IV SA/Wa 1159/07
WyrokWSA w Warszawie2007-10-02
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Danuta Szydłowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Środowiska, uzgadniając środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia na obszarze Natura 2000, może opierać się na przepisach rozporządzenia Wojewody, które nie znajdują zastosowania w kontekście art. 48 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, oraz czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił materiał dowodowy w zakresie wpływu inwestycji na obszar Natura 2000 i jego siedliska?Ratio decidendi
Minister Środowiska, uzgadniając środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia na obszarze Natura 2000, nie może opierać się na przepisach rozporządzenia Wojewody, które nie znajdują zastosowania w kontekście art. 48 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż właściwość organu uzgadniającego w tym zakresie ogranicza się do oddziaływania na obszar Natura 2000. Ponadto, organ odwoławczy naruszył przepisy procesowe, nie uzupełniając materiału dowodowego w zakresie braków raportu o oddziaływaniu na środowisko, w szczególności w odniesieniu do wariantów alternatywnych i wpływu na obszar Natura 2000, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. O. na postanowienie Ministra Środowiska utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, którym odmówiono uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla budowy stanicy żeglarskiej na działce położonej na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000. Organ I instancji odmówił uzgodnienia, wskazując na negatywne oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na siedliska przyrodnicze i gatunki ptaków, a także na brak uwzględnienia w raporcie wpływu długoterminowego ruchu turystycznego. Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Wojewody, powołując się m.in. na naruszenie przepisów rozporządzenia Wojewody dotyczących Parku Krajobrazowego P. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniu stanu faktycznego, naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną kwalifikację prawną i niewystarczające rozpoznanie okoliczności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska i zasądził od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego T. O. kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant A.D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi T. O. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasadza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego T. O. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia (...) września 2006 r. znak (...), którym odmówiono uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stanicy żeglarskiej na działce nr (...) w miejscowości S., gmina Z., na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków L. (...).
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy.
Burmistrz Z. wystąpił do Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z wnioskiem z dnia 10 lipca 2006 r. w sprawie uzgodnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia polegającego na budowie stanicy żeglarskiej na działce nr (...) w miejscowości S., obręb S., gmina Z.
Planowane przedsięwzięcie położone jest na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (...), który został ustanowiony na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 229, poz. 2313) oraz na projektowanym specjalnym obszarze siedlisk Natura 2000 (...) (ujętym na tzw. "Shadow list" z marca 2006 r.).
Wnioskowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest na brzegu jeziora J., w północno – wschodniej części zatoki R. Bezpośrednie otoczenie przedmiotowej działki stanowią tereny niezabudowane, porośnięte roślinnością, częściowo zadrzewione i zakrzewione. Zwarta zabudowa miejscowości S., M. i S. położone są w odległości 250-300 m, pojedyncze zabudowania – w odległości ok. 150 m.
Planowane przedsięwzięcie, zgodnie z § 3 pkt 58 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko może być wymagane.
Burmistrz postanowieniem z dnia (...) grudnia 2005 r. nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia przedmiotowego raportu.
Do wniosku dołączono zatem wymagany raport, po analizie którego organ I instancji stwierdził, iż przedsięwzięcie polegać będzie na budowie nowego basenu jachtowego w miejscu aktualnego lądu oraz zespół obiektów wypoczynkowych obsługujących stanicę, w skład którego wejdą liczne obiekty usług turystycznych wraz z infrastrukturą towarzyszącą.
Przedsięwzięcie będzie w różnych stopniu oddziaływać na poszczególne elementy środowiska, jednakże najbardziej odczuwalne będą oddziaływania przyrodnicze, w szczególności poprzez:
- zmianę istniejącej linii brzegowej,
- zmianę zagospodarowania terenu dotąd wykorzystywanych rolniczo, bądź ugorowanych pod zabudowę zaplecza turystycznego stanicy, co spowoduje utratę siedlisk dla gatunków zwierząt związanych z terenami otwartymi,
- wycinkę drzew i krzewów,
- usunięcie fragmentu zarośli szuwarowych, które stanowią dogodne siedliska lęgowe dla wielu gatunków ptaków,
- lokalne zmiany w krajobrazie,
- powstanie dominant w krajobrazie.
