I SA/Łd 683/07

Dnia 12 września 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.) Sędzia NSA Paweł Janicki Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2007 roku sprawy ze skargi G.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia [...]; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi doradcy podatkowemu A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu wydatków. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia [...] w sprawie stanowiska wierzyciela dotyczącego uznania wniesionych przez G. K. zarzutów za niedopuszczalne. Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. G. K. w dniu [...] wniosła do organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny dniu 15 lutego 2007 roku przekazał zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., występujący tym razem w roli wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] uznał zgłoszone zarzuty za niedopuszczalne. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 34 § 1 a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 123 § 1 k. p. a. W wyniku wniesionego przez skarżącą zażalenia na przedmiotowe postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej Ł. postanowieniem z dnia [...] utrzymał zaskarżony akt w mocy. Podstawę prawną postanowienia organu II instancji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k. p. a. w związku z art. 34 § 1 a i art. 17 i 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na powyższe postanowienie G. K. wniosła w dniu 26 kwietnia 2007 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zażądała rozpoznania zgłoszonych zarzutów oraz zastosowania w sprawie art. 840 § 2 k. p. c. oraz uznania stanowiska wierzyciela za bezprawne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie, jak też postanowienie organu I instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż zasadą jest, iż w myśl art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty zobowiązanego po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Zgłoszenie pewnych kategorii zarzutów determinuje treść stanowiska wierzyciela, który stwierdza niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 a ustawy). Obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela jest klarowny w sytuacji, gdy wierzyciel jest odrębnym podmiotem od organu egzekucyjnego. Natomiast w przypadku, gdy pomiędzy wierzycielem a organem egzekucyjnym występuje tożsamość podmiotowa, zwracanie się o zajęcie stanowiska "do samego siebie" budzi wątpliwości co do logiki, celowości takiego postępowania. Powyższe wątpliwości były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale siedmiu sędziów z dnia 25 czerwca 2007 roku o sygn. akt I FPS 4/06, niepubl. przyjął, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, jest bezprzedmiotowe. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. pozostaje powyższym stanowiskiem związany. W rozpoznawanej sprawie bezsporną okolicznością jest fakt, iż wierzycielem był Skarb Państwa – reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Egzekucja dotyczy należności podatkowej wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych. Postanowienie organu I instancji zostało wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. działającego w roli wierzyciela. Ten sam organ administracji występował w postępowaniu również w roli organu egzekucyjnego. Zachodzi zatem tożsamość podmiotowa organu egzekucyjnego oraz wierzyciela. W tych okolicznościach uznać należy, że stanowisko wierzyciela, zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w trybie art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. Co za tym idzie – postanowienia organów obu instancji pozostają w oczywistej i jawnej sprzeczności z treścią przepisu, który przyjęto za podstawę prawną rozstrzygnięcia. Stwierdzenie to prowadzi przy tym do oceny, iż akty te wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, wypełniając dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. Warto zaznaczyć, że wykładnia językowa nie może być jedyną, która podlega zastosowaniu przy interpretacji przepisów prawa przez organy administracji. Na okoliczność tę zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu cyt. wyżej uchwały. Dla przeprowadzenia subsumcji stanu faktycznego do właściwego przepisu prawa nie wystarczy oprzeć się na jego literalnym brzmieniu. Wprost przeciwnie – należy odwołać się do co najmniej trzech możliwych reguł wykładni (językowej, systemowej i funkcjonalnej) i wybrać to znaczenie przepisu, które prowadzi do logicznie akceptowalnych wniosków. Z pewnością nie można przyjąć było takiego znaczenia przepisu (opartego jedynie o reguły wykładni językowej), które prowadziło do konieczności uzyskania w kwestii zgłoszonych zarzutów stanowiska wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tj. do dokonywania czynności z samym sobą. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej w kwestii niezastosowania art. 840 § 2 k. p. c., stwierdzić należy iż nie jest on zasadny. Przedmiotowy przepis reguluje powództwo przeciwegzekucyjne występujące na gruncie procedury cywilnej i nie podlega zastosowaniu ani w postępowaniu administracyjnym ani w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Na podstawie art. 152 p. p. s. a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił w oparciu o art. 250 p. p. s. a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).