I SA/Po 985/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek /spr./ Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska NSA Gabriela Gorzan Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2007r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...]; II. wstrzymuje wykonanie postanowień wymienionych w punkcie I do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ G. Gorzan /-/ S. Małek /-/ M. Skwierzyńska Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...]. na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm./ umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku A. P.. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych obejmujących zaległości z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za lata od 1986 do 1998 w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. W toku tego postępowania dłużnik A. P. przedłożył wykaz majątku sporządzony [...]2005r. w trybie przepisu art. 913 kpc. W dniu [...] 2006r. sporządzony został protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Naczelnik Urzędu uznał, iż w świetle przedłożonych dokumentów w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne co uzasadnia umorzenie tego postępowania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł zażalenie. Wskazał, iż organ egzekucyjny nie wykorzystał wszelkich możliwych środków dla zbadania okoliczności sprawy i wyegzekwowania należności. Podkreślił, iż analiza protokołu o stanie majątkowym prowadzi do wniosku. iż sytuacja materialna dłużnika wyklucza możliwość uznania postępowania egzekucyjnego za całkowicie bezskuteczne. Zobowiązany prowadzi, bowiem działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody w wysokości [...] zł miesięcznie. Zainteresowany stwierdził też, że organ egzekucyjny nie podjął żadnych działań zmierzających do weryfikacji zawartych w powołanym protokole informacji o stanie majątkowym. Nie podjęto żadnych działań zmierzających do ustalenia czy zobowiązany jest na przykład właścicielem pojazdu samochodowego czy też innych ruchomości, do których można by skierować egzekucje. Nie potwierdzono też w żaden sposób wysokości rzeczywiście osiąganych przez zobowiązanego dochodów. Ma to znaczenie skoro wcześniej świadomie udaremnił egzekucji poprzez sprzedaż osobie trzeciej samochodu zajętego przez organ egzekucyjny na poczet należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż w wyniku przeprowadzonych czynności egzekucyjnych pod wskazanym przez wierzyciela adresem nie ujawniono żadnego: majątku, który mógłby stanowić wartość dla celów egzekucyjnych. Dokonane przez organ egzekucyjny ustalenia, zweryfikowane na podstawie danych zawartych w bazie komputerowej Poltax nie przyniosły wyników wskazujących na przypuszczenie, że zobowiązany posiada inne dochody. Po raz ostatni zobowiązany złożył zeznanie podatkowe za rok 1998. W następnych latach prowadził działalność gospodarczą na podstawie karty podatkowej. Ta forma opodatkowania nie pozawala na potwierdzenie zeznanej przez niego wysokości dochodu. Zwrócono też uwagę, iż małżonkowie P. [...] 2006r. zawarli umowę o rozdzielności majątkowej. Zdaniem organu odwoławczego wskazane okoliczności uzasadniały umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Wskazano, iż to wierzyciel we wniosku winien wskazać majątek dłużnika oraz miejsce jego położenia. Dyrektor ZUS stosownie do art. 19 § 4 – ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest uprawniony do stosowania egzekucji należności pieniężnych. W przesłanych tytułach egzekucyjnych brak było jakichkolwiek informacji o dokonanych przez wierzyciela czynnościach egzekucyjnych a także próbach poszukiwania majątku celem wszczęcia skutecznej egzekucji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzuca nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji błędnie zastosowanie przepisu art. 59 § 2 ustawy o egzekucji administracyjnej. Skierowanie egzekucji do Urzędu Skarbowego było w pełni uzasadnione, gdyż zobowiązany nie pobiera żadnych świadczeń z funduszu ubezpieczeń społecznych. Wskazany organ jest wyłącznie uprawniony do prowadzenia egzekucji świadczeń pieniężnych wszystkimi sposobami przewidzianymi w ustawie. Zebrane w sprawie informacje pochodzą z wyjaśnień samego dłużnika a poborca skarbowy ograniczył się jedynie do oględzin miejsca zamieszkania, bez ustalenia w miejscu prowadzonej działalności gospodarczej, czy i jakie wartościowe ruchomości posiada w związku z tą działalnością. Nie ustalono też czy i jakie ruchomości lub nieruchomości znajdują siew posiadaniu dłużnika. Zdaniem strony skarżącej przyjmując nawet, iż dłużnik osiąga dochód wysokości [...] zł miesięcznie, to oznacza to możliwość comiesięcznego uzyskiwania środków pieniężnych w stałej wysokości na chociaż częściowe zaspokojenie należności dłużnika z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Egzekucja taka musi być jednak prowadzona przy uwzględnieniu przepisów o egzekucji z ruchomości. Z tego powodu wyłącznie właściwym do prowadzenia takiej egzekucji jest Urząd Skarbowy. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżonym postanowieniem na podstawie przepisu art. 59 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 zm. Dz. U. z 2005 Nr 172 poz.1438/ utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika A.P. z tytułu należności składek na ubezpieczenie społeczne za lata 1996 – 1998 w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami. Stosownie do przepisu art. 59 powołanej ustawy umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. Przyczyny obligatoryjnego umorzenia zostały enumeratywnie wymienione w § 1 art. 59. Natomiast fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziany został w § 2 art. 59. Według wskazanego przepisu – postępowanie egzekucyjne może być umorzone w; przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowania z wskazanej przyczyny jest wprawdzie fakultatywne ale nie zwalnia to organu egzekucyjnego od obowiązku zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny w świetle ustawowych przesłanek oraz obowiązku przedstawienia tej oceny w uzasadnieniu. Stosownie do przepisu art. 1a pkt 1 – organ egzekucyjny jest uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym /lub obowiązków o charakterze niepieniężnym/ oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych właściwy organ uprawniony jest do stosowania m. in. egzekucji z –pieniędzy, z wynagrodzenia za prace, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw majątkowych z ruchomości i z nieruchomości /pkt. 12 art.1a/ Zgodnie z przepisem art. 19 § 4 dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji jedynie z wynagrodzenia za prace, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż organ egzekucyjny ograniczył się jedynie do sporządzenia protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Nie podjęto natomiast żadnych czynności które weryfikowałyby przekazane przez niego informacje Ma to istotne znaczenie, tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż zobowiązany udaremnił wcześniej egzekucje poprzez sprzedaż osobie trzeciej zajętego samochodu osobowego. Protokół o stanie majątkowym zawiera stwierdzenie, iż zobowiązany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej /dekarstwo – blacharstwo/ uzyskuje dochód miesięczny w kwocie [...] zł. Nie zawiera jednak wyczerpującego opisu środków utrzymania, a w szczególności czy jest to stały dochód, czy i jak wyposażony jest warsztat, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza. Nie zostało też wyjaśnione miejsce, do którego usunięte zostały meble i pozostałe wyposażenie mieszkania. Według sporządzonego protokołu mieszkanie o powierzchni 89 m2 składało się z trzech lokali a czynsz wynosił [...] zł. Ustalenie należących do zobowiązanego poszczególnych ruchomości i miejsce ich położenia ma istotne znaczenie skoro zajęciu podlegają ruchomości znajdujące się zarówno w jego władaniu jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione /art. 97 § 2/. Wprawdzie zobowiązany podał do protokołu, iż meble zostały "pocięte na opał", ale jak wynika z wykazu majątku sporządzonego [...] 2005r. w mieszkaniu znajdowała się lodówka, pralka automatyczna, telewizor, dywan, a więc ruchomości które nie mogły być przeznaczone "na opał". Podkreślić należy, iż organ egzekucyjny może z mocy, samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Zobowiązany zgodnie z przepisem § 2 art. 67a ma w takiej sytuacji obowiązek udzielić organowi egzekucyjnemu wszelkich wyjaśnień, potrzebnych do dochodzenia należności pieniężnych. W przypadku odmowy udzielenia informacji lub wyjaśnień albo udzielenia fałszywych informacji /wyjaśnień/ organ egzekucyjny może nałożyć stosowną porządkowa karę pieniężną. W świetle powyższych okoliczności za zasadny należy uznać zarzut strony skarżącej co do naruszenia przepisu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny w wskazanym zakresie nie wyjaśnił bowiem wszystkich okoliczności pozwalających na przyjęcie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1a i c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ G. Gorzan /-/ S. Małek /-/ M. Skwierzyńska AR