IV SA/Gl 1410/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lutego 2005r. uchylono decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] nr [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u Z. G. choroby zawodowej [...] wywołanych oddziaływaniem [...] – wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W motywach tego wyroku Sąd uznał, że organ odwoławczy przeprowadzając postępowanie obowiązany jest uwzględniać zasady wskazane w art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kierując się tymi założeniami Sąd stwierdził, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę nie ocenił całości zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie przeprowadził wnikliwej analizy przedłożonych orzeczeń lekarskich i warunków pracy skarżącego oraz nie wskazał możliwych przyczyn choroby skarżącego prowadzących do wykluczenia zawodowego charakteru schorzenia. Spowodowane to było w dużej mierze ogólnikowymi i lakonicznymi orzeczeniami medycznymi, które nie wyjaśniły wątpliwości i jednoznacznie nie wykazały braku związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy zatrudnieniem w warunkach szkodliwych a zachorowaniem. Podkreślił, że organ sanitarny nie przeprowadził niezbędnych czynności związanych z oceną dowodów, a przede wszystkim oceną orzeczeń lekarskich. Nie wyjaśniono w ten sposób wątpliwości, m.in. nie ujawniono czynników, które doprowadziły u skarżącego do schorzeń [...]. W zaleceniach Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia kompleksowych badań – w tym nie przeprowadzonych wcześniej badań [...] i badania [...] oraz dokonania wszechstronnej oceny stanu zdrowia skarżącego, zalecił przeprowadzenie porównania badań wstępnych i okresowych skarżącego w celu ustalenia jego faktycznego stanu zdrowia w trakcie zatrudnienia. Zdaniem Sądu dopiero przeprowadzenie dokładnych badań, popartych wnikliwym orzeczeniem właściwej jednostki medycznej, może doprowadzić bądź do uznania choroby zawodowej, bądź do jednoznacznego jej wykluczenia. Działanie organów naruszało przepisy procedury administracyjnej, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, celem wnikliwego wyjaśnienia sprawy. W wyniku tego wyroku, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po przeprowadzeniu nowego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] nr [...] stwierdzającą brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu będącego załącznikiem do rozporządzenia z 1983 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Powołując się na zalecenia zawarte w wymienionym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, po uzupełnieniu postępowanie dowodowego – uzyskaniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] oraz opinii uzupełniających z dnia [...] i [...], organ sanitarny potwierdził stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji, powtarzając, iż nie ma podstaw do rozpoznania u Z. G. choroby zawodowej wymienionej w pozycji nr [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 . w sprawie chorób zawodowych. Wskazał, że nowe orzeczenie Instytutu w Ł. potwierdziło zasadność orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Podniósł także, że dodatkowe opinie uzupełniające lekarzy tego Instytutu wyjaśniły, że w postępowaniu diagnostyczno- orzeczniczym nie dopatrzono się żadnych uchybień, gdyż o zakresie badań lekarskich koniecznych do ustalenia stanowiska orzeczniczego decyduje lekarz prowadzący postępowanie diagnostyczne a nie pacjent. Na podstawie przeprowadzonych kompleksowych badań, w tym konsultacji [...], a także w oparciu o analizę dokumentacji medycznej (także badań [...]), lekarze Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie znaleźli podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanymi u skarżącego schorzeniami a okresową ekspozycją na działanie [...]. Dlatego też w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (obowiązujące w rozpatrywanej sprawie na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.) orzekł jak na wstępie. Powyższa decyzja zaskarżona została przez Z. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucając tej decyzji naruszenie przepisów, a to art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz pominięcie w uzasadnieniu przywołania okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż nie zostały wykonane wskazania sądu administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 28 lutego 2005 r. Nie zostały przeprowadzone badania [...] i nie przedstawiono opinii [...], podobnie jak nie ustalono jego stanu zdrowia na podstawie badań wstępnych i okresowych. Podniósł także, że pomimo uznania przez organ pierwszej instancji, iż pracował w warunkach szkodliwych, m.in. w [...], organ odwoławczy przyjął tylko pracę w warunkach strefy pośredniej, co w jego odczuciu wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 231 oraz 271 Kodeksu karnego. Podkreślając, że przedstawione opinie medyczne są lakoniczne, nie wyjaśniają podnoszonych wątpliwości i nie odnoszą się do argumentacji zawartej w dołączonych do sprawy opinii biegłych lekarzy (przygotowanych do procesu cywilnego) stwierdził, iż postępowanie wyjaśniające nie uwzględniło zaleceń sądu administracyjnego. Jego zdaniem, skoro organ nie wykonał zaleceń Sądu, do czego był zobowiązany, to skarga jest w pełni uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] skarżący wnosząc i wywodząc jak w skardze, dodał, że pomimo wniosków i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w trakcie przeprowadzonych badań i przygotowaniu opinii medycznej nie powołano [...] i nie przeprowadzono badań w tym zakresie. Dodał, że nie mógł zapoznać się z wynikami badań i nie uwzględniano jego wniosków zgłaszanych w trakcie badań. Podniósł, iż pomimo stwierdzenia u niego licznych chorób, nigdy nie został poinformowany ani jakie to są choroby, ani jaka jest ich etiologia. Wyjaśnił także, że w momencie przyjmowania się do pracy w [...] został poddany badaniom wstępnym, podobnie jak wykonywał badania okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, że w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji -art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c powołanej ostatnio ustawy. Dokonawszy kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o przywołane powyżej normy prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zaskarżona decyzja wydana została w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lutego 2005 r. i dlatego pomimo, iż wydana została w dniu [...], a więc w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115), to zgodnie z § 10 tego rozporządzenia, pomimo wejścia w życie niniejszych przepisów w dniu 3 września 2002 r., podlega rozpatrzeniu według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). Wypada także zauważyć, że na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W przywołanym powyżej wyroku, Sąd wskazując na uchybienia postępowania, zobowiązał organ sanitarny do przeprowadzenia określonych czynności związanych z oceną zgromadzonych w sprawie dowodów, jednocześnie podnosząc, że przedłożone opinie lekarskie nie wyjaśniają sprawy w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Zatem w przedmiotowym wyroku sąd zobowiązał organ sanitarny do wnikliwej analizy orzeczeń lekarskich, które w jego ocenie były zbyt ogólnikowe i lakoniczne, nie zawierając informacji dotyczącej wyników analizy dokumentacji lekarskiej badań wstępnych i okresowych skarżącego, ze szczególnym przedstawieniem różnic stanu jego zdrowia w czasie zatrudnienia i po jego ustaniu. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że nie przeprowadzono badań [...] i badania [...] oraz nie wyjaśniono etiologii występowania u skarżącego schorzeń [...]. Stąd, też organ sanitarny drugiej instancji przeprowadzając ponowne postępowanie skierował Z. G. na dodatkowe badanie do Instytutu Medycyny Pracy Przychodni Chorób Zawodowych w Ł. Lekarze specjaliści z tej placówki po ponownych badaniach przedstawili swoją opinię w orzeczeniu Nr [...] z dnia [...], w której stwierdzili, iż brak jest podstaw do stwierdzania u Z. G. choroby zawodowej wywołanej działaniem [...]. Nie przecząc, iż był on narażony na działanie [...], wyjaśnili, iż przeprowadzone badanie [...] ([...]), badanie [...] oraz z [...] nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej. Dodali także, że rozpoznane [...] nie mają związku z wykonywaną pracą. W ich ocenie, wydanej z uwzględnieniem aktualnej wiedzy medycznej i na podstawie wielu dotychczasowych badań, nie można sformułować dostatecznie uzasadnionej opinii, że [...] stanowią istotne ryzyko dla zdrowia ludzi. Opinia ta była uzupełniana w związku z pismami skarżącego. W uzupełniającej opinii z dnia [...] Kierownik Przychodni Chorób Zawodowych w Ł. wskazał jedynie, że obowiązujący wykaz chorób zawodowych nie uwzględnia schorzeń powstałych w wyniku zawodowej ekspozycji na [...], dodając, że współczesny postęp wiedzy medycznej skutkował wykreśleniem choroby wymienionej w pozycji [...] poprzedniego wykazu chorób z 1983 r. z obecnego wykazu wprowadzonego rozporządzeniem z 2002 r. Wobec dalszego domagania się pełnego wykonania wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 28 lutego 2005 r., w kolejnym uzupełnieniu opinii z dnia [...] Naczelny Konsultant Dyrektora ds. Patologii Zawodowych wyjaśnił, iż orzeczenie w sprawie choroby zawodowej wydaje lekarz na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników postępowania epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia oraz wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej, zaś o zakresie przeprowadzanych badań koniecznych do ustalenia stanowiska orzeczniczego (w tym konsultacji specjalistycznych i badań dodatkowych) decyduje lekarz prowadzący postępowanie diagnostyczne a nie pacjent. Wyjaśnił, że w zakresie wnioskowanych badań hormonalnych nie było potrzeby i uzasadnienia powtórnego wykonywanie tych badań, bowiem dokonano porównania badań już wykonanych (w Ż. w [...] i [...] oraz w B. w [...]). Dodatkowo wskazał, że wobec okresowego eksponowania na [...] (i to [...], w co najwyżej strefie pośredniej) nie potwierdzono, by miało ono negatywne wpływ na stan zdrowia pracowników. Przywołał opinię WHO, zgodnie z którą ekspozycja nie powodującą [...] nie zaburza [...]