I OSK 1124/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska, Sędziowie NSA Anna Lech - spr., Joanna Banasiewicz, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 26/06 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia kwatery 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. F. na rzecz Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Lu 26/06, oddalił skargę J. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia kwatery. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: decyzją z dnia [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego w L. nakazał J. F. zwolnić osobną kwaterę stałą przy ul. [...] w L., w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej. Decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że w związku z otrzymaniem przez J. F. bezzwrotnej pomocy finansowej na remont kapitalny mieszkania przy ulicy [...] w S. W., na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, decyzją z dnia [...] marca 1994r. przydzielono J. F. na czas pełnienia służby osobną kwaterę stałą przy ul. [...] w L.. W związku ze zwolnieniem J. F. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...], powstał obowiązek zwolnienia kwatery, która była przydzielona tylko na czas służby. W odpowiedzi na zarzuty J. F. organ podniósł, że możliwość otrzymania kwatery, w sytuacji skorzystania przez osobę uprawnioną z pomocy finansowej, istniała zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992, Nr 5, poz. 19) jedynie w przypadku przeniesienia żołnierza zawodowego do innej miejscowości i przydzielenia mu osobnej kwatery stałej tylko na czas pełnienia służby w tej miejscowości. Kwaterę można było przydzielić na stałe, jeżeli żołnierz w ściśle określonych sytuacjach zwrócił otrzymaną pomoc finansową, czego skarżący nie uczynił. Okoliczność, że decyzją z dnia [...] stwierdzono, że J. F. zachował uprawnienia do kwatery, nie jest równoznaczna z możliwością realizacji tego uprawnienia. Organ podniósł też, że informacja o wszczęciu procedury sprzedaży kwater jest kierowana do ogółu mieszkańców danego budynku, ale osoba, która z mocy prawa jest obowiązana zwolnić zajmowaną kwaterę, nie jest uprawniona do jej nabycia, o czym stanowi art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r.o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 368 z późn. zm.), mylnie więc rozumuje J. F. uznając, że skierowanie do niego pisma o wszczęciu procedury sprzedaży kwater stanowi potwierdzanie istnienia jego uprawnienia do wykupu takiej kwatery. Na tą decyzję J. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej, podnosząc, że w jego przypadku otrzymanie pomocy finansowej nastąpiło w momencie, kiedy nie posiadał jeszcze osobnej kwatery stałej, co skutkuje brakiem podstaw do zastosowania art. 41 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie skarżącego również w przypadku uzyskania pomocy finansowej na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów i przydzielenia kwatery w oparciu o aktualne przepisy, nie można mówić o wystąpieniu przesłanek z art. 41 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r., oddalił skargę J. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie zapadła z naruszeniem przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że co prawda w decyzji Komendanta Garnizonu L. z dnia [...], o przydzieleniu J. F. osobnej kwatery stałej na czas pełnienia służby, nie wskazano podstawy materialnoprawnej tej decyzji, to nie jest sporne, że podstawę taką stanowił art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992r., Nr 5, poz. 19 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podniósł, że wywody skarżącego, w których utrzymuje, że decyzją z dnia [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w L. przydzielił mu przedmiotową kwaterę, nie są trafne, gdyż decyzja ta stanowi jedynie o tym, że skarżący zachował uprawnienia do kwatery stałej. Sąd wskazał, że w myśl art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 powołanej ustawy, żołnierzom pełniącym stałą służbę wojskową oraz żołnierzom, którzy nabyli prawa do emerytury wojskowej albo wojskowej renty inwalidzkiej, przysługuje prawo do kwatery, jednak prawo to realizuje się dopiero na wniosek osoby uprawnionej przez: przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację kwatery, o czym stanowi art. 24 ust.1 powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznym jest, że skarżący z dniem [...] nabył uprawnienia do emerytury wojskowej, lecz z akt sprawy nie wynika, aby złożył on wniosek o realizację "prawa do kwatery". Zatem, w ocenie Sądu, zgodnie z prawem wydana została decyzja o zwolnieniu kwatery przez skarżącego, w związku z czym uznać należy, że organy nie dopuściły się naruszenia zasad postępowania i prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 marca 2006 r., wniósł pełnomocnik skarżącego, radca prawny A. R., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu drugiej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 23 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię i błędne jego zastosowanie wobec skarżącego w sytuacji, gdy po zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej zajmując kwaterę fizycznie organ w decyzji stwierdził, że zachował do niej uprawnienia (uprawnienie do jej fizycznego zajmowania po zwolnieniu ze służby), natomiast Sąd orzekający w pierwszej instancji wywiódł, że prawo skarżącego do potencjalnej kwatery mogło być zrealizowane dopiero poprzez jej przydział lub wypłatę ekwiwalentu pieniężnego, o co jednak skarżący nie występował i wniosku w tej sprawie nie składał, lecz prawo to nie przysługuje żołnierzom zawodowym od dnia 1 lipca 2004r., 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik spraw, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 tej ustawy poprzez jego zastosowanie i w związku z art. 141 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w związku z art. 133 § 1 zdanie 1 w związku z art. 106 § 5 tej ustawy oraz w związku z art. 233 § 1 k.p.c., co miało wpływ na wynik sprawy z powodu dowolności w istocie dokonywanych w sprawie ustaleń, przekraczających dopuszczalne granice swobody oceny materiału dowodowego przez orzekający Sąd. Wadliwość wyroku z powodu naruszenia przytaczanych przepisów postępowania jest w szczególności konsekwencją nie dostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, że: 1) brak jest podstaw do przyjęcia, pomimo iż w decyzji ostatecznej dnia [...] Komendanta Garnizonu L., choć nie wskazano żadnej podstawy prawnej tej decyzji, to podstawę tę stanowił przepis art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992r. Nr 5, poz. 19 ze zm.), 2) brak jest podstaw do przyjęcia, że powyżej przedstawiona supozycja jest i była w sprawie niesporna, 3) brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodziły dla organów wydających zaskarżone decyzje warunki do zastosowania art. 41 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że Komendant Garnizonu L. decyzją z dnia [...] przyznał J. F. na czas pełnienia służby osobną kwaterę stałą w L. przy ul. [...]. W tym też dniu J. F. podpisał protokół przyjęcia tej kwatery. Z dniem [...] J. F. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i z tym też dniem nabył uprawnienia do emerytury wojskowej, w związku z czym na podstawie art. 42 ust. 1 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej powstał obowiązek przekazania przez niego zajmowanej kwatery do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Powodem przyznania J. F. osobnej kwatery stałej w L. jedynie na czas pełnienia służby było udzielenie mu bezzwrotnej pomocy finansowej na remont kapitalny lokalu w S. W., decyzją nr [...] z dnia [...] Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w L.. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją Nr [...] dnia [...] stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu J. F. pomocy finansowej w formie bezzwrotnej i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]. Skarżący J. F. złożył wprawdzie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o przydzieleniu mu osobnej kwatery stałej jedynie na czas pełnienia służby, ale sprawa ta nie została jeszcze rozpoznana, w związku z czym skarżący wniósł skargę na bezczynność organu - sygn. akt II SAB/Wa 42/07. Dopóki zatem decyzja Komendanta Garnizonu L. z dnia [...], choćby wadliwa - co podkreśla skarżący, pozostaje w obiegu prawnym, skarżący nie może powoływać się skutecznie na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 23 ust. 1 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Nie jest trafny zarzut skargi kasacyjnej, iż decyzja o zachowaniu prawa do kwatery oznacza, iż skarżący zachował uprawnienia do konkretnego lokalu, co właściwie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jeśli zaś z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd pierwszej instancji normy prawnej. Wskazać bowiem należy, że art. 145 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest przepisem regulującym sposób rozstrzygnięcia sprawy, a więc wynik sprawy, a nie sposób postępowania Sądu przed określeniem wyniku tego postępowania. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 tej ustawy mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie. Zważyć należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi usprawiedliwiony będzie tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, a taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W związku z powyższym, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 141 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym także nie mógł zostać uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu, w związku z czym nieprzeprowadzenie przez Sąd dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych, nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że artykuł 106 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Stosownie do treści tego przepisu, przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów jest możliwe, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, a dopuszczenie takiego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. W związku z tym nieprzeprowadzenie takiego dowodu nie może być uznane, jako istotne naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy. Za nietrafny uznać należy zatem zarzut naruszenia art. 106 § 5 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.