II SA/Kr 85/06

Sygn. akt II SA/ Kr 85/ 06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Grażyna Firek ( spr. ) Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi M.P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości K w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat czynszowych I. skargę oddala, II. przyznaje adwokatowi J.Z. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w miejscowości K kwotę 292, 80 zł. ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy ) w tym VAT 22% tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu M.P. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [.....] , wydaną na podstawie art. 104, 107 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 17, art. 36 pkt 1c, art. 39, art. 104, art. 106 ust. 1, 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 roku, Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) odmówił M.P. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat czynszowych. W uzasadnieniu powołano ustalenia, poczynione na podstawie wywiadu środowiskowego oraz dokumentację sprawy, zgodnie z którymi M.P. mieszka sam, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, w miesiącu maju 2005 roku nie posiadał własnego źródła dochodu. Jest osobą bezrobotną, posiadającą prawo do zasiłku- pierwsze ze świadczeń otrzyma w czerwcu 2005 roku. Następnie wskazano, iż kryterium ustawowe, uprawniające do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 461 zł, wobec czego M.P. należy do osób uprawnionych do otrzymania takiej pomocy. W myśl ustawy, udokumentowane przez osobę koszty o wydatki związane z realizacją potrzeb mogą zostać uwzględnione, jeśli służą zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej- wówczas możliwe jest przyznanie zasiłku celowego. Świadczenie to przyznaje się na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślono, iż zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, przy uwzględnieniu celów i możliwości pomocy społecznej, a świadczenia nie mogą stanowić stałego źródła dochodu ani alternatywnej formy utrzymania. Wskazano jednocześnie, że M.P. jest objęty systematyczną i regularną pomocą, przy czym powołane zostały kwoty i cele przyznanych dotychczas świadczeń, o łącznej wysokości 337 zł w czerwcu 2005 roku, do czego doliczyć należy zasiłek okresowy za maj i czerwiec- łącznie 276,60 zł W ocenie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. M.P. ze środków pomocy społecznej będzie miał zaspokojone najbardziej niezbędne potrzeby życiowe, nie ma też możliwości, aby jego zobowiązania czynszowe zostały przejęte w całości przez organ. Nie kwestionując trudnej sytuacji bytowej strony wskazano również, iż M.P. zajmuje mieszkanie trzypokojowe, co wpływa na wysokość należności czynszowej, mimo iż był wielokrotnie informowany o możliwości zamiany mieszkania na mniejsze bądź podnajęcia jednego z pokos. We wniesionym w terminie odwołaniu M.P. domagał się przyznania stałego dodatku na pokrycie czynszu, z uwagi na tragiczną sytuację zdrowotną i materialną oraz niskie dochody. Zarzucił także, iż określając wysokość czynszu Spółdzielnia Mieszkaniowa zawyżyła powierzchnię jego mieszkania. Wskazał, iż mieszkanie stanowi dla niego zabezpieczenie na dalsze życie, ponieważ w przyszłości chce w nim mieszkać razem z córką i wnuczką, które będą się nim opiekować. Jego zdaniem, w ciężkiej sytuacji zdrowotnej i bytowej znalazł się bez własnej winy, z powodu trwającej od 1993 roku choroby. Otrzymywana uprzednio renta nie starczała na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych, wobec czego zadłużenie czynszowe narastało. Nie jest w stanie wykupić podstawowych leków, co zagraża jego życiu i zdrowiu. Ponadto w wyniku pozbawienia od dnia .... stycznia 2005 roku renty inwalidzkiej aż do ..... czerwca 2005 roku M.P. pozostawał bez jakiegokolwiek źródła utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [....] działając na podstawie art. 2, art. 7, art. 8, art. 39 ustawy z dnia 'i2 marca 2004 roku o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało M.P. dofinansowanie do wydatków mieszkaniowych w wysokości 100 zł. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie powołał art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, w szczególności na wymienione w przepisie cele. Zgodnie zaś z podstawową zasadą, sformułowaną przez art. 8 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń przysługuje osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania bądź nie przekraczają ustawowego kryterium dochodowego, oraz w razie zaistnienia co najmniej jednej z okoliczności, o których mowa w art. 7 pkt 2- 15 ustawy, takich jak ubóstwo, bezrobocie, bezdomność, ciężka lub długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo- wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego. W ocenie Kolegium nie ulega wątpliwości, że skarżący spełnia niektóre z tych kryteriów. Decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego jest decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego, polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z prawnie dopuszczalnych prawnie, równowartościowych rozwiązań, po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny. Wyznacznikami przyznania i ustalenia wysokości zasiłku jest nie tylko sytuacja wnioskodawcy, ale także możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Nie można stwierdzić, iż organ pomocy społecznej nie realizował statutowych zadań wobec skarżącego, jednak mając na uwadze, że M.P. w miesiącu poprzedzającym wniosek nie uzyskiwał własnego dochodu, zasadnym jest pozytywne rozpatrzenie podania. W konsekwencji Kolegium, korzystając ze swoich uprawnień reformatoryjnych, mając na uwadze cele pomocy społecznej i możliwości finansowe ośrodka, orzekło o przyznaniu zasiłku w kwocie 100 zł, podkreślając, iż skarżącemu przysługuje prawo do składania kolejnych wniosków o przyznanie świadczeń. Z decyzją