IV SA/Wa 1214/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi J. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lutego 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007r., po rozpatrzeniu wniosku J. S. firma C. w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2007r. stwierdzające nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2006r., którym uchylono postanowienie Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2006r. w sprawie uzgodnienia środowiskowego uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu produkcyjno-usługowego w W. na działce [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji podano, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Kolegium z dnia [...] lipca 2006r. wystąpił inwestor, wskazując, iż zarzuty J. S. dot. raportu oddziaływania inwestycji na środowisko podniesione w zażaleniu na postanowienie Starosty P. z dnia [...] lipca 2006r. nie mogą być brane pod uwagę przez organ odwoławczy, gdyż postanowienie w zakresie sporządzenia raportu jest prawomocne. Kolegium stwierdziło, iż zarzut inwestora zasługuje na uwzględnienie i uznało, iż uchylenie postanowienia Starosty P. w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonowało prawomocne postanowienie o zakresie sporządzenia raportu stanowi naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] lipca 2006r. Skargę na powyższe postanowienie wniósł J. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Firma C., podnosząc zarzut naruszenia art.77 i 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych koniecznych do rzetelnego rozpatrzenia sprawy, a także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia pomimo nieistnienia ku temu podstaw prawnych i faktycznych. W obszernym uzasadnieniu skargi m.in. podniesiono, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie wskazało, w którym momencie doszło do wymaganego przepisem art. 156 § 1 pkt 2 kpa rażącego naruszenia prawa i na czym konkretnie ono polegało. W piśmie procesowym z dnia 7 września 2007r., stanowiącym uzupełnienie skargi, podniesiono, iż organ stwierdzając nieważność własnego postanowienia z dnia [...] lipca 2006r., naruszyło art. 156 § 1 pkt 2kpa, gdyż nie wskazało na czym w danym przypadku polega wada tego orzeczenia. Podstawą stwierdzenia nieważności nie może być naruszenie prawa, nawet oczywiste, gdyż to naruszenie prawa musi mieć uprawniać ocenę, że jest rażące. Poza tym w zaskarżonym postanowieniu Kolegium nie ustosunkowało się do żadnego argumentu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim postanowienia pierwszoinstancyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą powinno być ustalenie, czy dana decyzja ( postanowienie) są dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 35 oraz z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. określa w sposób enumeratywny przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Ponadto należy podkreślić, że przesłanki stwierdzenia nieważności, z racji ich wyliczenia wyczerpującego, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, lecz powinny być interpretowane dosłownie a nawet ścieśniające W rozpatrywanej sprawie inwestor P. sp. z o. o. wystąpił z wnioskiem z dnia 2 listopada 2006r. o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 nieważności postanowienia SKO z dnia [...] lipca 2007r. wskazując ,iż postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. W literaturze oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie administracyjne zostało wydane wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązki. Wynika z tego, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść rozstrzygnięcia pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest również pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji ( postanowienia) z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że orzeczenie w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a ponadto jego obowiązywanie wywołuje skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie. Zatem obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność danego rozstrzygnięcia administracyjnego, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie nie tylko tego jaki przepis prawa został naruszony, ale również dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące. Podkreślenia wymaga, iż z ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami k.p.a. w tym zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7, 8 k.p.a.). wynika przede wszystkim wymóg praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W realizacji tych zasad konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (por. wyrok NSA, sygn. akt III SA 719/84, ONSA 1984 r., Nr 2, poz. 117). Natomiast z art. 77 § 1, art. 7 i art. 80 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć w świetle wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa, odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepis art. 107 § 3 kpa ma zostawanie zarówno do decyzji, jak też zgodnie z art. 126 kpa do postanowień, na które przysługuje zażalenie. Wymaga podkreślenia, iż uzasadnienie jest źródłem informacji dotyczącej sposobu rozumowania organu wydającego rozstrzygnięcie jak również przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Jego zadaniem jest zatem wszechstronne wyjaśnienie rozstrzygnięcia objętego częścią dyspozytywną decyzji, czy też postanowienia. Sporządzając uzasadnienie organ administracji publicznej winien mieć zatem na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczają tej części rozstrzygnięcia, jak również to, iż powinno odpowiadać warunkom określonym w art. 107 § 3 kpa. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję ale także, co w rozpoznawanej sprawie wymaga podkreślenia, ich treść pozwala Sądowi na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji lub postanowienia. Uzasadnienie stosownie do art. 107 § 1 kpa i art. 124 kpa § 1 kpa stanowi integralną część orzeczenia i kontroli Sądu podlega jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok NSA sygn. I SA/Gd 668/98). Zgodnie z art. 107 § 3 kpa , jak też art. 124 § 2 kpa uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia tych wymogów nie spełnia, bowiem jak trafnie podniesiono, organ nadzoru stwierdzając nieważność kontrolowanego własnego postanowienia dnia [...] lipca 2006r. w oparciu o art. 156 § 1pkt 2 kpa nie wykazał na czym w tym przypadku polegało rażące naruszenie prawa. Z treści uzasadnienia co najwyżej wynika, że badane w trybie nadzoru rozstrzygnięcie Kolegium z dnia [...] lipca 2006r. zostało wydane z naruszeniem prawa. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jak również w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2007r. nie umotywował w żaden sposób, iż stwierdzone naruszenie prawa miało w tym konkretnym przypadku charakter rażący w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu wskazana wadliwość uzasadnienia w obu wydanych rozstrzygnięciach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. uniemożliwiała dokonanie pełnej jego oceny pod względem zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji.