. i R. M. zamieszkałym przy ul. [...] w K. wykonanie określonych robót budowlanych w celu likwidacji przyczyny powstawania zawilgocenia ściany szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. na podstawie opinii techniczno-budowlanej wykonanej przez mgr inż. M. F. rzeczoznawcy budowlanego. W terminie do [...] 2000 r. państwo M. mieli: 1. usunąć na posesji przy ul. [...] warstwę gruntu przylegającego do murów ściany szczytowej budynku przy ul. [...] w K., do rzędnej terenu według stanu pierwotnego tj. 30 cm poniżej górnej płaszczyzny fundamentu kamiennego; 2. wody deszczowe z budynku nr [...] odprowadzić do osobnej kanalizacji na terenie własnej posesji. Od tej decyzji S. i C. S. wnieśli odwołanie do organu II instancji. W międzyczasie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki decyzją nr [...], znak: [...] z dnia [...] 2000 r. stwierdził wygaśnięcie wyżej wspomnianej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2000 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił jednakże w dniu [...] 2002 r. decyzją nr [...] tę decyzję i umorzył postępowanie administracyjne l instancji w przedmiocie wygaśnięcia decyzji. Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2004 r. , znak: [...] uchylono decyzję organu l instancji z dnia [...] 2000 r. do ponownego rozpoznania. Zakwestionowano ekspertyzę wykonaną przez rzeczoznawcę budowlanego M. F. i wykazano rozbieżności pomiędzy tą ekspertyzą, a ekspertyzą J. K. działającego na podstawie legitymacji państwa M. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2005 r., znak:[...], wydaną na podstawie art. 66 pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 1 , art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003 r. , Nr 207, póz. 2016 ze zm.), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2003 r. , Nr 80, póz. 718), art. 104 Kpa nakazano pani S. S. właścicielce budynku przy ul. [...] w K. wykonanie następujących robót budowlanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego- zawilgocenia ściany szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. poprzez: 1. wykonanie obrzutki cementowej ściany szczytowej i fundamentu od strony posesji nr [...] wraz z ofasowaniem ściany szczytowej w górnym jej odcinku i ofasowaniem komina; 2.wykonanie pionowej izolacji fundamentów ściany szczytowej stosując powłokę z masy izolacyjnej Superflex 10 Firmy [...], do wysokości 0,30 metra ponad teren. Organ powołał się na ustalenia dokonane w obecności obydwu wyżej wspomnianych biegłych, których wezwano [...] 2004 r. w celu przeprowadzenia konfrontacji. Biegli stwierdzili zatem, że brak izolacji pionowej, nieskuteczna izolacja pozioma, brak ofasowania ściany szczytowej w górnym jej odcinku, brak ofasowania komina oraz zmurszały tynk na całej ścianie szczytowej są przyczyną jej zawilgocenia. Natomiast odprowadzenie wód opadowych z budynku przy ul. [...] nie oddziaływuje w sposób nieodpowiedni na ścianę szczytową budynku nr [...]. Wyjaśniona została również sprawa posadowienia fundamentu przedmiotowej ściany, gdyż odkrywki dokonane przez obydwu biegłych dotyczyły innych ścian. Ściany szczytowej dotyczyła odkrywka mgr inż. J. K. i fundament tej ściany wynosi 60 cm. Stąd też jednoznacznie wynika, że posadowienie ściany szczytowej budynku nr [...] wynosi ok. 60 cm poniżej poziomu przyległego terenu toteż usunięcie gruntu o 30 cm poniżej górnej płaszczyzny fundamentu zgodnie ze wskazaniem w opinii mgr. inż. M. F. może spowodować dodatkowe zagrożenie z powodu przemarzania, destabilizację posadowienia, a nawet gromadzenie się wód opadowych. Takie rozwiązanie wg mgr inż. J. K. jest niedopuszczalne i niezgodne z zasadami posadowienia fundamentów zawartymi w prawie budowlanym. Po dokładnej analizie materiału dowodowego organ na podstawie art. 66 ustawy prawo budowlane nakazał S. S. jako właścicielowi obiektu zakres niezbędnych robót jakie należy wykonać aby usunąć stwierdzone zawilgocenie przedmiotowej ściany szczytowej w budynku przy ul. [...] w K. i zapobiec dalszej destrukcji obiektu. Aby dokonać izolacji przeciwwilgociowej przedmiotowej ściany po odkryciu fundamentów ściany szczytowej budynku nr 13 niezbędnym jest wejście na teren sąsiedniej posesji przy ul.