tą nie zgodził się M.P. , w terminie wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Domagał się utrzymania jej w mocy w części przyznającej świadczenie, a ponadto jej zmiany w taki sposób, aby przyznana pomoc uwzględniała koszty utrzymania mieszkania. Skarżący ponownie wskazał na swoją krytyczną sytuację zdrowotną, niemożliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, stanowiącą zagrożenie dla jego życia i zdrowia, jak również na niebezpieczeństwo eksmisji z mieszkania. Zarzucił, że w sposób dostateczny udokumentował dramatyczną sytuację w jakiej się znajduje, a także podniósł, że znalazł się w niej bez własnej winy. Wskazał na kwotę zadłużenia z tytułu zaległości czynszowych. Jego zdaniem przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest niezbędne, albowiem nie ma alternatywnego źródła utrzymania. Zwrócił uwagę, iż jego mieszkanie nie nadaje się do zamiany lub sprzedaży, jest bowiem zagrzybione. Nie ma też gwarancji, że w mieszkaniu o mniejszym metrażu czynsz będzie niższy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz argumentację tam przedstawioną. Ponownie wskazało na uznanie administracyjne, w granicach którego organ pomocy społecznej przyznaje i ustala wysokość zasiłku. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja oparta została na wyważeniu potrzeb skarżącego, możliwości organów pomocy społecznej oraz jej celu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, nie mogła zatem zostać uwzględniona. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem t. j. legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu administracyjnego (art. 3 ustawy z 30. 08. 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.- dalej: o.p.s.a.) Orzekanie w myśl art. 135 powołanej ustawy następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, a także zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, tudzież przebieg postępowania przed organami administracji publicznej - zarzuty wyartykułowane w skardze uznać należy za bezzasadne. Sąd nie będąc związany skargą i orzekając w granicach sprawy nie dopatrzył się również żadnych innych naruszeń prawa czy uchybień - nie podniesionych w środku zaskarżenia - o jakich mowa w art. 145 § 1 ustawy o.p.p.s.a. Odnosząc się do artykułowanych przez skarżącego zarzutów przedstawić należy poniższe argumenty. Organy obu instancji uczyniły zadość przepisom k.p.a., w szczególności wszystkim stronom został zapewniony czynny udział w postępowaniu stosownie do art. 10 k.p.a., zaś przeprowadzone postępowanie wyjaśniające odpowiada w ocenie Sądu przepisom art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Nadto dokonana ocena materiału zgromadzonego w aktach nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, odpowiadając zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co oznacza zgodność z dyspozycją art. 80 k.p.a. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks..., s. 155). Zasada swobodnej oceny dowodów jest ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej. Uznanie przez organ określonej okoliczności za udowodnioną stanowi podstawową przesłankę, na której organ ten opiera swoje rozstrzygnięcie sprawy. Dokonując swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej winien mieć na uwadze, że czynność ta winna znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest więc wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji, a także ewentualne wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom organ ten odmówił wiarygodności (art. 107 § 3 k.p.a.). Innymi słowy, jeżeli organ administracji w uzasadnieniu taktycznym powoła się na pewne okoliczności, to muszą one wynikać ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego i muszą mieć w nim swoje umocowanie. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy słusznie przyjęły , iż skarżący przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej, a zatem w odniesieniu do niego nie zachodzi przypadek obligatoryjnego przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W szczególności, skoro ustawa jako kryterium obligatoryjnej pomocy przyjęła uzyskiwanie określonego dochodu to - w sytuacji przekroczenia jego wysokości - mógł zostać przyznany jedynie, stosownie do treści art. 41 pkt 1 ustawy, specjalny zasiłek celowy w kwocie nie przekraczającej kryterium dochodowego. Należy mieć na uwadze , że przyznanie zasiłku na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organów administracji. W ramach uznania administracyjnego decydują one, biorąc pod uwagę zarówno sytuację osoby wnioskującej jak i własne możliwości finansowe, czy i w jakim zakresie powinien zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Jeżeli postępowanie poprzedzające wydanie decyzji było prowadzone w sposób prawidłowy, a motywy orzeczenia zostały wyjaśnione w uzasadnieniu, to nie jest rzeczą sądu administracyjnego kwestionowanie rozstrzygnięcia podjętego w ramach tego uznania. Organy pomocy społecznej słusznie wskazały w swoich decyzjach, że świadczenia przez nie wypłacane mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. W realiach niniejszej sprawy nie sposób nie dostrzec, że sytuacja skarżącego - tak zdrowotna jak i materialna -jest ciężka. Z drugiej jednak strony otrzymywał on pomoc finansową w postaci zasiłków celowych na inne potrzeby. Organy pomocy społecznej mają obowiązek w taki sposób gospodarować posiadanymi środkami , aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym, tym zwłaszcza wobec których z uwagi na kryterium dochodowe udzielenie pomocy jest obligatoryjne. Organy dały temu wyraz w uzasadnieniach rozstrzygnięć, akcentując, iż udzielona pomoc musi być adekwatna również w relacji do posiadanych przez pomoc społeczną zasobów. Wobec powyższego, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p. s.a., o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu rozstrzygając w oparciu o art. 250 powołanej ustawy.