Nadto przedmiotowa inwestycja oddziaływać będzie w znaczącym stopniu na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla ochrony których wyznaczono obszar Natura 2000, a w szczególności:
- zniszczenie siedliska 91E0,
- możliwość zniszczenia siedliska 3150,
- negatywne oddziaływanie na gatunki ptaków wymienione w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, tzw. Dyrektywy Ptasiej oraz w Załączniku 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r.
Po szczegółowej analizie Raportu, w szczególności w odniesieniu do oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, organ I instancji stwierdził, iż Raport, pomimo wykonania w lipcu 2006 r., nie odnosi się do propozycji organizacji pozarządowych dotyczących wyznaczenia specjalnego obszaru ochrony Natura 2000 (...) – tzw. "Shadow List" z marca 2006 r. stwierdzając wręcz, iż można założyć, że w rejonie inwestycji nowe obszary
specjalnej ochrony ptaków i/lub siedlisk – już nie powstaną. Tym samym Raport ogranicza analizę oddziaływania do oddziaływania na ornitofaunę, pomijając na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt inne niż ptaki.
Ponadto, analizowane w Raporcie, oddziaływanie przedsięwzięcia oraz zaproponowane działania minimalizujące odnoszą się jedynie do przedsięwzięcia ograniczonego do terytorium działki nr (...). Nie uwzględniają one długoterminowego oddziaływania ruchu turystycznego związanego z turystyką wodną, do którego dojdzie po zrealizowaniu przedmiotowego przedsięwzięcia. Nie uwzględnione zostało oddziaływanie zwiększonej presji turystycznej na cały akwen J., a w szczególności na Zatokę R., położoną na uboczu od szlaku wodnego biegnącego zachodnią częścią jeziora. Inwestor zaplanował uzupełnienie ofert turystycznej regionu o bazę jachtową, skierowaną dla zamożniejszego żeglarza. Realizacja tego założenia spowoduje, iż dotychczasowy ruch turystyczny mniej zamożnych żeglarzy, opierający się na cumowaniu wzdłuż linii brzegowej nie zostanie skanalizowany i skierowany do nowowybudowanej stanicy. Stanica będzie dodatkowym miejscem przyciągającym zamożniejszych żeglarzy i zwiększającym presję na przyrodę całego akwenu jeziora.
Wobec powyższego Wojewoda postanowieniem z dnia (...) września 2006 r. nie uzgodnił przedmiotowego przedsięwzięcia.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł T. O. wskazując, iż budowa stanicy żeglarskiej jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 2002 r., którego przyjęcie było poprzedzone odpowiednią "Prognozą wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze" wykonaną w 2002 r. Starostwo I. udzieliło inwestorowi pozwoleń wodnoprawnych na budowę urządzeń wodnych, w tym budowę basenu jachtowego i urządzeń z nim związanych. Wskazano także na brak sprzeciwów dla zamiaru budowy ze strony Parku Krajobrazowego P. i lokalnego Nadleśnictwa. Podstawą wydania decyzji nie może być dezyderat organizacji pozarządowych sugerujący poszerzenie listy dotąd ustanowionych obszarów Natura 2000 ("Shadow List"). Podniesiono także, iż stwierdzenie postanowienia, że tereny inwestycji są miejscem lęgowym rzadkiej w Polsce sowy błotnej, nie znajduje uzasadnienia, gdyż teren ten jest obszarem, który nie spełnia wymogów siedliskowych tego gatunku. Inwentaryzacja ornitologiczna nie wykazała również gniazdujących na terenie przedmiotowej działki gąsiorka a w zatoce R. gatunków: kropiatki i podróżniczek. W szuwarze trzcinowym nie
występuje miejsce lęgowe przedstawicieli czaplowatych a stanowiska lęgowe bąka i żurawia oddalone są powyżej 1000 m od planowanej inwestycji. Obszar Natura 2000 oraz Park Krajobrazowy P. nie posiadają aktualnych planów ochrony stąd jedynym źródłem informacji jest ekspertyza wykonana przez inwestora. Brak właściwego, z zabezpieczeniami ekologicznymi, miejsca do cumowania jachtów owocuje "dziką" eksploatacją brzegu jeziora i terenów przyległych, co prowadzi do pogarszania warunków środowiskowych. Powstanie odpowiedniej stanicy żeglarskiej podniesie czystość i ochronę zbiornika wodnego i pozwoli skanalizować ruch turystyczny. Zarzut skierowania oferty turystycznej stanicy tylko do zamożniejszego żeglarza jest, zdaniem inwestora, chybiony, bowiem pełna oferta przystani nastawiona jest na cały przekrój społeczny żeglarzy. Nadto podano, iż nie planuje się jakiegokolwiek naruszenia litoralu, a zwłaszcza łąk podwodnych. Budowa nie spowoduje istotnych zmian w linii brzegu, czy dewastacji dna jeziora. Nie nastąpi żadne naruszenie starorzeczy i zbiorników wodnych ze zbiorowiskami (...), (...). Nie planuje się jakiegokolwiek betonowania brzegów jeziora. Dla kompensacji wycinki drzew inwestor przewiduje nowe nasadzenia i deklaruje, iż jest w stanie dążyć do maksymalnego, możliwego odtworzenia łęgu wierzbowo – topolowo – olszowego i jesionowego.
W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia Minister Środowiska postanowieniem z dnia (...) marca 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż zostało ono wydane na podstawie art. 48 ust 2 pkt 3 lit a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. W przedmiotowej sprawie wymagane jest uzgodnienie w związku z położeniem planowanej inwestycji na terenie obszaru Natura 2000 (...) i Parku Krajobrazowego P. Zasadnie wskazuje inwestor, iż planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jednakże narusza przepisy rozporządzenia nr 37 Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 27 września 2005 r. w sprawie Parku Krajobrazowego P. w części dotyczącej województwa warmińsko – mazurskiego (Dz. U. Nr 140, poz. 1649) w zakresie dotyczącym zakazu zawartego w § 3 ust 1 pkt 5. Nie można zgodzić się z tym, że prace związane z ukształtowaniem brzegu i basenu jachtowego są elementem budowy urządzeń wodnych, jak wskazano w raporcie, ponieważ zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.
Prawo wodne (Dz. U. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) przez urządzenia wodne rozumie się budowle i urządzenia hydrotechniczne, melioracji wodnych, studnie publiczne i inne ujęcia wód podziemnych, ujęcia wód powierzchniowych, urządzenia zabezpieczające wody przed zanieczyszczeniami, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wody lub do ziemi oraz inne urządzenia służące do szczególnego korzystania z wód.
Realizacja planowanej inwestycji naruszy zakaz zawarty w § 3 ust 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia, ponieważ nastąpi zniszczenie zadrzewień nadwodnych bowiem podczas budowy basenu jachtowego, nabrzeża czy elementów infrastruktury do nich prowadzących konieczna będzie wycinka części drzew.
Jak wynika z Raportu z realizacją inwestycji będzie wiązała się wycinka pasa szuwar, który stanowi siedlisko i miejsce schronień gatunków ptaków. Wycinak ta stoi w sprzeczności z zakazem zawartym w § 3 ust 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia ponieważ dojdzie do niszczenia lęgowisk i schronień ptaków objętych ochroną całkowitą i częściową. Ponadto w ramach realizacji inwestycji nastąpi zniszczenie siedliska priorytetowego 91E0.
Zatoka R. położona jest na uboczu od szlaku wodnego biegnącego zachodnią częścią J. i realizacja tego typu inwestycji w tym miejscu spowoduje zwiększoną presję turystyczną na zatokę poprzez wzrost ruchu jednostek pływających, nie ograniczając tym samym tzw. "dzikiej" turystyki.
Powołując treść art. 33 i 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) organ odwoławczy podniósł, iż przeprowadzona na potrzeby realizacji planowanej inwestycji ocena oddziaływania na środowisko nie odniosła się do wariantów alternatywnych, jak również nie został wskazany nadrzędny interesu publiczny, za którym przemawiałaby realizacja tej inwestycji.
Biorąc pod uwagę powołane wyżej przepisy oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy uznał, iż zaskarżone postanowienie Wojewody jest słuszne i postanowieniem z dnia (...) marca 2007 r. utrzymał je w mocy.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T.O. wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie – naruszenie art. 7 i 12 kpa, polegające na wadliwym przyjęciu, że teren planowanego przedsięwzięcia jest terenem leśnym, łęgiem stanowiącym chronione siedlisko priorytetowe, fałszywym ustaleniu, iż teren inwestycji jest miejscem gniazdowania gatunku priorytetowego, pominięciu dowodów z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz planu ochrony Parku Krajobrazowego P., a także stanowiska Dyrektora Parku potwierdzającego zgodność inwestycji z planem ochrony Parku,
- oparcie rozstrzygnięcia o definicję legalną urządzeń wodnych pochodzącą z art. 18 ust 1 pkt 3 uchylonej ustawy z dnia 27 października 1974 r. Prawo wodne, a tym samym naruszenie zasady praworządności wynikającej z art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP oraz – w konsekwencji obrazę art. 9 ust 1 pkt 19 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019), a co za tym idzie błędną kwalifikację stanu faktycznego w świetle przepisów rozporządzenia nr 37 Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 27 września 2005 r.
- naruszenie zasady praworządności wynikającej z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa jak też art. 138 § 2 kpa, przez uczynienie podstawą odmowy uzgodnienia niewystarczającego rozpoznania wskazanych okoliczności, podczas gdy te powinny być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie, przy jednoczesnym ciężarze dowodu spoczywającym na organie,
- naruszenie art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażające się w: gołosłownym, w świetle powoływanych w uzasadnieniu niedostatków dowodowych, ustaleniu, że w następstwie realizacji inwestycji presja antropogeniczna na gatunki i siedliska poddane pod ochronę wzrośnie w stopniu uzasadniającym odmowę uzgodnienia, wadliwej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, braku oceny co do tego, czy inwestycja, poprzez skanalizowanie ruchu turystycznego w odpowiednich częściach akwenu zatoki i odległościach od zidentyfikowanych miejscach lęgowych, w istocie nie będzie miała pozytywnego wpływu na siedliska i gatunki chronione i nie będzie stanowić rzeczywistego środka ograniczenia zagrożeń podanych w SDF obszaru, braku dowodów dla oceny, że ochrona zachowawcza, konserwatorska, właściwa ochronie rezerwowej czy obszarom parku narodowego, stanowi adekwatny sposób ochrony obszaru i otoczenia Zatoki R. w sytuacji, kiedy teren ten nie jest wyłączony z gospodarczego i rekreacyjnego wykorzystania, apriorycznym przyjęciu, że
oddziaływania powodowane realizacją inwestycji i istnieniem obiektu przystani będą negatywne w stopniu zagrażającym bytowaniu gatunków, dla których wyznaczono obszar Natura 2000 oraz spójności sieci tych obszarów, w tym braku dowodu dla twierdzenia, że w następstwie dojścia inwestycji do skutku uszczuplone zostanie terytorium łowne orła bielika, braku należytej analizy, na której można by oprzeć w niniejszej sprawie przyjętą ocenę braku istnienia interesu publicznego przemawiającego za realizacją inwestycji, daniu pierwszeństwa bliżej niedefiniowanym dowodom historycznym wskazującym miejsca występowania gatunków chronionych mimo istnienia dowodu bezpośredniego w postaci inwentaryzacji awifauny,
- nierozpatrzenie wszystkich zarzutów zażalenia, w tym szczególności zarzutu przeciwstawiania inwestycji reżimu ochronnego nie wynikającego z przepisów rangi ustawowej, jak też deklaracji dodatkowych środków łagodzących i kompensacji przyrodniczej.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Nadto w uzasadnieniu podniesiono, iż organ odwoławczy nie uznał terenu inwestycji za leśny, jak twierdzi skarżący, a odniósł się wyłącznie do rodzaju siedliska, które znajduje się na terenie przewidzianym pod realizację planowanej inwestycji, na terenie objętym ochroną w formie obszaru Natura 2000. Opinia wydana przez Dyrektora Zespołu Parków Krajobrazowych opiera się na ustaleniach nieobowiązującego planu ochrony parku krajobrazowego, a ponadto nie jest ona wiążąca. Przedmiotowe postępowanie, w opinii organu, nie miało na celu zbadania zgodności planowanej inwestycji z opiniami czy ustaleniami planu miejscowego i planu ochrony. Celem było zbadanie czy realizacja tej konkretnej inwestycji będzie miała wpływ na cele ochrony, dla których zostały utworzone obszary chronione. Minister przyznał, iż został naruszony art. 9 ust 1 pkt 19 ustawy z 2001 r. Prawo wodne. Podniósł również, iż interpretacja dotycząca kwestii istnienia interesu publicznego w rozumieniu art. 34 ust 1 ustawy o ochronie przyrody, przyjęta przez skarżącego, nie jest zasadna w świetle wytycznych Komisji Europejskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy P.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne.
Ustawodawca w art. 7 kpa nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 §1 kpa wskazuje, że organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 138 kpa nakłada także na organ administracji obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy (tak też NSA w wyroku z dnia 22.03.1996r. SA/Wr 1996/95 ONSA 1997/1/35.)
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem w/w reguł postępowania.
Podstawą prawną przedmiotowego rozstrzygnięcia był art. 48 ust.2 pkt. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2006r. nr 129, poz. 902 ze zm.) Zgodnie z jego treścią przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia – w przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony – z wojewodą (...). Literalne brzmienie tego przepisu określa zatem właściwość wojewody do uzgodnienia jedynie w zakresie warunków realizacji
przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na obszar NATURA 2000. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie organu odwoławczego jakoby "w przedmiotowej sprawie wymagane było uzgodnienie wydane w trybie w/w ustawy w związku z położeniem planowanej inwestycji na terenie obszaru NATURA 2000 (...) i Parku Krajobrazowego P.". Właściwość organu uzgadniającego w niniejszej sprawie ogranicza się wszak do uzgodnienia warunków przedsięwzięcia w związku z jego oddziaływaniem na NATURĘ 2000.
Należy ze wszech miar podkreślić, że Sąd nie neguje okoliczności, że planowane przedsięwzięcie położone jest na terenie Parku Krajobrazowego P.i w związku z tym mają do niego zastosowanie przepisy rozporządzenia nr (...) Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia (...).09.2005r. w sprawie Parku Krajobrazowego P. w części dotyczącej województwa warmińsko mazurskiego (...), jednakże ustawa - Prawo ochrony środowiska w art. 48 ust. 2pkt. 3 nie uprawnia wojewody do wydawania rozstrzygnięć w tym zakresie. W ocenie Sądu organem właściwym w tej części jest Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych P. i W. (zwany dalej " Dyrektorem Parku").
W aktach sprawy znajdują się wprawdzie 2 postanowienia wydane przez ten organ – z dnia (...).04.2002r. oraz z dnia (...).07.2005r. pozytywnie uzgadniające przedsięwzięcie jednakże okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Postanowienia te zostały wszak wydane w innym postępowaniu niż o ustalenie środowiskowych uwarunkowań. Natomiast jedynie na marginesie należy wskazać, że oba te postanowienia zostały wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia (...).09.2005r. a zatem nie mogły odnosić się do zakazów zawartych w tym rozporządzeniu. Okoliczność ta jednak nie przenosi na Wojewodę kompetencji do uzgadniania przedsięwzięcia na podstawie art. 48 ust.2 pkt.3 ustawy również w omawianym zakresie. W konsekwencji zarzuty skarżącego dotyczące tego, że w zakresie uzgodnień objętych w/w postanowieniami sprawa została już pozytywnie, ostatecznie rozstrzygnięcia pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Reasumując - rozważania organu odwoławczego w części dotyczącej zakazów wynikających z omawianego wyżej rozporządzenia nie znajdują uzasadnienia we wskazanej przez organ podstawie prawnej rozstrzygnięcia.
Odnosząc się natomiast do pozostałych kwestii podnoszonych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że trafne są zarzuty skarżącego co do tego, że organ nienależycie wyjaśnił okoliczności sprawy.
Jak wynika z treści postanowienia z dnia (...) grudnia 2005r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski uznał za konieczne sporządzenie raportu oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko – zgodnie z art. 52 ustawy o ochronie środowiska – w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze i gatunki ptaków, dla których ochrony przeznaczony został obszar NATURA 2000. Art. 52 ustawy o ochronie środowiska wskazuje jakie elementy powinien zawierać raport o oddziaływaniu na środowisko i wymienia przy tym - w pkt. 3 - opis analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia oraz najkorzystniejszego dla środowiska. Złożony Raport o oddziaływaniu na środowisko budowy i późniejszej eksploatacji stanicy jachtowej nie spełnia tego wymogu. Autor Raportu wprost wskazuje, że "ocena...nie będzie rozpatrywała wariantu niepodejmowania inwestycji w ogóle (wariant zero). Okoliczność ta – brak wariantowości w sporządzonym raporcie została wprawdzie zauważona przez organ odwoławczy jednakże organ nieprawidłowo ją ocenił wywodząc z niej niekorzystne dla skarżącego skutki prawne. Skoro bowiem to na organach administracji spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy to obowiązkiem organu było – w razie twierdzenia niekompletności raportu – jego uzupełnienie w tym zakresie lub zobowiązanie inwestora do przedłożenia uzupełnionego o te elementy raportu.
Organ odmawiając uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań wskazał na treść art. 33 ust. 1 i 34 ustawy z dnia 16.04.2004r. o ochronie przyrody ( Dz.U. z nr 92, poz. 880 z późn. Zm.). Zgodnie z treścią tego ostatniego jeżeli za realizacją przedsięwzięcia przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczymi brak jest rozwiązań alternatywnych – właściwy wojewoda może zezwolić na realizację przedsięwzięcia, które może mieć negatywny wpływ na siedliska NATURA 2000 zapewniając wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do realizacji spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów NATURA 2000. Jednakże jeżeli na obszarze NATURA 2000 występuje siedlisko lub gatunek o znaczeniu priorytetowym w/w zezwolenie może być udzielone wyłącznie w celu ochrony zdrowia i życia ludzi , zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego , uzyskania korzystnych następstw o
pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska wynikających z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, po uzyskaniu opinii Komisji Europejskiej.
A zatem rolą organu odwoławczego w zakresie wpływu przedsięwzięcia na obszar NATURA 2000 było zbadanie czy zaistniały wskazane wyżej przesłanki uzasadniające odmowę uzgodnienia inwestycji. Skoro – jak twierdzi organ zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia obowiązkiem organu było jego uzupełnienie.
Natomiast jedynie częściowo zasadny jest zarzut skarżącego, co do tego, że organ odwoławczy nie odniósł się do wielu zarzutów zawartych w jego zażaleniu.
I tak - wbrew twierdzeniom skarżącego - organ odwoławczy odniósł się do kwestii oddalenia stanowisk żurawia, bąka i gągola od działki inwestora twierdząc, że zatoka R., w której one występują położona jest na uboczu od szlaku wodnego biegnącego zachodnią częścią J. i realizacja inwestycji spowoduje zwiększona presję turystyczną na Zatokę poprzez wzrost ruchu jednostek pływających. Brak jest natomiast odniesienia do zarzutu związanego z niewystępowaniem na tym terenie sowy błotnej.
Natomiast nietrafny jest zarzut skarżącego jakoby podstawą wydania postanowienia nie mógł być "dezyderat organizacji pozarządowych sugerujący poszerzenie listy dotąd ustanowionych obszarów NATURA 2000 tzw. Shadow List" Należy wszak podkreślić, iż od chwili wstąpienia Polski do Unii Europejskiej polswki porządek prawny jest zasadniczo dualistyczny albowiem składa się z prawa krajowego oraz wspólnotowego. Z punktu widzenia przedmiotowego jest natomiast porządkiem monistycznym bowiem prawo wspólnotowe stanowi cześć krajowego porządku prawnego. W konsekwencji zatem organy administracji a następnie sądy administracyjne mają obowiązek rozstrzygać w zgodzie nie tylko z przepisami prawa krajowego ale i prawa wspólnotowego poprzez efektywne i jednolite stosowanie bezpośrednio skutecznych przepisów prawa wspólnotowego. Wprawdzie art. 249 TWE przyznał zdolność wywołania skutku bezpośredniego jedynie rozporządzeniom wspólnotowym a zatem inne akty np. dyrektywy skutku takiego nie wywołują jednakże są sytuacje gdy państwo członkowskie ma obowiązek bezpośrednio stosować postanowienia dyrektywy.
Takie stanowisko wynika z 91 ust. 3 Konstytucji, który nakłada obowiązek bezpośredniego stosowania prawa ustanowionego przez organizację
międzynarodową. Przyjęto, że w omawianej sytuacji obowiązki, o których mowa w art. 91 ust. 3 wynikają z przepisów traktatowych
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że w prawie polskim podstawą do objęcia szczególną ochroną określonych gatunków ptaków i ich siedlisk jest wydane na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody rozporządzenie z dnia 21 lipca 2004r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków NATURA 2000 ( Dz.U. nr 229, poz. 2313). Rozporządzenie to zostało wydane w celu implementacji dyrektyw Rady: z dnia 2.04.1979r. nr 79/409/EWG o ochronie dzikich ptaków (tzw. Dyrektyw Ptasia) i z dnia 21.05.2005r. o ochronie siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory nr 92/43 (tzw. Dyrektywa Siedliskowa).
Przepisy tych Dyrektyw wskazują, że państwa członkowskie mają obowiązek wyznaczyć i sklasyfikować specjalne obszary ochrony ptaków. Niesklasyfikowanie danego obszaru nie oznacza jednak, że nie podlegają one ochronie. Jeśli bowiem jakiś obszar nie został sklasyfikowany przez państwo członkowskie jako obszar specjalnej ochrony ( dalej: SOO ) ale spełnia naukowe kryteria do takiego sklasyfikowania to podlega on ochronie bezpośrednio na podstawie Dyrektywy Ptasiej (art. 4 ust. 4 tej Dyrektywy). W niniejszej sprawie samo umieszczenie określonych gatunków na Shadow List skutkuje tym, że zostały one objęte ochroną określoną w w/w dyrektywach. A zatem, mimo że gatunki ptaków wymienione w postanowieniu nie są wymienione w rozporządzeniu z dnia 21 lipca 2004r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków NATURA 2000 i nie podlegają ochronie na podstawie tego rozporządzenia to mają do nich zastosowanie przepisy w/w Dyrektyw, które nieco inaczej regulują zasady ochrony tych gatunków.
Organ uzgadniający ma zatem obowiązek zbadania czy i jaki wpływ na obszar NATURA 2000 ma planowana inwestycja oraz czy nie pogorszy ona stanu siedlisk przyrodniczych i gatunków (art. 6 ust. 2 Dyrektywy Ptasiej). Tak też wyrok TS z 23.03.2006r. C-209/04 Lex 226387 (uzasadn).
Omawiane Dyrektywy określają w jakich okolicznościach mimo negatywnej oceny skutków przedsięwzięcia dla danego terenu inwestycja może być realizowana, tym więcej rzeczą organu było uzupełnienie RAPORTU ( lub zobowiązanie inwestora do przedłożenia uzupełnionego Raportu), który odnosiliby się do zagadnień wskazanych w Dyrektywach.
Reasumując zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie zażalenie organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną. Rozstrzygnięcie ograniczy przy tym jedynie do oceny przedsięwzięcia z punktu widzenia wpływu na obszar NATURA 2000 i uzupełni postępowanie wyjaśniające we wskazanym wyżej zakresie.
Z tych względów – na podstawie art. art. 145§1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o Kostach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło