IV SA/Po 467/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz- Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska (spr.) Protokolant Sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 września 2007 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia [...] nr [...] , 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz adw. W.M. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ E. Makosz- Frymus /-/ P. Miładowski Prokurator Prokuratury Rejonowej w C. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005r. zwrócił się do Starosty C. o wszczęcie z urzędu postanowienia administracyjnego w sprawie skierowania A.A. posiadającego prawo jazdy kat. A, B, T na badania lekarskie w celu stwierdzenia, czy nie zachodzą przeciwwskazania zdrowotne do kierowania przez w/w pojazdami mechanicznymi w związku z nasuwającymi się zastrzeżeniami co do stanu jego zdrowia. Wnioskodawca uzasadniając swój wniosek wskazał na fakt, iż w toku postępowania prowadzonego przez prokuraturę w sprawie Ds. [...] A.A. poddany został jednorazowemu badaniu psychiatrycznemu, po przeprowadzeniu którego biegli psychiatrzy nie stwierdzili u niego choroby psychicznej i upośledzenia umysłowego. Biegli rozpoznali natomiast u A.A. nasilone organiczne zaburzenia osobowości. Powyższe okoliczności zdaniem wnioskodawcy uzasadniały przyjęcie, iż zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stan zdrowia A.A. może w przypadku uczestnictwa w/w w ruchu drogowym stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa. Mając powyższe na uwadze Starosta C. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (j.t Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm. – dalej ustawa o ruchu drogowym) i §2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15 – dalej rozporządzenie Min. Zdrowia) w dniu [...] maja 2006r. wydał decyzję nr [...], na mocy której skierował A.A. na badanie kierowców w zakresie kategorii A, B, T do [...] Ośrodka Medycyny Pracy Ośrodek w P. A.A. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, pismem z dnia [...] maja 2006r. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym podniósł, iż skierowanie na badania psychiatryczne było złośliwością ze strony Prokuratury a wydana decyzja organu pierwszej instancji jest sprzeczna ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i narusza dyspozycję art. 7, art. 8 i art. 77 §1 kpa. Wnoszący odwołanie podniósł, że jest kierowcą od 1964r. i nie spowodował w tym czasie żadnego wypadku drogowego. Zdaniem A.A. z opinii lekarskiej nie wynika, że stwarza on zagrożenie w ruchu drogowym. Jest to wyłącznie sugestia Prokuratora. Tym samym wszczęcie postępowania administracyjnego na tej podstawie stanowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego nakładających na organy prowadzące postępowanie obowiązek dokładnego zbadania sprawy i oparcia decyzji na zgromadzonych dowodach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] czerwca 2006r. wydało decyzję nr [...], w której działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 122 ust. pkt 4 ustawy o ruchu drogowym oraz §2 ust. 5-7, §9 ust. 1 rozporządzenia Min. Zdrowia utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym, zgodnie z którym starosta jest zobowiązany skierować na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami, w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Oran odwoławczy wskazał również na fakt, iż z przedłożonej przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. opinii biegłych wynika, że u odwołującego rozpoznano zaburzenia osobowości, nastroju i afektu. Lekarze ocenili te zmiany jako mieszczące się w normie, biorąc pod uwagę wiek odwołującego się. Zdaniem organu odwoławczego w świetle opinii biegłych nasuwają się jednak zastrzeżenia co do stanu zdrowia A.A. w kontekście przysługujących mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w ramach posiadanego prawa jazdy. Skierowanie na badania miało więc na celu usunięcie wątpliwości i ustalenie stanu zdrowia wnoszącego odwołanie, zgodnie z powołanymi przez niego zasadami wyrażonymi w art. 7 i 77 §1 kpa. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza bowiem czy zastrzeżenia co do stanu zdrowia w odwołującego się w związku z posiadanym prawem jazdy faktycznie występują. A.A. kwestionując rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której podniósł zarzuty tożsame z tymi, które zawarte były w odwołaniu od decyzji Starosty C. Skarżący wskazał również na okoliczność, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. sygn. [...] został uniewinniony od stawianych mu zarzutów, co jego zdaniem jest dowodem na niezgodne z prawem postępowanie prokuratora i policjanta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia czy w występującym w niniejszej sprawie stanie faktycznym, Starosta C. był uprawniony do skierowania A.A. na badanie kierowców do [...] Ośrodka Medycyny Pracy Ośrodek w P. celem ustalenia czy występujące u niego zaburzenia osobowości, nastroju i afektu nie wpływają na jego zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi w ramach posiadanego prawa jazdy. Zgodnie bowiem z art. 122 ust 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym starosta w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia może kierującego pojazdem skierować na badanie lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, iż podstawę skierowania na stosowne badania lekarskie mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może to być np. pochodząca z różnych źródeł informacja o pogorszonym stanie zdrowia czy też objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do wydania prawa jazdy (por. komentarz do art. 122 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, W. Kotowski, Ustawa Prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny, Dom Wydawniczy ABC, 2002). Zdaniem Sądu z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie wynika jednak, aby okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia A.A. została należycie uprawdopodobniona. Z opinii sądowo – psychiatrycznej sporządzonej przez biegłych sądowych na polecenie Prokuratury Rejonowej w C. w sprawie o sygn. akt Ds. [...] stanowiącej podstawę do złożenia przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, wynika jednoznacznie, iż A.A. nie jest chory psychicznie. Niedorozwój umysłowy został przez biegłych sądowych wykluczony na podstawie przeprowadzonego badania i analizy jego linii życiowej. Przeprowadzający badanie lekarze uznali, iż skarżący posiada bogaty zasób słów i wiedzę o otaczającej rzeczywistości, zna obowiązujące normy prawne i zasady współżycia społecznego. Rozpoznane u niego organiczne zaburzenia osobowości, nastroju i afektu uznano zaś za pochodne organicznym zmianom w ośrodkowym układzie nerwowym stanowiącym stan normy dla wieku skarżącego. Treść wskazanej wyżej opinii biegłych sądowych, zdaniem Sądu nie uzasadniała przyjęcia przez organy administracyjne istnienia u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą do skierowania na badania lekarskie mogą stanowić bowiem tylko te przesłanki, które z dużym prawdopodobieństwem wskazują na istotne pogorszenie stanu zdrowia kierowcy skutkujące zmniejszeniem sprawności kierującego pojazdem. Warunku tego nie spełnia przedłożona przez Prokuraturę opinia biegłych. Wynika bowiem z niej wprost, iż nie stwierdzono u osoby poddanej badaniu żadnych objawów chorobowych a rozpoznane u skarżącego organiczne zaburzenia osobowości, nastroju i afektu uznano za stan normy dla jego wieku wykluczając przy tym jednoznacznie chorobę psychiczną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy administracji pierwszej jak i drugiej instancji uznając za zasadne skierowanie A.A. na badanie lekarskie jako jego podstawę przyjęli wyłącznie wiek skarżącego co jest sprzeczne z treścią art. 122 ust 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym. Sam wiek kierującego pojazdem przy braku innych przesłanek, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem nie stanowi samodzielnej podstawy do skierowania na badania lekarskie. Należy zwrócić również uwagę na fakt, iż organy administracji publicznej nie są uprawnione do dawania wiary każdej informacji, prowadzącej do wszczęcia procedury kierowania na badania kontrolne w trybie przewidzianym przepisem art. 122 ustawy o ruchu drogowym (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005r. sygn. akt I OSK 79/05, nie publ., LEX nr 191003). Wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 122 ust 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym następuje bowiem wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. Winno być więc poprzedzone stosownym postępowaniem mającym na celu weryfikację pozyskanych informacji o stanie zdrowia kierującego pojazdem a przynajmniej ich uprawdopodobnienie. Ponadto organ administracyjny w przedmiotowej sprawie powinien szczegółowo przeanalizować treść opinii pod kątem istnienia ustawowych przesłanek do skierowania A.A. na badania lekarskie. Jak wykazano bowiem powyżej stan zdrowia skarżącego opisany w opinii biegłych nie uzasadniał wszczęcia postępowania w trybie art. 122 ust 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym. Ponadto organem uprawnionym do zgłaszania zastrzeżeń jest organ kierujący na badania a nie podmiot informujący o "podejrzeniu" zaistnienia przesłanek. Organ administracyjny ma więc obowiązek podjąć stosowne postępowanie dowodowe w tym zakresie. Brak inicjatywy i bezkrytyczne przyjęcie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek prokuratury narusza wyrażoną w art. 7 kpa zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Nadto w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, wg której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 kpa) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000r. sygn. akt V SA 948/00 LEX nr 50114). Tym samym organ winien sam ocenić istnienie ustawowych przesłanek do skierowania A.A. na badania lekarskie. W związku z powyższym na podstawie przepisu art. 145 §1 ust 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm – dalej ppsa), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach wynagrodzenia adwokata przyznanego Skarżącemu w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ppsa. /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ E. Makosz - Frymus /-/ P. Miładowski AT