III SA/Gl 956/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 10 września 2007 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji działalności gospodarczej (skarga o wznowienie postępowania) postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 23 marca 2005 r. (sygn. akt 3/II SA/Ka 646/03) tutejszy Sąd oddalił skargę R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy stronie wpisania do ewidencji działalności gospodarczej działalności w zakresie pisania pozwów do sądów, wniosków, skarg, zażaleń, apelacji – prowadzenia cudzych spraw oraz porad prawnych. W związku z nie złożeniem wniosku o uzasadnienie tego wyroku stał się on prawomocny. Pismem z dnia [...] 2007 r. R. J. zwrócił się z wnioskiem o udzielenie informacji, czy w powyższej sprawie został wydany wyrok. W przypadku odpowiedzi pozytywnej wnosił o jego przesłanie pod nowy adres wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem. Przewodniczący Wydziału pismem z dnia 12 kwietnia 2007 r. udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek opisując przebieg postępowania i wskazując na możliwość złożenia przez stronę, po wcześniejszym uiszczeniu stosownej opłaty kancelaryjnej, wniosku o wydanie wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności lub bez prawomocności. Pismo to strona odebrała dnia [...] r. Następnie R. J. złożył skargę z dnia [...] 2007 r. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie, w której zapadł powyższy wyrok, z wnioskiem o jego uchylenie. W podstawie prawnej powołał się na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 i 6 k.p.a., art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k., art. 231 § 2 k.k. Uznał wydany wyrok za fałszywy, niesprawiedliwy, ograniczający go w swobodnym prowadzeniu działalności gospodarczej powołując się na zasadę, co nie jest zakazane prawem jest dozwolone. Przyjął, że "przymus adwokacki" jest niezgodny z Konstytucją wskazując równocześnie, że nie ma ani jednego sprawiedliwego sędziego aby złożył skargę do Trybunału Konstytucyjnego" i że "wszystkie wyroki wydane są fałszywe". W związku z tym wniósł też, na podstawie art. 153 § 1 k.p.a. w zw. z art. 417 k.c., o zasądzenie mu szkód, strat i poniesionych krzywd. Oświadczył również, że jest osobą chorą, niepełnosprawną i będącą na utrzymaniu osób trzecich. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 maja 2007 r. strona została wezwana, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego w kwocie [...] zł oraz w tym samym terminie do usunięcie braków formalnych skargi poprzez: 1/ wskazanie ustawowej podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, 2/ wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Przy wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi Sąd przesłał stronie pouczenie o treści między innymi przepisów art. 271 – art. 274 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) (zwaną dalej P.p.s.a.) określających podstawy wznowienia postępowania i termin wniesienia skargi. Zarządzenia te zostały doręczone stronie dnia [...] r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. W odpowiedzi strona złożyła dwa pisma z tej samej daty, tj. z dnia [...] 2007 r. W jednym z nich złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazując jednocześnie na naruszenie przez Sąd "rażąco w czynie przestępczym art. 8 pkt 1, 2, 4 i 6 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c." i "art. 218 k.k. w zw. z art. 189 k.k. i art. 194 k.k. wydając wyrok z nar. art. 271 w zw. z art. 239 k.k. i art. 231 k.k.". Natomiast w drugim, odpowiadając na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w zakresie wskazania ustawowej podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, wymieniła: - art. 45, art. 30, art. 32, art. 37, art. 63 – art. 65, art. 77 i art. 79 Konstytucji RP z zaznaczeniem, że dotyczy to też wielu inny przepisów Konstytucji RP, - art. 752 – art. 757 k.c. i innych w tym art. 5 k.c., - art. 231 k.k., art. 189 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. i art. 231 k.k. i innych, - art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 i § 2 k.p.a., art. 146 § 1 i 2 k.p.a., art. 147 k.p.a., art. 148 § 1 k.p.a., art. 153 § 1 k.p.a. i inne. W uzasadnieniu do tej części pisma podała, że Urząd Miejski wyrządził jej szkodę udzielając pożyczki w kwocie [...] zł na rozpoczęcie działalności gospodarczej, w ramach której zapadł już wyrok niekorzystny dla strony. Odnośnie tego wyroku zaznaczyła, że "jest fałszywy i zapadł w czynie przestępczym, gdyż ubiegam się o wykonywanie takich prac które nie są żadnym prawem zabronione" i że "to Sąd nie wykazał mi uzasadnienia naruszając wszystkie możliwe przepisy prawa". Jeśli chodzi o wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi strona podniosła, że dnia [...] 2007 r. dowiedziała się o tym, że zapadł dla niej niekorzystny wyrok i najszybciej, jak tylko możliwe złożyła skargę o wznowienie zachowując stosowne przepisy dotyczące terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Takie orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 P.p.s.a.). Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiego prawomocnego orzeczenia, gdy będą zachodziły określone podstawy w ramach instytucji wznowienia postępowania. Jest to postępowanie wyjątkowe, gdyż przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparte na wąsko określonych podstawach ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Podstawy wznowienia taksatywnie zostały określone w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 P.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że można żądać wznowienia postępowania: 1/ ze względu na przyczyny nieważności (art. 271 P.p.s.a.), jeżeli; a/ w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); b/ strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2); 2/ ze względu na właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 P.p.s.a.), jeżeli; a/ orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1), b/ orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa ( § 1 pkt 2), c/ zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2), d/ później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (§ 3), 3/ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a.). Odnośnie podstawy powołującej się na popełnienie przestępstwa, dodatkowo art. 274 P.p.s.a wskazuje, że wznowienia można żądać jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 P.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 P.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 – art. 273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). W orzecznictwie wskazuje się, że wznowienia postępowania nie można żądać na podstawie przepisów Konstytucji RP, bez wskazania ustawowo określonych podstaw wznowienia (postanowienie SN z dnia 19 października 2000 r., III AO 32/00, OSNAP 2001/5/4), a w przypadku wątpliwości, czy podana przez stronę podstawa wznowienia mieści się w podstawach wymienionych w wyżej powołanych przepisach, sąd winien działając na mocy art. 280 § 2 w zw. z art. 276 i art. 49 § 1 P.p.s.a. wezwać stronę do poprawienia (dostosowania) wskazanej podstawy prawnej skargi o wznowienie (wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r., FSK 2448/04, LEX nr 183729). Mając to na uwadze, sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., jest zobowiązany zbadać, na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, a mianowicie twierdzenie strony, że o wydanym wyroku z dnia z dnia 23 marca 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 646/03, w stosunku do którego wniosła zastrzeżenia, dowiedziała się w miesiącu [...] 2007 r. i to, że w tym miesiącu złożyła skargę o wznowienie postępowania, należy stwierdzić, że skarga ta została wniesiona w terminie trzymiesięcznym, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. Jednak w przedmiotowej sprawie nie zaistniał drugi wymagany element aby sprawa mogła być rozpatrzona merytorycznie. Mianowicie R. J. w skardze z dnia [...] 2007 r. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem nie wskazał stosownych podstaw wznowienia i ich uzasadnienia, a jedynie powołał się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dotyczące niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego), Kodeksu karnego (określające znamiona przestępstw składania fałszywych zeznań i przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza) i Kodeksu cywilnego (stanowiącego podstawy prawne dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu niezgodności z prawem działań organów władzy) zaznaczając ogólnie, że prawomocny wyrok był "fałszywy", "niesprawiedliwy" i Sąd wydając go "ograniczył" prawo strony do swobodnego prowadzenia działalności. W związku z tym strona została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania poprzez wskazanie ustawowej podstawy wznowienia i jej uzasadnienia. Jednocześnie z tym wezwaniem strona działająca bez profesjonalnego pełnomocnika została pouczona o treści przepisów, które określały jakie podstawy wznowienia mogą występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mimo stosownego wezwania i pouczenia strona nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 279 P.p.s.a. polegającego na podaniu podstaw wznowienia i ich uzasadnienia, ponieważ w pismach z dnia [...] 2007 r. powołała się ponownie na przepisy zawarte w ustawach wymienionych w skardze oraz dodatkowo wskazała na inne z tych ustaw, a także na niektóre artykuły z Konstytucji RP. W zakresie uzasadnienia wskazała jedynie okoliczności świadczące, jej zdaniem, o wyrządzeniu szkody przez Urząd Miejski, a także stwierdziła ogólnie, że wyrok był "fałszywy", że "zapadł w czynie przestępczym" i że Sąd nie "wykazał" uzasadnienia. Można reprezentować takie stanowisko, że podanie podstaw wznowienia przez wnioskodawcę nie wiąże się z obowiązkiem zacytowania określonego przepisu z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawierającego taką podstawę, na którą strona chce się powołać i że Sąd może porównać podane przez stronę podstawy wznowienia np. określone w Kodeksie postępowania administracyjnego z istniejącymi podstawami wznowienia na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Mimo, że w niniejszej sprawie, w ramach podstaw wznowienia, można przyjąć, że stronie powołującej się na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 i 6 k.p.a. chodziło odpowiednio o podstawy wznowienia z art. 273 § 1 pkt 1, art. 273 § 1 pkt 2, art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 P.p.s.a., to i tak brak powołania się na konkretne okoliczności uzasadniające takie podstawy wznowienia. Biorąc to wszystko pod uwagę należy stwierdzić, że wniesioną skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., dlatego Sąd, badając skargę na posiedzeniu niejawnym, orzekł jak w sentencji.