[...]. Jeśli nie dojdzie do dobrowolnego udostępnienia wejścia na teren posesji sąsiedniej celem wykonania robót budowlanych S. S. powinna zwrócić się do organu architektoniczne-budowlanego Urzędu Miasta K. celem uzyskania zgody na wejście stosownie do art. 47 ust. 1 prawa budowlanego. Po wykonaniu izolacji pionowej teren powinien zostać uporządkowany w taki sposób, aby poziom posadowienia fundamentu wynosił co najmniej 0,5 metra (zgodnie ze wskazaniem biegłych) tj. w taki sposób, aby spadek terenu został ukształtowany od budynku w szerokości około 1 metra. W odwołaniu od tej decyzji S. S. podnosi, że decyzja przerzuca odpowiedzialność za zaistniałą sytuację na stronę pokrzywdzoną. Powołuje się na opinię mgr inż. M. F., z której wynika, że jedną z przyczyn zawilgocenia ściany jest podniesienie warstwy gruntu na terenie posesji przy ul.[...], na co właściciele tejże posesji nie mieli zgody. Przez 5 lat organy administracji nie potrafiły lub nie chciały zając ostatecznego stanowiska w tej sprawie mimo licznych skarg składanych m.in. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie kwestionuje kompetencji biegłych, lecz potwierdzają oni fakty, które istnieją, a nie te które były ich przyczyną wiele lat temu. Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2005 r. znak:[...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 104 Kpa utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję w części wyrzeczenia określonego w pkt 2 i w to miejsce orzeczono , iż należy wykonać pionową izolację fundamentów ściany szczytowej do wysokości 0,30 metra ponad teren, stosując powłokę z masy izolacyjnej Superflex 10 Firmy [...] bądź powłokę z masy izolacyjnej innego producenta o parametrach zbliżonych do w/w zapewniającej odpowiednią izolację fundamentów ściany szczytowej i w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżoną decyzję mocy. Jest sprawą bezsporną, że ściana szczytowa budynku nr [...] przy ul. [...] jest w nieodpowiednim stanie technicznym, co powoduje konieczność wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Nie ma znaczenia w świetle art. 66 prawa budowlanego, czy nieprawidłowości te są spowodowane wynikiem przeprowadzonych robót budowlanych, czy też powstały z innej przyczyny. Podmiotem zobowiązanym do ich usunięcia jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, w niniejszej sprawie jest nim pani S. S. A zatem decyzja organu l instancji była prawidłowa z tym jednakże wyjątkiem, iż organ nie powinien wskazywać w decyzji konkretnego produktu izolacyjnego określonej firmy. Jest to zbyt daleko idąca ingerencja toteż organ II instancji zreformował skarżoną decyzję w zakresie jej pkt 2. Kwestia istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę sygnalizowana przez skarżącą nie jest przedmiotem tego postępowania, a może być jedynie przedmiotem odrębnego postępowania przed organem l instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. podnosi, że organy obydwu instancji naruszyły powagę rzeczy osądzonej, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny na prośbę skarżących w innym postępowaniu uznał decyzję nr 773/00 za ostateczną a jedynie chodziło o jej wyegzekwowanie. Wnosi zatem, aby sąd nakazał odpowiednim urzędom wykonanie tej ostatecznej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Dodaje, że decyzja nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego i tym samym bezprzedmiotowy pozostaje zarzut jej nie wyegzekwowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dotyczy to jednak zarzutu skargi o powadze rzeczy osądzonej, gdyż w tej kwestii stanowisko organu II instancji jest prawidłowe. Decyzja Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2000 r. nr [...] nie stała się ostateczna, gdyż w terminie zostało wniesionej od niej odwołanie państwa S. (k. 77 akt administracyjnych). W wyniku rozpatrzenia tegoż odwołania zapadła decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2004r., która uchyliła decyzję z dnia [...] 2000 r. i wyeliminowała ją z obrotu prawnego, toteż nie mogła ona być egzekwowana. Natomiast postępowanie w sprawie wygaśnięcia tej decyzji było postępowaniem wpadkowym i decyzja Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wygaśnięciu z [...] 2000 r. została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2002 r. i postępowanie organu l instancji w przedmiocie wygaśnięcia decyzji zostało umorzone, a skarga na tę decyzję została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona (sygn.[...]). Zwrócić natomiast należy uwagę, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji orzekł nieprawidłowo. Skoro bowiem jak wynika z uzasadnienia zreformował decyzję organu l instancji w pkt 2 to nie mógł jednocześnie utrzymać tego punktu w mocy. Jest to sprzeczne z treścią art. 138 § 1 pkt 2 kpa i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Istnieją jednakże i inne powody uchylenia tejże decyzji oraz decyzji organu l instancji. Art. 66 prawa budowlanego ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w momencie wydawania decyzji nakazuje wydanie decyzji zmierzających do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli okaże się, że obiekt budowlany jest: 1/ w nieodpowiednim stanie technicznym albo 2/ jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi , środowisku lub bezpieczeństwu mienia albo 3/ powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Aby zatem nałożyć taką decyzję na stronę, jaka została nałożona w niniejszej sprawie należy wyraźnie stwierdzić, że cały budynek a nie jego część (lokal mieszkalny) jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo spełnia pozostałe przesłanki określone w tym przepisie. Sąd orzekający w niniejszym składzie popiera stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 1998 r. (IV SA 757/96) iż przepisy art. 61 i 66 prawa budowlanego nie dotyczą lokali mieszkalnych. Organy w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie dotyczące przyczyn zawilgocenia ściany szczytowej budynku przy ul. [...] w K. Brak jednakże w obydwu decyzjach stwierdzenia, że to zawilgocenie ma wpływ na stan techniczny całego budynku, lub też zagraża zdrowiu lub życiu mieszkańców całej nieruchomości, względnie powoduje oszpecenie otoczenia. Z opinii mgr inż. M. F. natomiast wynika, iż chodzi o zawilgocenie pokoju mieszkalnego położonego w przyziemiu posesji (sypialni). Zdaniem biegłego "pokój sypialny w obecnym stanie nie nadaje się na cele mieszkalne" ( k. 49 akt administracyjnych). Skarżąca na pytanie Sądu zadane podczas rozprawy odmówiła odpowiedzi, czy cały budynek jest zagrzybiony, czy też tylko jedno jego pomieszczenie. Nie wiadomo zatem, czy w sprawie zachodzi przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Z kolei z opinii mgr inż. J. K. wynika, że ściana szczytowa budynku przy ul.[...] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym, brak natomiast stwierdzenia, czy także cały budynek jest w takim stanie. Toteż i w tym przypadku nie wiadomo, czy zachodzi przesłanka z art. 66 pkt 1 prawa budowlanego. Biegły nie badał kwestii zagrzybienia budynku, gdyż w nim nie przebywał. Ustalenia organów prowadzą do wniosków co jest przyczyną zawilgocenia ściany szczytowej budynku przy ul.[...]. Jak wynika ze skargi kompetencji biegłych nie kwestionuje również sama skarżąca. Tym niemniej ustalenia te nie pozwalają zdaniem Sądu, przed szczegółowym udowodnieniem wystąpienia którejś z przesłanek z art. 66 prawa budowlanego, nakładać na właściciela tej posesji obowiązków, o których mowa w decyzji. Skarżąca ma rację twierdząc, że sprawa ciągnie się od wielu lat, a w aktach sprawy są też dokumenty z lat 1985-1988 (k. 24-27), z których wynika, że mogły mieć miejsce także i inne przyczyny zawilgocenia ściany szczytowej budynku. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.o p.s.a.