II SA/Kr 289/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Krystyna Daniel AWSA Janusz Kasprzycki / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości A w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w miejscowości A na rzecz adw. J.Z. kwotę 292, 80 zł / w tym należny VAT/ tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia.... 2005 r., znak:...wydaną na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art.3 ust. 3 i 4, art.4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 17, art. 36 pkt 1c, art. 39, art. 41, art. 104, art. 106 ust. 1, 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz Upoważnienia Nr ...../2004 Prezydenta Miasta .... z ...... 2004 r. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy oraz właściwości powiatu, po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu..... 2005 r. przez M.P. , Kierownik Filii Nr ..... Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ..... odmówił M.P. przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych (gazu, prądu, czynszu). W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Filii Nr .... Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ...... wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego oraz w oparciu o dokumentację zgromadzoną w sprawie ustalił, że wnioskodawca nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w GUP z prawem do zasiłku. Dochodem jego jest zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 529,70 zł. Kierownik podniósł, że ustawowe kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczeń z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności obliczone zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, dla osób prowadzących samodzielne gospodarstwo domowe wynosi 461 zł. Tak więc dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe o 68,70 zł. W myśl ustawy o pomocy społecznej udokumentowane przez osobę lub rodzinę koszty i wydatki związane z realizacją potrzeb mogą zostać uwzględnione jeżeli służą zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Kierownik wskazał, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy. Świadczenie to przyznaje się na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (art. 41 ustawy o pomocy społecznej). Bezzwrotne świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego może być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Art. 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracji państwowej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kierownik podkreślił, iż ustawowym zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych przy uwzględnieniu celów i możliwości pomocy społecznej. Kierownik podniósł, że M.P. jest w stałym kontakcie z pracownikiem socjalnym i otrzymuje regularną pomoc z tytułu pomocy społecznej. W okresie od stycznia do września 2005 r. włącznie otrzymał następującą pomoc w formie zasiłków celowych: zasiłek celowy na prąd w łącznej kwocie 388 zł., zasiłek celowy na gaz w łącznej kwocie 400 zł, zasiłek celowy na czynsz w łącznej wysokości 950zł., zasiłek celowy na żywność - łącznie 620 zł., zasiłek celowy na przejazdy MPK - łącznie 278zł., zasiłek celowy na leki - łącznie 920 zł. Wnioskodawca pobierał także zasiłek okresowy od stycznia do czerwca 2005 r. na łączną kwotę 829,80 zł. (po 138,30 zł. miesięcznie), W sumie łączna wysokość świadczeń wyniosła 4385,80 zł. Kierownik podniósł, że świadczenia z pomocy społecznej stanowią jedynie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji, nie mogą jednak stanowić stałego źródła dochodu czy też alternatywnej formy utrzymania. Organ pomocy społecznej udzielając pomocy materialnej musi mieć na względzie nie tylko potrzeby osób zwracających się o przyznanie pomocy społecznej, lecz również możliwości finansowe ośrodka. Ponadto rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy finansowej. Osoby ubiegające się o pomoc społeczną nie mogą oczekiwać, że przejmie ona wszystkie zobowiązania finansowe ciążące na osobach starających się o pomoc zwłaszcza jeżeli posiadają własny dochód. Kierownik ustalił, że bieżące płatności związane z regulowaniem opłat mieszkaniowych wynoszą: gaz - 37,10 zł., energia elektryczna - 53,84 zł., czynsz - 400,07zł. zaś zaległość czynszowa wynosi [....] zł. Kierownik mając na względzie fakt, iż wnioskodawca pozostaje w stałym leczeniu i ponosi duże wydatki związane z leczeniem uznał za słuszne przyznać mu zasiłek celowy specjalny na leki w wysokości 50 zł. Jednak w/w w dalszym ciągu nie bierze pod uwagę możliwości wynajmu bądź zamiany mieszkania na mniejsze a zatem nie czyni nic aby poprawić swoją sytuację bytową. W tym wypadku Kierownik nie znalazł wystarczających przesłanek do przyznania wnioskodawcy pomocy w trybie i na zasadach art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Kierownika odmowa przyznania M.P. zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych (gazu, prądu, czynszu) ma więc pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Nie wyklucza to jednak dalszych możliwości ubiegania się o pomoc materialną. Odwołanie od tej decyzji wniósł M.P.. Postanowieniem z dnia ..... 2005 r., ......wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ......... stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ...... wskazało, że zaskarżona decyzja została doręczona M.P. w dniu 11 października 2005 r. (odbiór decyzji został potwierdzony przez niego osobiście podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji, pozostającym w aktach sprawy). Data ta decyduje o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia odwołania. Kolegium stwierdziło, iż ostatnim dniem, w którym można było skutecznie złożyć odwołanie był dzień 25 października 2005 r. Tymczasem odwołanie od zaskarżonej decyzji wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ....... w dniu 10 listopada 2005 r., i zostało złożone osobiście przez M.P.. Tym samym czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji ustanowiony w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego został przekroczony. Kolegium podniosło, że jedyną możliwością skutecznego wniesienia odwołania przy uchybieniu terminowi ustawowemu jest wnioskowanie o przywrócenie tego terminu w trybie art. 58 § 1 i następnych k.p.a. Warunkiem przywrócenia terminu jest złożenie przez zainteresowanego wniosku o jego przywrócenie wraz z dokonaniem czynności, dla której termin był określony. We wniosku należy uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowane-go. W przedmiotowej sprawie nie został złożony taki wniosek. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, Kolegium orzekło jak na wstępie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ..... na powyższe postanowienie wniósł M.P. Podniósł w niej, że mieszka w trudnych warunkach, w zagrzybionym mieszkaniu, ma trudną sytuacje finansową i nie może wynająć innego mieszkania. Zamierza zamieszkać ze swoją córką i wnuczką, które będą się nim opiekować. Nie jest w stanie ponieść kosztów na podstawowe potrzeby bytowe. Uważa, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w .... zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 134 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wniesienie przez M.P. odwołania od decyzji organu I instancji spowodowało zatem wszczęcie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w .... postępowania odwoławczego, którego pierwszym etapem był etap badania formalnego. Nie ulega żadnym wątpliwościom, że M.P. miał legitymację odwoławczą. Rzeczą organu II instancji było więc ustalenie drugiej z przesłanek skutecznego wniesienia przez niego odwołania – zachowania terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Przeprowadzone przez organ odwoławczy ustalenia w tym zakresie nie budzą żadnych wątpliwości. Rzeczywiście decyzja organu I instancji została doręczona skutecznie M.P. w dniu 11 października 2005 r. Termin do wniesienia przez niego odwołania mijał zatem z dniem 25 października 2005 r. Skarżący tymczasem odwołanie wniósł osobiście w dniu 10 listopada 2005 r. Przekroczył więc czternastodniowy termin przewidziany do wniesienia tego rodzaju środka zaskarżenia. W tym więc względzie organowi odwoławczemu nie można postawić zarzutu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Stwierdzenie natomiast tej obiektywnej okoliczności uchybienia przez M.P. terminu do wniesienia odwołania obligowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ...., działające jako organ odwoławczy, do wydania postanowienia o uchybieniu terminu, przewidzianego w art. 134 k.p.a. Skarżący nie domagał się też przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i następnych k.p.a. Organ w takiej sytuacji nie ma zatem żadnej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie jest to zależne od jego swobodnego uznania, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej, wyrażonej w art. 134 k.p.a. (por. niepublikowany wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, w którym przyjęto, że : "gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosowania się do dyspozycji art. 134 k.p.a."). Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony spowodowałoby, że wydana w wyniku tego decyzja byłaby obarczona wadą skutkującą stwierdzenie jej nieważności. Oznaczałoby to bowiem weryfikację decyzji ostatecznej korzystającej z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ...... jest zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w ...., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę oddalił. O zwrocie kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w oparciu o art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).