II FZ 631/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt I SA/Rz 541/07 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 16 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I SA/Rz 541/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącemu K. D. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, określając swoje miesięczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na kwotę 852 zł brutto. K. D. wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trójką dzieci, z których jedno cierpi na porażenie mózgowe. Ponadto wyjaśnił, że łączna wysokość zaciągniętych przez niego kredytów wynosi 500.000 zł. Inne zobowiązania stanowią natomiast: kredyt hipoteczny na dom 290.000 zł, pożyczki gotówkowe - 45.000 zł, leasing na maszyny i urządzenia - 9.000 zł, opłata sądowa - 22.000 zł. W 2005 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 87.941 zł, a w 2006 r. 64.307 zł. Saldo prowadzonego dla K. D. rachunku bankowego było ujemne i na koniec lipca 2007 r. wynosiło 17.994,39 zł. W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podniósł, że ocena sytuacji majątkowej strony nie pozwala na uwzględnienie jej żądania. Zdaniem Sądu, K. D. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą wiążącą się z ryzykiem uczestnictwa w sporach sądowych, powinien zabezpieczyć odpowiednią kwotę na ewentualne koszty postępowania sądowego. Ponadto zwrócono uwagę, że skarżący na bieżąco spłaca ciążące na nim zobowiązania finansowe. W zażaleniu K. D. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia tłumacząc, że znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Na gruncie niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, który nie stwierdził podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, regulując na bieżąco zobowiązania wobec swoich wierzycieli. Wyciągi z rachunków bankowych potwierdzają, że K. D. - mimo istniejącego zadłużenia - dokonuje licznych operacji finansowych, opiewających na sumy znacznie przewyższające wysokość należnego wpisu sądowego (200 zł). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązek spłacania obciążających stronę kredytów, pożyczek czy rat leasingowych nie może w rozpatrywanym przypadku przesądzać o konieczności zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że pozbawione podstaw byłoby priorytetowe traktowanie innych zobowiązań skarżącego w stosunku do opłat sądowych stanowiących należności publicznoprawne (por. m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II FZ 49/06, niepubl.). Instytucja prawa pomocy nie może stanowić formy "kredytowania" działalności gospodarczej, szczególnie w sytuacji, gdy strona wywiązuje się z zaciągniętych przez siebie zobowiązań prywatnoprawnych. W świetle przedstawionych okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym byłoby nieuzasadnione. Analiza sytuacji materialnej strony nie pozwala na stwierdzenie, że uiszczenie kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania wynoszą 200 zł (wpis od skargi), pociągnie za sobą zagrożenie dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.