IV SA/Gl 67/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007r. sprawy ze skargi U. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz.732 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz.U. Nr 105, poz. 882 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiono U. C. prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci – M. C. i W. C. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaliczka przysługuje osobie uprawnionej, gdy dochód rodziny nie przekracza w przeliczeniu na osobę kwotę [...] zł. Wobec faktu, iż rodzina wnioskującej posiada dochód wyższy, świadczenie nie przysługuje. Wyliczenie tego dochodu oparto na zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w L. wskazującego wysokość dochodu rodziny wnioskodawczyni uzyskanego w [...] r., potrącając z niego należny podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz uwzględniając wysokość wyegzekwowanych w tym roku alimentów. W skali miesięcznej, w przeliczeniu na osobę dało to kwotę [...] zł. . Niezadowolona z powyższej decyzji U. C. wniosła odwołanie, podnosząc w nim, iż wyliczony dochód jej rodziny przekroczył ustawowe kryterium zaledwie o [...] zł. Zawyżenie tego dochodu spowodowane zostało doliczeniem kwoty alimentów wyegzekwowanych w [...] r., podczas, gdy powinny być one potraktowane jako dochód utracony. Zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych nieotrzymywanie części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych traktuje się jako utratę dochodu. W jej ocenie jest to zapis bardzo czytelny i wyraźny. W jej przypadku zaległość alimentacyjna wynosi ponad [...] zł i trudno uznawać niewielką wyegzekwowaną ich część jako uzyskanie dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, w pełni podzielając stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przywołując art. 7 i art. 8 przywołanej ustawy wyjaśniło, że strona nie spełnia jednej istotnej przesłanki warunkującej przyznanie wnioskowanego świadczenia, a mianowicie posiada dochód wyższy niż wskazany w ustawie. Według ustaleń, jej miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł, podczas, gdy dochód ustawowy to kwota [...]zł. Nie podzielając twierdzenia zainteresowanej, iż w jej przypadku występuje utrata dochodu w związku z niedotrzymywaniem zasądzonych alimentów, potwierdziło prawidłowość wyliczenia dochodu jej rodziny. Wobec zatem niespełnieniu przez stronę ustawowych kryteriów dochodowych musiało to skutkować odmową przyznania stronie wnioskowanej zaliczki alimentacyjnej. Nie godząc się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego U. C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skargę, wnosząc o wnikliwe rozpatrzenie jej sprawy. W skardze podniosła, że żaden z organów rozstrzygającej w jej sprawie nie przeprowadził postępowania wyczerpująco, dążąc do ustalenia faktycznej sytuacji jej rodziny. Zarzuciła także, iż organy nie zadały sobie trudu i nie poinformowały jej o przysługujących jej możliwościach w określonej sytuacji. Podniosła, że nie zgadza się z wyliczeniem dochodu dokonanym przez organy. Dodała, że z przedłożonego zaświadczenia Urzędu Skarbowego wynika, iż dochód jej rodziny wynosi [...] zł. Nieporozumieniem jest doliczenie do tak ustalonego dochodu, alimentów wyegzekwowanych w [...] r. Nie rozumie także tłumaczenia, iż nie można w jej przypadku uznać "alimentów za dochód utracony, gdyż w ogóle ich nie otrzymywała". Dodała, że w jej przypadku zaległość alimentacyjna wynosi około [...]zł, dlatego wszelkie niewielkie kwoty wyegzekwowane należy uznać za dochód utracony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do twierdzeń skargi powtórzyło, że wyegzekwowanej w [...] r. kwoty alimentów wysokości [...]zł nie można potraktować jako dochodu utraconego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem sądy administracyjne przeprowadzając kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonują jej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z treścią zaś z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 przywołanej powyżej ustawy), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Poddawszy takiej właśnie kontroli wskazane powyżej decyzje, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. W złożonym wniosku skarżąca domagała się przyznania świadczenia w postaci prawa do zaliczki alimentacyjnej, które to świadczenie uregulowane zostało w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz.U Nr 86, poz. 732). W ustawie tej, co słusznie zostało zauważone przez organy rozpoznające sprawę, ustawodawca uzależnił prawo do świadczeń rodzinnych od spełnienia określonych we wskazanej ustawie warunków. Podstawowym takim warunkiem jest spełnienie kryterium dochodowego. Bezsporny w sprawie jest fakt, że skarżąca wraz z córkami stanowi trzyosobową rodzinę. Nadto z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca U. C. uzyskała w roku [...] dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym w wysokości [...] zł . Do tak ustalonego dochodu, orzekający w sprawie organ pierwszej instancji doliczył także uzyskane faktycznie w roku [...] r. alimenty w wysokości [...]zł. Ten właśnie aspekt sprawy stał się problemem spornym pomiędzy skarżącą a organami administracyjnymi. Skarżąca podniosła bowiem, iż trudno traktować tę kwotę jako dochód, mając na uwadze, iż zaległość alimentacyjna wynosi ok. [...]zł. Spór dotyczy więc przede wszystkim sposobu interpretacji i rozumienia pojęcia "utrata dochodu". Pojęcia takiego nie zna ustawa będąca podstawą rozstrzygnięcia, czyli ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, tym niemniej na mocy art. 18 ust. 2 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W art. 5 ust. 4 powyższej ustawy w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej mowa o postępowaniu organu w przypadku "utraty dochodu". Jednakże ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "utrata dochodu". Należy jednak podzielić twierdzenia skarżącej, że w art. 3 ust. 22 tej ustawy (w brzemieniu obowiązującym w dacie orzekania), kiedy mowa o utracie dochodu, wymienia się m.in. "niedotrzymywanie części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych". Z kolei jednak w ust. 23 tego artykułu, kiedy mowa o uzyskaniu dochodu, wymienia się m.in. "uzyskanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych". Powyższe zapisy świadczą zatem o odrębnym potraktowaniu przez ustawodawcę tych stanów faktycznych. Uzyskiwanie (chociażby częściowych) alimentów może podpadać zarówno pod pojęcie "utrata dochodu" jak i "uzyskanie dochodu". Zatem niewątpliwie niedotrzymywanie zasądzonych alimentów to utrata stałego dochodu, czyli utrata określonej sumy wpływów. Jednakże uzyskanie w wyniku egzekucji przynajmniej części alimentów zgodnie z zacytowanym powyżej przepisem należy uznać z kolei jako uzyskanie dochodu. Mając na uwadze powyższe, nie można podzielić argumentacji organu odwoławczego, który w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę skarżącej zajął stanowisko, iż wobec braku stałego uzyskiwania alimentów, czyli kiedy strona skarżąca nigdy nie otrzymywała uprzednio alimentów, trudno uznać, że w przypadku wyegzekwowanie (chociażby) ich części – można uznać to jako "utratę dochodu" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacji skarżącej niewątpliwie mamy zauważalne zmiany wpływów pieniężnych w domowym budżecie, natomiast sprawą organu jest dokładne rozpatrzenie i zbadanie sprawy w celu ustalenia faktycznie osiąganych przez skarżącą dochodów. Nie można bowiem w zaistniałej sytuacji skarżącej definitywnie stwierdzić, że w rodzinie są stałe dochody. Kwota uzyskiwanych (wyegzekwowanych) alimentów w poszczególnych latach w rodzinie skarżącej jest różna. Nie można więc sytuacji skarżącej uznać za określoną dochodami tylko [...] r., gdyż zmienia się ona ciągle i uzależniona jest od wysokości wyegzekwowanych alimentów. W rozpatrywanej sprawie sytuacja skarżącej uległa zmianie, gdyż skarżąca uzyskuje każdego roku inny dochód, w zależności od egzekucji alimentów. Orzekające w sprawie organy nie mogą w sposób jednorodny traktować uzyskanych alimentów, tylko powinny odnosić ich wysokość do konkretnego okresu, w tej sprawie – w sytuacji skarżącej w każdym rozpatrywanym okresie zaliczkowym. W tym konkretnym przypadku skarżąca w [...] r. uzyskała alimenty w wysokości [...] zł, ale w [...] r. (do [...])[...] zł. Zatem przy zmiennej wysokości uzyskiwanych z egzekucji alimentów, organy winny doliczać do kryterium dochodowego faktyczną wysokość alimentów, traktując kwotę alimentów z roku [...] za dochód utracony, zaś kwotę uzyskaną w [...] r. za dochód uzyskany. Odmienna interpretacja musiała by prowadzić do ustaleń całkowicie sprzecznych z zapisami cytowanej powyżej ustawy oraz celem jej uchwalenia. Reasumując powyższe rozważania, za w pełni uzasadniony należy uznać zarzut skargi, bowiem dokonana przez organ odwoławczy ocena stanu faktycznego, mającego miejsce w rozpoznawanej sprawie, zdaniem składu orzekającego, narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Poczynione powyżej rozważania uwzględnione zostaną przez ten organ uwzględnione przy ocenie spełnienia przez skarżącą przesłanek do nabycia prawa do zaliczki alimentacyjnej mając na uwadze art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji.