I SA/Wr 1241/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie Asesor WSA Anetta Chołuj (spr.), Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Marta Pająkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenie kary porządkowej oddala skargę W związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w sprawie [...] D. K. została wezwana [...]., na podstawie art. 155 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Z 2005r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm. – przywołanej w dalszych wywodach skrótowo, jako Ordynacja podatkowa) do dokonania dwóch czynności: do przedłożenia udokumentowania w zakresie dochodów z najmu wykazanych w zeznaniu podatkowym PIT-36 w tym ich wysokości oraz do wyjaśnienia rozbieżności między składanymi w urzędzie zastrzeżeniami do protokołu kontroli i złożonymi dokumentami i zeznaniami w zakresie jej udziałów w s.c. A. W tym samym postępowaniu podatkowym wezwano stronę wcześniejszymi pismami z dnia [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...]. Na żadne z tych wezwań, mimo ich prawidłowego doręczenia, podatniczka nie stawiła się. Zachowanie strony zostało uznane za bezzasadną odmowę złożenia zeznań, za co Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] o nr [...] działając na podstawie art. 216 i art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej nałożył na D. K. karę porządkową w wysokości [...]zł. Wymierzając karę organ I instancji wziął pod uwagę, że świadczy ona [...], a więc ma świadomość nie wywiązania się z obowiązków, brak jakiejkolwiek reakcji na poprzednie wezwania oraz rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej (dochody). W zażaleniu z dnia [...] strona zarzuciła, że postanowienie zostało wydane w oparciu o błędne ustalenia faktyczne polegające na nieprawdziwym przyjęciu, że nie dostarczono dokumentów i nie złożono wyjaśnień. Zdaniem strony wyjaśnienia dotyczące z najmu złożyła [...] natomiast udokumentowanie dochodów z najmu zostało przez W. K., osobę posiadającą wszystkie dokumenty Spółki. Podniosła, że w dniu [...] nie przyjęto od W. K. faktur i ksiąg dokumentujących fakt najmu, uznając że są to dokumenty niepotrzebne. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] o Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji, stwierdzając że strona w istocie kwestionuje zasadność wydania samego wezwania. Jednak w jego ocenie strona winna dokonać czynności w terminie wskazanym w wezwaniu, bądź w sytuacji gdy uważa wezwanie za niezasadne winna złożyć organowi podatkowemu właściwe wyjaśnienia. Jak podniósł organ odwoławczy sama strona nie dokonała żadnej czynności związanej z treścią wezwania, czemu zresztą nie zaprzecza. Ponadto organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że strona zajmując się [...] zdawała sobie sprawę z niezastosowania się do wezwania. Wskazał, że W. K. nie była pełnomocnikiem strony, a składając dokumenty podała, że złożyła je w odpowiedzi na pismo skierowane do Spółki oraz adresowane do D. K.. Organ nie uważa, aby przesłanką przemawiającą za uznaniem zasadności zażalenia była okoliczność, że dokumenty związane z działalnością spółki były w posiadaniu W. K.. Inny był zakres wezwania skierowanego do Spółki A (dotyczył umowy spółki cywilnej i umowy najmu) a inny był zakres wezwania skierowanego do D. K.. W skardze z dnia [...] D. K. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, zarzuciła naruszenie art. 121 § 1, art. 122 art. 180 Ordynacji podatkowej przez naruszenie: - zasad postępowania przez pomijanie wyjaśnień strony oraz wybiórcze zbieranie materiału dowodowego, jak i przeczenie faktom znanym z urzędu; - błędy w ustaleniach faktycznych polegających na tym, że organ przyjął, że strona była wspólnikiem spółki cywilnej, a co za tym idzie miała dostępno dokumentów spółki; - pomijanie przepisów prawa podatkowego materialnego. Skarżąca zarzuciła, że nie mogła złożyć wyjaśnień w trakcie prowadzonego postępowania, ze względu na okoliczność że nie była w posiadaniu dokumentów, o które wnioskował organ, gdyż były w posiadaniu wspólników spółki A. Strona podkreśliła, że wyjaśnienie, którego żądano w wezwaniu z dnia [...] złożyła w formie oświadczenia [...]., natomiast nie będąc wspólnikiem od [...] nie dysponowała dokumentami spółki. W jej ocenie organ powinien dążyć do prawdy obiektywnej oraz ustalenia stanu faktycznego sprawy i od Spółki żądać dokumentów. Podkreśliła, że organ odmówił przyjęcia od W. K. dokumentów i zawarł w postanowieniu sformułowanie, że W. K. nie występowała w charakterze pełnomocnika. Zdaniem skarżącej prawo nie zabrania, aby dokumenty przekazywano do organu przez inne osoby. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), przywołanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane, oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie uchybiają bowiem prawu. Kwestią sporną była ocena słuszności wydania przez organ podatkowy postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Artykuł 262 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) reguluje podstawy i tryb wymierzania kar porządkowych, zgodnie z którym strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego: 1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub 2) bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub 3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.500 zł . Istotą nałożenia kary pieniężnej jest danie możliwości organom podatkowym stosowania kar porządkowych w celu zdyscyplinowania uczestników postępowania podatkowego do określonych zachowań, podyktowanych czynnościami organu. Uchylanie się bowiem przez stronę, pełnomocnika strony, świadka, osobę trzecią czy biegłego od wykonywania obowiązków w postępowaniu podatkowym, powoduje przedłużanie postępowania, a niekiedy w ogóle uniemożliwia jego zakończenie. Należy zwrócić uwagę, iż katalog podmiotów, które mogą być ukarane karą porządkową, ma charakter zamknięty. Tym środkiem dyscyplinującym nie mogą zostać dotknięte inne osoby, np. osoba trzecia (wezwana tylko do wyjaśnień - art. 198 § 2 o.p.). Z kolei katalog czynów zagrożonych karami porządkowymi, zawarty w art. 262 Ordynacji podatkowej także ma charakter zamknięty, co oznacza, iż nie można stosować kar porządkowych do innych czynów niż tam określonych, nawet gdyby ich zajście utrudniało prowadzenie postępowania lub hamowało jego tok. Zaznaczyć należy, że organ podatkowy ma prawo nałożenia kary porządkowej tylko w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym (dział IV ustawy) lub kontrolnym (dział VI - art. 292 o.p.) Istotnym warunkiem do wymierzenia kary jest to, aby wezwanie organu podatkowego było prawidłowe. Przepis art. 159 § 1 Ordynacji podatkowej określa treść wezwania. W wezwaniu należy wskazać nazwę i adres organu podatkowego, imię i nazwisko osoby wzywanej, w jakiej sprawie i w jakim charakterze oraz w jakim celu osoba ta zostaje wezwana, czy osoba wezwana powinna stawić się osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie, termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce zgłoszenia się osoby wzywanej lub jej pełnomocnika, skutki prawne niezastosowania się do wezwania. W ocenie składu orzekającego wszystkie przesłanki do wymierzenia przez organ podatkowy kary porządkowej zostały w niniejszej sprawie spełnione. W wezwaniu wydanym w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej organ podatkowy dokładnie określił, w jakiej sprawie i w jakim charakterze oraz w jakim celu skarżąca zostaje wezwana. Określając zakres wezwania wskazano na dokonanie dwóch czynności, a mianowicie wezwano ja do przedłożenia udokumentowania w zakresie dochodów z najmu wykazanych w zeznaniu podatkowym PIT-36 w tym ich wysokości oraz do wyjaśnienia rozbieżności między składanymi w urzędzie zastrzeżeniami do protokołu kontroli i złożonymi dokumentami i zeznaniami w zakresie jej udziałów w s.c. A. Ponadto pouczono, że nie zastosowanie się do wezwania może spowodować skutki prawne wymienione w art. 262 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca dokonała jakiejkolwiek czynności związanej z treścią wezwania. Strona powołuje się na okoliczności doręczenia dokumentów przez W. K., jednak zdarzenie to miało miejsce w postępowaniu prowadzonym wobec innego podatnika oraz w okresie przed wydaniem i doręczeniem wezwania. Na podkreślenie zasługuje fakt, że skarżąca została wezwana w charakterze strony, w związku z toczącym się wobec jej osoby postępowaniem podatkowym, nie tylko do dostarczenia dokumentów ale także do złożenia wyjaśnień, których nie złożyła. Nie zastosowała się do wezwania, pomimo, iż pouczono ja o skutkach. Sąd podziela stanowisko organu mówiące, że strona winna dokonać czynności w terminie wskazanym w wezwaniu, bądź w sytuacji gdy uważa wezwanie za niezasadne winna złożyć organowi podatkowemu właściwe wyjaśnienia. Zatem podnoszone przez stronę okoliczności, że podobne wyjaśnienia, złożyła w 2005r. mogłyby mieć znaczenie dla nałożenia kary porządkowej w sytuacji, gdyby strona po otrzymania wezwania poinformowała o fakcie składania wyjaśnień o żądanej przez organ treści oraz przedstawiła dowody na poparcie tych twierdzeń. Natomiast brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek reakcji na wezwanie organu, a znajdujące się wyjaśnienia z dnia [...] podpisane przez W. K. zostały po pierwsze złożone po doręczeniu postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej, a po drugie nie odpowiadają treści wezwania skierowanego do D. K.. Istotne znaczenie ma także to, że organ nie ma uprawnień do korespondowania z innymi osobami poza stroną postępowania bądź jej pełnomocnikiem. W tym miejscu godzi się zauważyć, że w postanowieniu o nałożeniu kary porządkowej zgodnie z art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej organ podatkowy poinformował stronę, że na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, może uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1 i uchylić postanowienie nakładające karę. Pomimo pouczenia skarżąca z prawa tego nie skorzystała. Odnosząc się do wysokości ustalenia wysokości kary porządkowej w kwocie [...]zł – w ocenie Sądu - nie było ono dowolne, bowiem organ ustalając wysokość kary wziął pod uwagę następujące okoliczności: że świadczy ona [...], a więc ma świadomość nie wywiązania się z obowiązków, brak jakiejkolwiek reakcji na poprzednie wezwania oraz rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej (dochody). W świetle powyższego za nietrafne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 121, 122, oraz 180 Ordynacji podatkowej. Należy jeszcze raz podkreślić, iż przedmiotem sprawy jest nałożenie kary porządkowej na niezastosowanie się do wezwania organu. Zatem zarzuty dotyczące nieprawidłowego prowadzenia postępowania podatkowego takie jak pomijanie wyjaśnień strony oraz wybiórcze zbieranie materiału dowodowego, należy uznać za niezasadne. Jak wcześniej wskazano to właśnie okoliczność nie złożenia wyjaśnień i uniemożliwianie organom zbierania materiału dowodowego spowodowała nałożenie kary porządkowej. Niezrozumiały jest także zarzut dotyczący błędów w ustaleniach faktycznych polegających na tym, że organ przyjął, że strona była wspólnikiem spółki cywilnej, a co za tym idzie miała dostęp do dokumentów spółki. Jak wynika z akt sprawy strona w okresie, którego dotyczy postępowanie podatkowe była wspólnikiem spółki cywilnej. Zgodnie bowiem z art. 865 Kodeksu cywilnego była uprawniona i zobowiązana do prowadzenia spraw spółki. W ocenie Sądu nie może się zatem powoływać, że nie ma dostępu do dokumentów Spółki. Skarżąca będąc wspólnikiem w okresie, którego dotyczy postępowanie, winna być w posiadaniu dokumentów spółki na podstawie, których można określić wysokość należnego od niej podatku dochodowego od osób fizycznych. Ogólne sformułowanie w skardze zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, bez podania konkretnych przepisów uniemożliwia Sądowi odniesienie się do tego zarzutu. Z powyższych względów należało skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić.