II OSK 407/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel (spr.) sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1424/07 w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia pozostawania bez pracy na skutek represji oddala skargę kasacyjną 1. Wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., IV SA/Wa 1424/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2007, nr [...] w przedmiocie potwierdzenia pozostawania bez pracy na skutek represji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji podał następujący przebieg postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w I. instancji: a) B. T. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej, że w okresach od 6 czerwca 1965 r. do 31 grudnia 1966 r. oraz od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych oraz że w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. świadczył pracę na rzecz opozycyjnej partii politycznej o nazwie Polski Związek Wspólnoty Narodowej (dalej "PZWN".) b) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] stycznia 2007, nr [...] nie uwzględnił żądania strony, wskazując w uzasadnieniu, że w świetle informacji udzielonych przez Instytut Pamięci Narodowej (dalej "IPN") brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca przed 1989 r. świadczył pracę na rzecz organizacji nielegalnej. Ponadto B. T. nie przedstawił przekonywujących dowodów na potwierdzenie, że pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. c) Decyzją z dnia [...] czerwca 2007, nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku B. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. Osoby, których dotyczy art.6 ust.1 pkt 10 z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r., nr 39, poz.353 ze zm. – dalej "ustawa o emeryturach") mogą doliczyć do stażu pracy okres faktycznego świadczenia pracy na rzecz organizacji nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących przed rokiem 1989. Art.7 pkt 4 ustawy o emeryturach daje możliwość doliczenia do stażu pracy okresu - nie dłuższego jednak niż 5 lat - niewykonywania pracy na skutek represji politycznych. Przepis ten dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną) przez krótszy lub dłuższy okres nie mogły znaleźć zatrudnienia. B. T. nie udokumentował podstawy faktycznej zgłoszonego żądania. Z zestawienia sporządzonego przez ZUS wynika, że w tzw. stażu emerytalnym wnioskodawcy istotnie występują przerwy w zaliczonych okresach składkowych i nieskładkowych, lecz nie ma dowodów na to, że B. T. w okresach tych pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych, względnie świadczył pracę na rzecz organizacji nielegalnych. Brak jest również dowodów potwierdzających, że B. T. pomiędzy zwolnieniem z internowania, a dniem 4 czerwca 1989 r. świadczył pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r., względnie by pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Z pisma IPN z dnia 13 grudnia 2006 r. wynika, że w dostępnej literaturze przedmiotu fakt działalności strony w zorganizowanych strukturach antykomunistycznych nie jest znany. Twierdzenia wnioskodawcy, że kierowana przez niego organizacja PZWN istniała i działała nieprzerwanie od połowy lat 50-tych do 1990 r. nie można zweryfikować także w dostępnych materiałach archiwalnych. Z dostępnych źródeł wynika, że działalność organizacyjną PZWN zainicjowano dopiero w pierwszej połowie 1990 r. Błędne jest stanowisko strony, że fakt internowania w stanie wojennym ma automatycznie stanowić podstawę do uznania, że B. T., jako osoba internowana, do r. 1989 r. nie mógł znaleźć pracy i że była to represja o podłożu politycznym. d) W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. T. wskazał, że niewątpliwą represją polityczną za jego działalność było usunięcie dyscyplinarne w dniu [...] czerwca 1965 r. z Uniwersytetu Warszawskiego ze stanowiska pracownika naukowego socjologii pod zarzutami politycznymi, co automatycznie skutkowało zakazem pracy. Niewątpliwą i pokazową represją polityczną było internowanie od 27 sierpnia 1982 r. do 21 października 1982 r. Powszechnie wiadomo, że internowani byli tylko polityczni działacze opozycyjni. To również skutkowało ogólnym zakazem pracy do dnia 3 czerwca 1989 r. Uzasadnienie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych "to rażący brak wiedzy o realiach okresu socjalizmu, o panujących wtedy prawach i zasadach". PZWN realnie istniał konspiracyjnie do momentu ujawnienia się w październiku 1981 r. co było przyczyną internowania skarżącego. Materiały IPN są niewiarygodne i nie odzwierciedlają autentycznej rzeczywistości socjalistycznej. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2007 r., IV SA/Wa 1424/07 oddalił skargę B. T.. Z informacji udzielonej przez IPN w toku postępowania administracyjnego wynika, że w dostępnej literaturze przedmiotu fakt działalności B. T. w zorganizowanych strukturach antykomunistycznej opozycji demokratycznej nie jest znany. Twierdzenia skarżącego, że kierowana przez niego organizacja PZWN istniała i działa nieprzerwanie od połowy lat 50-tych do 1990 r. nie można zweryfikować także w dostępnych w IPN materiałach archiwalnych. Można jedynie ustalić, że działalność organizacyjną PZWN zainicjowano w połowie 1989 r., wobec czego nie nosiła już znamion aktywności nielegalnej oraz nie podlegała ściganiu przez organa MO i SB. Sam fakt internowania nie uzasadnia automatycznego przyjęcia, że B. T. jako osoba internowana, aż do r. 1989 r. nie mógł znaleźć pracy i że była to represja o podłożu politycznym. Trudno też przyjąć, że skutki internowania w stanie wojennym rozciągały się na okres do r. 2005 r. Sąd uznał za bezzasadny zarzut skargi kwestionujący wiarygodność opinii IPN. Organ administracyjny zasadnie powołał się na art.6 ust.1 pkt 10 oraz art.7 pkt 4 ustawy o emeryturach, ale przepisy te nie mogły mieć one zastosowania do sytuacji skarżącego z powodu braku dowodów na świadczenie pracy przez B. T. na rzecz nielegalnych organizacji politycznych oraz niewykonywania pracy wskutek represji politycznych. Pojęciem ustawowym "niewykonywania pracy z powodu represji politycznych" nie można obejmować represji z innych powodów. (wyrok NSA z dnia 7 października 2005 r., II OSK 73/05, Lex 188797). Zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art.107 K.p.a. Zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne oraz ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. 3. B. T. w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I. instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 z 2002 r. z późn. zm. dalej "P.p.s.a. ") tj. — art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 z 2002 r. dalej "Prawo o ustroju sądów administracyjnych") oraz art.3 § 1 i § 2, art.134 § 1 P.p.s.a. przez nieprawidłową kontrolę zaskarżonej decyzji co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w zaskarżonym wyroku w postaci wadliwego przyjęcia, iż M. B. T. nie był represjonowany z powodów politycznych; — art.145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art.151 P.p.s.a. przez uznanie, że stwierdzone przez Sąd I. Instancji naruszenie w stosunku do skarżącego przez organ administracji zasady zaufania obywateli do organów administracji nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy; — art.145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art.151 P.p.s.a. przez nie uchylenie zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w całości lecz oddalenie skargi, mimo iż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa; — art.145 §1 pkt 1 lit. a) w zw. z art.151 P.p.s.a. przez nie uchylenie zaskarżonej do Sadu I. Instancji decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w całości lecz oddalenie skargi, mimo iż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił argumentację organu administracyjnego, że skarżący nie udowodnił świadczenia pracę na rzecz nielegalnej partii politycznej oraz że pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Czyniąc takie nieprawdziwe ustalenia, które posłużyły za podstawę wydania wyroku, Sąd naruszył normy prawa procesowego. B. T. w okresie od 6 czerwca 1965 r. do dnia 31 grudnia 1966 r. świadczył pracę na rzecz PZWN, która była partią polityczną nielegalną, opozycyjną do ówczesnej władzy. Skarżący założył tę partię w 1956 r. w Krakowie, jako przywódca protestów społecznych. Potwierdzają to zeznania samego skarżącego oraz represje, które spotykały B. T. (rewizje mieszkania, konfiskaty rękopisów, maszynopisów i książek oraz aresztowania i przesłuchania). Najdotkliwszą represją było usunięcie B. T. z Uniwersytetu Warszawskiego. Do 31 grudnia 1965 r. skarżący nie mógł znaleźć zatrudnienia, ponieważ ciążyła na nim kara zakazu pracy. "Materialne" dowody aktywności skarżącego w tym okresie nie mogły się zachować, ponieważ w rzeczywistości PRL nielegalna partia polityczna, działająca w konspiracji nie mogła zostać ujawniona. Dlatego Sąd nie może powoływać się na argument, że w archiwach IPN nie ma informacji na temat skarżącego. Jeśli partia działała w konspiracji to oczywiste jest, że nie może być na jej temat żadnych informacji. Brak dokumentacji nie może mieć negatywnych konsekwencji w stosunku do skarżącego, z uwagi na znaczny upływ czasu. Od czasu usunięcia skarżącego z Uniwersytetu Warszawskiego w 1965 r. minęło dużo czasu, w związku z tym dokumenty mogły zostać utracone albo zagubione, stąd Sąd powinien oprzeć się jedynie na zeznaniach skarżącego. O prawdziwości twierdzeń skarżącego świadczy fakt, że wielokrotnie podaje on tę samą wersję przebiegu spotykających go represji politycznych, ze wszystkimi szczegółami. Od dnia 27 sierpnia 1982 r. do 21 października 1982 r. B. T. był internowany z powodów politycznych za nielegalną działalność polityczną. Po zwolnieniu z internowania, do dnia 3 czerwca 1989 r. skarżący nie mógł pracować, ponieważ swoistą karą łączoną z internowaniem był zakaz pracy. Internowanie warunkowało późniejszy zakaz pracy. Dowodem, że pozostawanie bez pracy miało podłoże polityczne jest fakt, że miało ono miejsce bezpośrednia po internowaniu, a że internowanie miało podłoże polityczne poświadcza zaświadczenie o internowaniu znajdujące się w sądowych aktach sprawy. Dowodem na istnienie Polskiego Związku Wspólnoty Narodowej był fakt zgłoszenia się partii do rozmów przy Okrągłym Stole. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, gdyż nie spełnia elementarnych wymogów przepisanych dla tego pisma procesowego przez art.174 w związku z art.176 i art.188 P.p.s.a. Powołany został art.174 pkt 1 P.p.s.a., jednakże w całej skardze kasacyjnej nie został wymieniony żaden przepis prawa materialnego, który miałby być naruszony przez Sąd I.instancji; tym bardziej skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia zarzutu materialnoprawnej podstawy kasacyjnej. Proceduralną podstawę kasacyjną (art.174 pkt 2 P.p.s.a.) tworzą art.1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, jak również art.3, art.134 § 1, art.145 §1 pkt 1 lit. c) oraz art.151 P.p.s.a. Sąd I.instancji miał naruszyć te przepisy przez niewywiązanie się z obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji, nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ administracyjny zasady zaufania obywateli do organów administracyjnych, pomimo wydania decyzji z naruszeniem prawa. Tak lapidarnie sformułowany zarzut nie został w żaden sposób uzasadniony w dalszej części skargi kasacyjnej, tj. nie wskazano, którymi czynnościami procesowymi Sąd I.instancji naruszył powyższe przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przytoczone zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą być uwzględnione, albowiem art.173 w związku z art.176 P.p.s.a. wymaga, aby zawodowy pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną zgodnie z zasadami argumentacji prawniczej. Skarga kasacyjna nie może się ograniczyć do samych tylko zarzutów, ale musi jeszcze wskazać te elementy postępowania sądowoadministracyjnego w I.instancji, które naruszyły przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazane precyzyjnie w skardze kasacyjnej. Tymczasem uzasadnienie skargi kasacyjnej całkowicie przemilcza zaskarżony wyrok, nie wymienia żadnego przepisu prawa i w najmniejszym stopniu nie zawiera argumentacji prawniczej mającej wykazać, że swym wyrokiem Sąd I.instancji naruszył prawo. Innymi słowy skargą kasacyjną w rozumieniu art.174 w związku z art.176 P.p.s.a. jest jedynie pierwsza część wskazująca na przedmiot zaskarżenia oraz zarzuty. Natomiast część nazwana "uzasadnieniem" nie pozostaje w żadnym związku z zakończonym postępowaniem sądowoadmnistracyjnym w I.instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również uwzględnić ostatniego żądania skargi kasacyjnej, aby na zasadzie art.188 P.p.s.a. uchylony został zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2007 r. w całości i sprawa została przekazana do ponownego "rozwiązania" Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Art.188 P.p.s.a. może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania przez NSA skargi wniesionej do Sądu I.instancji, bez przekazywania jej temu Sądowi, ale nigdy – wydania orzeczenia kasacyjnego, o jakie wystąpił pełnomocnik skarżącego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 P.p.s.a. — oddalił skargę kasacyjną.