IV SA/Wr 209/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla decyzję I i II instancji. Przedmiotem skargi wniesionej przez G. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r., Nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt k.p.a., art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] r., Nr [...] odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem G. K. z dnia [...] r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powołując się na przedmiotowy wniosek oraz załączone doń dokumenty ustalił, że wnioskodawczyni zajmuje lokal mieszkalny położony w Z. przy ul. Ch. [...] bez tytułu prawnego i nie oczekuje na lokal zamienny lub socjalny . Wobec tego –zdaniem organu - nie przysługuje jej dodatek mieszkaniowy , co wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy , według którego przysługuje najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych , osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, osobom mieszkającym w lokalach mieszkaniowych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej strona podniosła, że posiada "jakiś" tytuł do zajmowanego przez nią lokalu, skoro od [...] lat przyjmowane są jej opłaty za zajmowany lokal,. W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji wskazał , że zasady i tryb przyznawania oraz ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach określa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i przytoczył brzmienie przepisu art.2. ust. 1 tej ustawy, określającego krąg podmiotów , którym przysługuje dodatek mieszkaniowy. Zdaniem organu odwoławczego z ustaleń poczynionych w sprawie opartych o treść wniosku strony oraz pisma likwidatora Miejskiego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Z. z dnia [...] r., będącego zarządcą lokalu zajmowanego przez odwołująca , wynika, że nie przysługuje jej tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Ponadto organ wskazał, że z wymienionego wyżej pisma wynika również, że odwołująca odmówiła zawarcia umowy najmu na zajmowany przez nią lokal, wobec czego obciążona została odszkodowaniem za bezumowne korzystanie z lokalu. Przy czym świadczeń odszkodowawczych strona nie regulowała, co w konsekwencji spowodowało, że Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia [...] r. orzekł o eksmisji strony bez prawa do lokalu socjalnego. Wobec tego organ II podzielił stanowisko organu I instancji ,że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, o których mowa w przepisach art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W skardze na decyzję ostateczną skarżąca podniosła, że nie otrzymała pisma likwidatora Miejskiego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Z. z dnia [...] r., wobec czego nie wie o jakiej umowie jest w nim mowa. Dodała, że regulowała i reguluje świadczenie odszkodowawcze wraz z opłatą za wodę i wywóz śmieci, na dowód czego załączyła kserokopię odcinków wpłat za okres od [...] r. do [...] r., nie regulując jednak należności za centralne ogrzewanie, z uwagi na fakt, że mieszkanie było niedogrzane. Skarżąca zarzuciła również , że nie wiedziała o toczącym się wobec niej postępowaniu sądowym o eksmisję i zapłatę, zaś komornik zajął część świadczenia rentowego, co pozbawiło ją środków do życia. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna postulując o jej oddalenie , podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazała , że bez znaczenia dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt ,że w stosunku do strony wydano wyrok zaoczny orzekający eksmisję strony z zajmowanego lokalu mieszkalnego . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie . Dokonując bowiem oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne obarczone jest wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego W postępowaniu uregulowanym w przepisach ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) określono zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach, co wynika z art. 1 tejże ustawy. Nie ulega wątpliwości, że w kwestiach nieuregulowanych w przedmiotowej ustawie znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady ogólne czyli przepisy wspólne dla całości postępowania administracyjnego, obowiązujące we wszystkich stadiach postępowania, a więc również zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, a więc również art. 77 § 1 k.p.a. na mocy którego organ administracji zobligowany jest podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego, rozpatrzyć zebrany materiał dowodowy. Ponadto strona postępowania administracyjnego musi mieć zagwarantowany czynny udział na każdym etapie postępowania administracyjnego, co wyraża się w tym, że strona ma. prawo "czynnie" uczestniczyć przy czynnościach postępowania wyjaśniającego, zaś organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronie możliwość realizacji tych uprawnień, co wynika z przepisu art. 10 k.p.a. Nadto stosownie do przepisu art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (por wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000r. III SA 774/00 LEX nr 47320). Powyższym zasadom i przepisom postępowania administracyjnego uchybiły oba organy orzekające w sprawie. I tak na etapie postępowania przed organem I instancji poczyniono ustalenia z powołaniem się na przedmiotowy wniosek i dołączone doń dokumenty ( bez konkretnego wskazania o jakie dokumenty chodzi ) , z których ma wynikać brak tytułu prawnego strony do lokalu mieszkalnego .Z kolei z materiału aktowego badanej sprawy, a konkretnie z zaświadczenia Miejskiego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej " W Likwidacji" Z. z dnia [...] r. nie wynika fakt pozbawienia strony prawa do lokalu położonego przy ul. Ch. [...] w Z. Wspomniane zaświadczenie zawiera wyłącznie informacje dotyczące wysokości opłat czynszowych ponoszonych przez stronę oraz wysokość zaległości z tego tytułu. Prawotwórczy fakt braku tytułu do lokalu mieszkalnego wynika wyłącznie z treści wniosku strony inicjującego przedmiotowe postępowanie. Jednakże to twierdzenie strony nie zostało poparte żadnym dowodem potwierdzającym taki stan rzeczy, zważywszy ,że na etapie postępowania odwoławczego strona wywodziła, że dysponuje uprawnieniem do mieszkania , skoro przez długie lata przyjmowano od niej opłaty czynszowe. W konsekwencji zarzutów strony odwołującej organ II instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, zwracając się do Likwidatora Miejskiego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Z. o nadesłanie informacji wyjaśniającej od jakiego czasu stronie nie przysługuje prawo do lokalu przez nią zajmowanego i w jakich okolicznościach doszło do utraty tego uprawnienia . Stosowną informację w tym zakresie organ uzyskał w piśmie z dnia [...] r. ( k.[...] ) , które stanowiło podstawę do poczynienia przez organ II instancji okoliczności faktycznych w sprawie. Przeprowadzając postępowanie wyjaśniające organ odwoławczy zobligowany był do umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym w jego toku materiałem dowodowym, zaś akta sprawy wskazują jednoznacznie, że obowiązkowi temu uchybił. Potwierdzają to również zarzuty skargi wprost nakierowane na kwestie ustalone w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym na etapie postępowania odwoławczego , których to strona na etapie postępowania administracyjnego nie miała możliwości podważać. Zadość powyższemu obowiązkowi nie czyni – w ocenie Sądu - pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. informujące o przedłużenia terminu do załatwienia sprawy, w związku z oczekiwaniem na odpowiedź z Miejskiego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Z. Z chwilą bowiem uzyskania pisma MZGM z dnia [...] r. organ II instancji uznawszy ,że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności powinien był zawiadomić stronę o tym fakcie i umożliwić jej zapoznanie się z materiałem. Tym bardziej , że organ podejmując próbę wyjaśnienia spornej kwestii tytułu strony do lokalu, oparł się wyłącznie na piśmie likwidatora Miejskiego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...] r.,, z którego powziął informację o braku tytułu prawnego do lokalu,. nie dokonując weryfikacji tych informacji w oparciu o źródłowe akta lokalowe prowadzone dla lokalu mieszkalnego , zajmowanego przez stronę. Natomiast z omawianego pisma likwidatora nie wynika w oparciu o jakie dokumenty, za wyjątkiem wyroku eksmisyjnego – ustalono okoliczność braku tytułu prawnego. Wobec tego niezbędna jest weryfikacja twierdzeń likwidatora o eksmisji strony z lokalu przeprowadzona w oparciu o stosowne orzeczenie sądowe sądu powszechnego , które w niniejszej sprawie należy uznać za jedyny dowód pozwalający na przyjęcie założenia, że brak tytułu prawnego jest następstwem wydania tego wyroku. Stwierdzone wyżej uchybienia w przeprowadzonym postępowaniu wskazują na to , że stanowisko organów administracji publicznej co braku tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego jest co najmniej przedwczesne, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bez jakichkolwiek dokumentów źródłowych znajdujących się w aktach lokalowych nie pozwala na weryfikację poczynionych przez organy ustaleń i tym samym wymyka się również spod kontroli Sądu. Natomiast załatwienie sprawy administracyjnej wyłącznie w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw procesowych strony, do której kierowane są decyzje administracyjne, koliduje z podstawowymi zasadami prawa postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszania przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało go 3na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) do wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji.