I SA/Sz 261/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2007 r. sprawy ze skargi K. i E. J. - s. c. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie dotyczącej powstania długu celnego oddala skargę. W dniu [...]r. w Urzędzie Celnym w objęto towar ( narzędzia wymienne do obrabiarek, strugarkę specjalistyczną, automat do pomiaru narzędzi) procedurą tranzytu wg T2. Zgodnie z zapisem w polu 53 karty zgłoszenia tranzytowego towar winien był być dostarczony do Oddziału Celnego w terminie do dnia [...]r. W związku z niedostarczeniem towaru objętego procedurą do urzędu celnego przeznaczenia decyzją nr [...] z dnia [...]r. skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu – A wskazanego w polu 50 karty zgłoszenia tranzytowego, przewoźnika – K. J., E. J. prowadzących Spółkę cywilną "J", Dyrektor Urzędu Celnego określił kwotę wynikającą z długu celnego – [...] zł, w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego. Ponadto wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podjęte w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego w kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji żadna ze Stron nie wniosła odwołania. Pismem z dnia [...]r. Spółka cywilna "J" wniosła o uchylenie decyzji znak [...] z dnia [...]r. w trybie art. 2651 Kodeksu celnego i umorzenie postępowania celnego wobec niej uzasadniając to faktem, iż została ona skierowana do osoby nie będącej dłużnikiem w rozumieniu przepisów Konwencji o WPT, obowiązującej przed dniem 01.07.2001 r. Zdaniem wnioskodawcy, zgodnie z art. 11 Załącznika do Konwencji o WPT tylko główny zobowiązany jest zobowiązany do uiszczenia cła i innych opłat wskutek naruszenia przepisów w trakcie realizowania wspólnej procedury tranzytowej. Wnioskodawca wywodzi, że skierowanie decyzji do osoby niezobowiązanej do zapłaty długu celnego podważa zaufanie do organów- państwa i rażąco narusza zasadę praworządności, dlatego wyeliminowanie jej z obiegu prawnego leży w interesie publicznym. Z kolei spełnienie nienależnego zobowiązania do zapłaty długu w sposób oczywisty narusza ważny interes strony. Decyzją znak [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia decyzji znak [...]z dnia [...]r. W uzasadnieniu stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 2651 Kodeksu celnego oraz, że tryb wskazany w tym artykule nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy. Pismem z dnia [...]r. Spółka cywilna "J" wniosła odwołanie żądając uchylenia decyzji w całości i rozpatrzenia wniosku z dnia [...]r. oraz zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art.122,art.210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy jak i niewyjaśnienie w decyzji podstawy prawnej i faktycznej, naruszenie prawa materialnego tj. art. 2651 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że warunkiem uchylenia decyzji jest jednoczesne wystąpienie przesłanek interesu publicznego i strony oraz uznaniu, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej nakładającej na stronę ogromne ciężary publicznoprawne pozostaje w zakresie interesu publicznego, ponadto nie wskazanie przepisów, na podstawie których organ uznał Spółkę cywilną J. za dłużnika. Postanowieniem z dnia [...]r. wyznaczono Stronom siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z prawa tego Strony nie skorzystały. Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie decyzją znak [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej wskazał na istotę postępowania w oparciu o przepis art. 2651 Kodeksu celnego tj. że jest to postępowanie nadzwyczajne, w którym nie bada się zasadności wydania kwestionowanej decyzji, lecz spełnienie przesłanek przepisem tym określonych. Dyrektor Izby Celnej w ślad za organem pierwszej instancji nie zgodził się ze stwierdzeniem Strony, że uchylenie decyzji leży w interesie publicznym - w interesie publicznym leży interes państwa, pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów, w tym finansów publicznych. W analizowanej sprawie dług celny powstał w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu. Żaden z przepisów materialnych regulujących instytucję długu celnego nie przewiduje odstępstwa od jego wymierzenia, w sytuacji działania na niekorzyść Skarbu Państwa. Jak wynika z akt sprawy procedura tranzytu nie została zakończona, czym naruszono obowiązujący porządek prawny i gospodarczy. Naruszenie tego porządku, zobowiązuje właściwe organy administracji państwowej do zastosowania przewidzianych prawem sankcji. Dyrektor Izby Celnej nie dopatrzył się również istnienia ważnego interesu Stron, wskazując, że nie jest on równoznaczny z obciążeniem Strony znacznym zobowiązaniami publicznoprawnymi oraz wydawaniem rozstrzygnięć korzystnych dla Strony. Każde działanie niezgodne z prawem, następnie ujawnione, powoduje negatywne (w tym finansowe) skutki dla interesu Strony. Zadłużenie Strony, zarówno z tytułu długu celnego jak i odsetek spowodowanych nieuiszczeniem długu celnego, wynika z jej działania. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z zarzutem, iż w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji uznał, że uchylenie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego wymaga jednoczesnego wykazania ważnego interesu publicznego i ważnego interesu strony. W uzasadnieniu decyzji organ wykazał jedynie, że nie zaszła żadna z przesłanek, tj ani interes publiczny, ani ważny interes Strony. Dalej Dyrektor wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego błędnie uznał przepis art. 211 Kc za przepis szczególny wykluczający wzruszenie decyzji ostatecznej. Art. 211 Kodeksu celnego odnosi się wyłącznie do długu celnego powstałego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego, zaś przepis szczególny, który mógłby stanowić przesłankę negatywną w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, winien w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Niemniej jednak błąd ten nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż Naczelnik Urzędu Celnego wykazał, że w interesie publicznym nie leży uchylenie przedmiotowej decyzji. Wobec ponownego podniesienia przez Stronę rażącego naruszenia art. 11 Zał I do Konwencji o uznaniu przewoźnika za dłużnika, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż krąg dłużników został ustalony prawidłowo, co zostało szczegółowo wyjaśnione w decyzji z dnia [...]r. Ponadto wyjaśnił, że solidarność zobowiązania do zapłacenia oznacza, że każdy z dłużników jest zobowiązany uiścić należność w pełnej kwocie. Wyboru od kogo, i w jakiej proporcji, w stosunku do pełnej kwoty, wystąpi wierzyciel o zaspokojenie długu, zależy tylko od woli wierzyciela. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. i E. J. zarzuciły : naruszenie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, naruszenie przepisu art. 11 załącznika nr l do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytu poprzez jego niewłaściwą Kodeks celny wykładnię w związku z art. 211 ustawy Skarżący wnieśli o uchylenie skarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zwrot kosztów procesu oraz połączenie spraw do łącznego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi Strony podniosły, że w sprawie zachodzi przesłanka interesu publicznego - zdaniem Strony uchylona winna być decyzja, która nakłada ciężar publicznoprawny na osobę niebędącą zobowiazaną do jego poniesienia, ponieważ narusza to sprawiedliwość społeczną, zaufanie obywatela do państwa oraz zasadę praworządności ; zachodzi przesłanka interesu Strony - zdaniem Strony skarżącej należy rozumieć go w ten sposób, że organ celny mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla Strony rozstrzygnięcia nienaruszając prawa, przyjmuje ten sposób orzekania działając w granicach uznania administracyjnego. Poza tym zaplata nienależnej kwoty jest naruszeniem ekonomicznego interesu strony. Nietrafne jest stanowisko organu celnego, że uchylenie decyzji wymaga wykazania zajścia jednocześnie interesu publicznego i ważnego interesu Strony; w sprawie nie występuje przesłanka negatywna zabraniająca zmiany decyzji; organy celne rażąco naruszyły art. 11 Zał. I do Konwencji o WPT stwierdzając, że Strona Skarżącą działała niezgodnie z prawem; organy celne nie dopełniły swojego obowiązku zaspokojenia się z zabezpieczenia złożonego przez głównego zobowiązanego. Dyrektor Izby Celnej odnosząc się do zarzutów skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Dz.U. Nr 137, poz. 926, ze zm. w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. kodeks celny - Dz.U. Nr 75, z 2001 r., poz. 802 ze zm.). Oznacza to, iż decyzje ostateczne mogą być zmienione lub uchylone tylko wówczas, gdy wynika to wprost z przepisów Ordynacji podatkowej. Między innymi na mocy art. 2651 ustawy kodeks celny organ administracji, który wydał decyzję ostateczną na mocy której strona nabyła prawo, może ją uchylić lub zmienić, na wniosek strony lub z urzędu. Przesłanką do takiego rozstrzygnięcia jest interes publiczny lub ważny interes strony, zgoda stron i brak wadliwości decyzji dającej podstawę do prowadzenia postępowania w innym trybie tj. stwierdzenia nieważności. Należy jednak mieć na uwadze, że w tym postępowaniu jego przedmiotem nie są zarzuty badane w trybie odwoławczym, ale tylko ww. podstawy. Co prowadzi do wniosku, że postępowanie prowadzone w tym trybie ma za przedmiot nową sprawę – albo ocenę, czy istnieją podstawy do wprowadzenia do dotychczasowego rozstrzygnięcia jakiś zmian, albo ustalenie, czy istnieją podstawy prawne i faktyczne do usunięcia decyzji z obrotu prawnego. Z omawianego przepisu wynika także, iż to do organu orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sprawie interes publiczny lub ważny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej, co oznacza, iż decyzja wydana w tym trybie ma charakter uznania administracyjnego. Zatem organ może, ale nie musi uchylić decyzji ostatecznej nawet przy ustaleniu ważnego interesu strony czy interesu publicznego. Ocena, czy przesłanki uchylenia (zmiany) istnieją musi być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, przy czym strona wnioskująca o uchylenie decyzji (zmianę) nie jest zwolniona ze współdziałania w tym zakresie z organem, tj. od wskazania na czym jej ważny interes lub interes publiczny polega. W związku z tym, w niniejszej sprawie sądowa kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie art. 2651 ustawy kodeks celny sprowadza się jedynie do zbadania, czy organy celne uznania administracyjnego nie przekroczyły, wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych. Sąd stwierdził, że w toku postępowania w niniejszej sprawie organy celne podjęły niezbędne kroki do wyjaśnienia, czy za uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia [...]r. przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, zatem ocenę tą uznać należy za prawidłową i zgodną z art. 2651ustawy kodeks celny. Zdaniem Sądu z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że organy orzekające, rozpatrując sprawę w świetle przesłanek określonych w omawianym art. 2651 ustawy kodeks celny, w oparciu o zebrany i rozważony materiał dowodowy doszły do słusznego przekonania, iż ani ważny interes strony ani interes publiczny nie przemawiają za potrzebą zmiany decyzji ostatecznej. Organy przekonująco uzasadniły swoją decyzję, ustosunkowując się do podniesionych przez stronę okoliczności i odwołując się do oceny sprawy, zarówno w aspekcie interesu publicznego jak i ważnego interesu strony oraz braku zgody wszystkich stron. Za uzasadnione uznać należy stanowisko organów, że prowadzenie postępowania w oparciu o art. 2651 ustawy kodeks celny nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wymiaru należności celnych czego w istocie domagają się skarżący. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł, jak w sentencji.