. Dlatego też, w jego ocenie, w przedmiotowej sprawie nie ma merytorycznych podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy niewielkiego stopnia nieprawidłowościami [...] stwierdzonymi u zainteresowanego a warunkami pracy. Natomiast mając na uwadze przeszłość chorobową zainteresowanego ([...]) z przeważającym prawdopodobieństwem przyjąć należy pozazawodową etiologię tych zaburzeń. Podkreślając dokładną analizę zgromadzonych w sprawie dokumentów i dokumentacji medycznej oraz opierając się na zdobyczach współczesnej wiedzy medycznej podtrzymał pierwotną opinię o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Opierając się na przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, na otrzymanych opiniach kompetentnej jednostki medycznej, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaprezentował argumentację przedstawioną przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w uzasadnieniu swojej decyzji, uznając, iż nie ma podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W ocenie składu sądzącego przyjdzie w takich warunkach zgodzić się zarzutem skarżącego, iż w rozpoznawanej sprawie organ inspekcji sanitarnej w toku przeprowadzonego ponownie postępowania nie uwzględnił zawartych w wyroku wskazań Sądu i pomimo przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i uzyskaniu dodatkowej opinii Instytutu w Ł. wraz z opiniami uzupełniającymi, bez wyjaśnienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący podniesionych wątpliwości, ponownie orzekł o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślić w tym miejscu przyjdzie, że pomimo wyraźnego wskazania sądu odnoszącego się do dokładnego ustalenia stanu zdrowia na podstawie analizy, przeprowadzonych przez skarżącego (według jego opinii) badań wstępnego i okresowych, nie zostały one przedłożone w sprawie i nie przeprowadzono ich dokładnej analizy. Zatem działania, które miały doprowadzić do ustalenia, w jakim stanie zdrowia skarżący przystępował do pracy w firmie, gdzie był narażony na działanie czynnika szkodliwego i w jaki sposób to zatrudnienie oddziaływało na jego stan zdrowia zostały w niniejszym postępowaniu zostało zupełnie pominięte. Skarżący podkreślał, że takie badania były przeprowadzane (wstępne i okresowe), w związku z tym dotarcie do nich i ich analiza niewątpliwie powinna rzucić światło na zgłaszane dolegliwości. Kolejnym zaleceniem z wyroku z dnia 28 lutego 2005 r. było wykonanie badań [...] i [...] u mężczyzny. Badania takie nie zostały przeprowadzone, a mając na uwadze wyjaśnienia kompetentnych jednostek diagnostycznych zawarte w przygotowanych opiniach, trzeba zauważyć, że dokonywana ocena badań wcześniejszych nie była przeprowadzona przez lekarza specjalistę. Zwraca uwagę fakt, iż nie powołano w sprawie lekarza- specjalisty [...] względnie [...] czy chociażby [...] i nie uzyskano ich opinii w sprawie ewentualnej, zgłaszanej [...] skarżącego, a przedłożone przez skarżącego i dołączone do sprawy opinie specjalistów w tym zakresie, wprawdzie przygotowane na użytek innego postępowania i nie wiążące w tej w sprawie organu, zdaniem składu orzekającego domagały się analizy i zajęcia stanowiska, zwłaszcza w zakresie stwierdzonych tam odchyleń od normy. Nie wyjaśniono bowiem jak traktować stwierdzone odchylenia, czy to stan zachorowania – wyłącznie choroba biologiczna czy choroba zawodowa. Wreszcie wyjaśnienia wymaga fakt, w jakim narażeniu pracował skarżący, gdyż jak słusznie zauważą on w skardze, orzekające w tym postępowaniu jednostki medyczne przywołują tylko okresową ekspozycję skarżącego na działanie [...] ([...]) co najwyżej w strefie pośredniej, podczas gdy w decyzji pierwszej instancji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. potwierdza fakt pracy skarżącego w czasie montażu [...], gdzie ekspozycja na [...] może być nawet niedopuszczalna. Reasumując wskazać też przyjdzie, że nieistotny w rozpatrywanej sprawie jest argument podnoszony przez medyczną jednostkę diagnostyczną, iż w wyniku współczesnej wiedzy o małej szkodliwości [...] obecnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje w załączniku takiej choroby zawodowej. Jak wskazywano bowiem powyżej sprawa rozpatrywana jest w oparciu o nieobowiązujące już obecnie rozporządzenie z 1983 r. gdzie choroba taka została wymieniona w pozycji [...]. Dlatego też dokładne postępowanie powinno w sposób jednoznaczny i wyczerpujący wyjaśnić podnoszone wątpliwości, uwzględniając stan wiedzy medycznej z czasu obowiązywania starego rozporządzenia. Działanie organu sanitarnego należy uznać za sprzeczne z zacytowanym na wstępie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nadto przyjdzie podzielić zarzut skargi naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a to art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonych względów należało więc uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W trakcie ponownego postępowania organ odwoławczy zmuszony będzie uzupełnić postępowanie we wskazanym powyżej kierunku. Niezbędne będzie uzyskanie opinii właściwej jednostki sporządzonej po konsultacji w lekarzami wskazanych powyżej specjalności, jak należy oceniać zgłaszane przez skarżącego dolegliwości. Wobec ponownego uchylenia decyzji Sąd zwraca uwagę, że pomimo obowiązywania nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz pomiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nadal zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia z 18 listopada 1983r.