I SA/Łd 1346/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Asesor WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Protokolant Agata Brolik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązania w podatku od towarów i usług uchyla zaskarżone postanowienie. I SA/Łd 1346/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił R. K. kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2004 r. Decyzja ta, zawierająca prawidłowe pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania, została doręczona podatnikowi w dniu 21 marca 2006 r. W dniu 16 maja 2006 r. (data stempla pocztowego) R.K. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że nie ponosi winy w opóźnieniu we wniesieniu odwołania, bowiem w okresie od 22 marca do 10 maja 2006 r. był obłożnie chory, co wynika z załączonych zaświadczeń lekarskich. Dodał, że w postępowaniu podatkowym występował osobiście, a stosunki rodzinne uniemożliwiały mu wyręczenie się inną osobą. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wymienionej na wstępie decyzji podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy stwierdził, że podatnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Oceniając przyczyny niedochowania terminu należy mieć na uwadze obiektywny miernik należytej staranności, jakiej można oczekiwać od strony dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu jest możliwe w zasadzie wyjątkowo, jeżeli uchybienie spowodowane zostało przeszkodami, których strona nie mogła uniknąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie jest więc możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Dyrektor Izby Skarbowej wyraził pogląd, że zwolnienia lekarskie od pracy przedstawione przez podatnika nie są potwierdzeniem braku winy, bowiem nie wykluczały możliwości dokonania czynności przez stronę samodzielnie lub przy pomocy domownika. Z ich treści wynika bowiem, że chory mógł chodzić. Poza tym, w okresie zwolnienia lekarskiego, w czasie którego w dniu 4 kwietnia 2006 r. upływał termin do wniesienia odwołania, podatnik dokonał innej czynności procesowej, a mianowicie w dniu [...] nadał na poczcie przesyłkę zawierającą odwołanie od innej decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Ponadto odwołanie od decyzji z dnia [...], załączone do wniosku o przywrócenie terminu, zostało sporządzone, jak wynika z jego treści, w dniu 27 kwietnia 2006 r. Fakt nadania dopiero w dniu 16 maja 2006 r. przesyłki zawierającej także odwołanie od decyzji podatkowej w podatku VAT, sporządzone prawie miesiąc wcześniej, również nie świadczy o dołożeniu przez stronę należytej staranności, a więc nie można uznać, że podatnik uprawdopodobnił brak winy w spóźnionym wniesieniu odwołania. Podatnik wniósł do tutejszego Sądu Administracyjnego skargę od powyższego postanowienia zarzucając Dyrektorowi Izby Skarbowej "naruszenie art. 162 i nast. Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania." W uzasadnieniu skargi stwierdził, że uprawdopodobnił, iż wniesienie odwołania po upływie terminu ustawowego nie było przez niego zawinione, a wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia. Uchybienie terminowi było spowodowane przyczyną niezależną od podatnika, a mianowicie jego chorobą. Fakt ten został wykazany przedstawionymi organowi podatkowemu zaświadczeniami lekarskimi. Nagła choroba jest uważana za uprawdopodobnienie braku winy w zachowaniu terminu. Choroba skarżącego była nagła, a stosunki rodzinne, na co skarżący zwracał uwagę, uniemożliwiały mu skorzystanie z pomocy domowników. Oceniając postępowanie podatnika nadmiernie surowo organ podatkowy zamknął skarżącemu drogę do obrony jego praw. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnioskował o zmianę postanowienia i przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko i podnoszone wcześniej argumenty. Nie zgadzając się z oceną podatnika co do potraktowania go nadmiernie surowo organ odwoławczy stwierdził, że obiektywnie ocenił okoliczności, które spowodowały spóźnione wniesienie odwołania. W szczególności miał na uwadze to, że skarżący nie był obłożnie chory, nie był hospitalizowany, mógł chodzić i nie uprawdopodobnił, że nie mógł wnieść odwołania przy pomocy domownika lub innej osoby, zwłaszcza że w tym samym czasie, mimo choroby, wniósł odwołanie od innej decyzji podatkowej. W dniu [...](data wpisana na postanowieniu zawiera oczywistą omyłkę pisarską polegającą na błędnym wpisaniu roku 2005 zamiast 2006) Dyrektor Izby Skarbowej wydał też drugie postanowienie nr [...], w którym stwierdził, że odwołanie z dnia 27 kwietnia 2006 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] określającej zobowiązanie w podatku VAT za miesiące od sierpnia do grudnia 2004 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w związku z czym zostaje pozostawione bez rozpatrzenia. Skarga wniesiona przez R.K. na to postanowienie jest przedmiotem oceny tutejszego Sądu w oddzielnej sprawie. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona w tym znaczeniu, że wyrażona w zaskarżonym postanowieniu ocena postępowania podatnika jest przedwczesna. Nie wykorzystano bowiem wszystkich możliwości zbadania i ocenienia istotnych dla rozstrzygnięcia spornej kwestii okoliczności związanych z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego. Postępowanie podatkowe regulowane jest przepisami działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej. "Z zasady tej wynika obowiązek organu podatkowego wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa"- Ordynacja podatkowa, Komentarz, Oficyna Wydawnicza UNIMEX, Wrocław 2003, str. 444. Zasada ta ma olbrzymi wpływ na ukształtowania całego postępowania podatkowego, w tym między innymi na rozłożenie ciężaru dowodowego. Z zasady tej wynika, że na organie podatkowym spoczywa obowiązek określenia z urzędu, jakie okoliczności mają istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie ewentualnie dowody powinny być przeprowadzone. Zasada powyższa ma zastosowanie zarówno w zakresie postępowania związanego z meritum sprawy, jak i w zakresie postępowań pobocznych, a więc np. w postępowaniu wywołanym wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu procesowego. Nałożony na organy podatkowe obowiązek podejmowania z urzędu wszystkich koniecznych dla wyjaśnienia sprawy czynności nie jest nieograniczony i nie oznacza zgody na bierność podatnika, często bowiem organ podatkowy nie ma innej możliwości uzyskania istotnych informacji lub zdobycia ważnych dowodów, jak poprzez podatnika. Jednakże ważne jest aby organ wykorzystał wszystkie możliwości ustalenia istotnych faktów. Jeżeli więc strona wskazuje na mające znaczenie okoliczności, a nie zostały one do tej pory dostatecznie wyjaśnione, to organ powinien zażądać od strony dodatkowych wyjaśnień lub dowodów. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu, jak wynika z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, jest wykazanie, w formie uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Skarżący uważa, że uprawdopodobnił tę przesłankę poprzez powołanie się na swoją chorobę i załączenie stosownych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie, że nie mógł skorzystać z pomocy domownika. W ocenie organu przesłanka ta nie została w dostateczny sposób uprawdopodobniona, bowiem skarżący mógł w czasie choroby chodzić, nie był hospitalizowany, a ponadto w tym samym czasie w innej sprawie zdołał mimo choroby wnieść odwołanie. W ocenie Sądu powyższe okoliczności wymagają dodatkowego wyjaśnienia. Jakkolwiek należy zgodzić się z ogólną tezą, że sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie jest automatycznie usprawiedliwieniem dla spóźnionego dokonania czynności procesowej, to również wskazanie lekarskie, że chory może chodzić nie musi oznaczać, że strona mogła na pewno dokonać w czasie choroby czynności procesowej. Należy więc zażądać od skarżącego dodatkowych wyjaśnień w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wyjaśnić dlaczego nie mógł we właściwym terminie wnieść odwołania, skoro z zaświadczeń lekarskich nie wynika, że był obłożnie chory, zwłaszcza w sytuacji, gdy w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim zdołał w dniu [...]nadać do Urzędu Skarbowego w B. inną przesyłkę. Wyjaśnienie tych okoliczności leży w interesie skarżącego. Chociaż ustawodawca wymaga jedynie od wnioskującego o przywrócenie terminu uprawdopodobnienia braku winy w spóźnionym dokonaniu czynności, to jednak nie może to oznaczać możliwości poprzestania na samym stwierdzeniu zainteresowanego, że z uwagi na stan zdrowia, nie mógł dokonać czynności. Złożenie dodatkowych wyjaśnień przez skarżącego mieści się w formule "uprawdopodobnienia" i pozwoli organowi na prawidłową ocenę, czy skarżący rzeczywiście dołożył należytej staranności w zakresie terminowego wniesienia odwołania, czy zaistniała przeszkoda była zbyt trudna do przezwyciężenia. Należy też zażądać od skarżącego dodatkowych wyjaśnień, które umożliwią oceną, czy rzeczywiście nie mógł skorzystać z pomocy innych osób. Oceniając zarzuty skargi nie można w chwili obecnej stwierdzić, że organ odwoławczy naruszył art. 162 Ordynacji podatkowej przez niezasadne odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dodatkowe postępowanie wyjaśniające pozwoli bowiem na ocenę, czy spóźnienie skarżącego nie było zawinione. Dla rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd nie ma znaczenia, że skarżący nie podniósł zarzutu naruszenia przepisów procesowych, polegającego na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy. Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie uppsa, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy też zwrócić uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł zmienić zaskarżonego postanowienia i przywrócić skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, czego w skardze domagał się podatnik. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym i w razie uwzględnienia skargi nie ma możliwości zmiany zaskarżonego aktu, ale go kasuje w sposób określony w art. 145 § 1 i 2 uppsa, a więc uchyla lub stwierdza nieważność tego aktu. Z uwagi na powyższe należało zaskarżone postanowienie uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 uppsa.